Кіріспе

Тапсырмалар мен оқиғаларды жоспарлау Кестені немесе кестесін, негізгі уақыт басқару құралы ретінде, мүмкін болатын тапсырмалар, оқиғалар немесе іс-қимылдар орын алуы тиіс уақыттың тізімі немесе осындай нәрселер орын алуы тиіс хронологиялық ретімен оқиғалар тізбегі құрайды. Жоспар құру процесі - осы тапсырмаларды қалай реттеп, әр түрлі мүмкін болатын тапсырмалар арасында ресурстарды қалай жұмсауды шешу - жоспарлау деп аталады, ал белгілі бір жоспарды жасауға жауапты адамды жоспарлаушы деп атауға болады. Адам баласы ұзақ уақыт бойы жоспар жасап, соған сай әрекет етіп келеді. Кейбір сценарийлер жоспарлаудың осы түрін өмірлік дағдыларды үйренумен байланыстырады. Графиктер қажет, немесе кем дегенде пайдалы, адамдар белгілі бір қызметті алу үшін нақты жерде қандай уақытта болу керектігін білулері керек және адамдар белгіленген уақыт ішінде белгілі бір мақсаттарға жетуі керек. Күн тәртібі қысқа мерзімге, мысалы, күнделікті немесе апталық кестеге, сондай-ақ бірнеше ай немесе жыл мерзімге арналған ұзақ мерзімді жоспарлауға пайдалы болуы мүмкін. Олар көбінесе күнтізбе арқылы жасалады, онда жоспарды жасаған адам әртүрлі оқиғалардың жоспарланған күндері мен уақыттарын атап өтуге болады. Оқиғалар болу үшін нақты уақытты белгілемейтін кестелер, оның орнына, алгоритмдік түрде оқиғалардың болуы мүмкін немесе болуы тиіс күтілетін реттілігін тізімдей алады. Кейбір жағдайларда күн тәртібі белгісіз болуы мүмкін, мысалы, күнделікті өмірдің жүрісі адамның бақылауынан тыс қоршаған орта факторларына байланысты. Демалыс алып жатқан немесе стрессті азайтып, демалуға тырысып жүрген адамдар белгілі бір уақыт аралығында жоспардан әдейі бас тартады.

Қоғамдық қолжетімді кестелер

Белгілі бір кестелер жалпыға қолжетімді ақпаратты көрсетеді, сондықтан жұртшылық белгілі бір іс-шараларды жоспарлай алады. Бұл келесідей нәрселерді қамтиды: Кәсіпорындардың, туристік орындардың және мемлекеттік мекемелердің жұмыс уақыты, бұл осы қызметтердің тұтынушыларына оларды қашан ала алатынын білуге мүмкіндік береді. Көлік кестелері, мысалы, әуе компаниясының, пойыздың, автобустың және қоғамдық көліктердің кестелері жолаушыларға өздерінің сапарларын жоспарлауға мүмкіндік беру үшін жарияланады. Көлікті пайдалануға жауапты ұйымның көзқарасы бойынша, кестелер кестелік кешіктіру мүмкіндігін қарастыруы керек, бұл көлік модельдеуіндегі термин, бұл қалаған келу немесе кету уақыты мен нақты уақыт арасындағы айырмашылықты білдіреді. "Кешіру" қолданылуына қарамастан, ол ерте немесе кеш бағыттағы айырмашылықты білдіре алады. Телерадио хабарларын таратуда, радио немесе теледидар арнасының мазмұнын нақты жоспарлау, осы қызметтің нәтижесі - тұрақты уақытта немесе белгілі бір уақытта хабарландыруға арналған шоулардың тізімі, содан кейін ол тамашалауға болатын тамашашылар үшін ол қашан қол жетімді болатынын білуі үшін жұртшылыққа таратылады. Концерт пен спорттық іс-шаралар әдетте жоспарланып, жанкүйерлер билет сатып алып, іс-шараларға қатысуды жоспарлай алады.

Ішкі кестелер

Ішкі кесте - бұл оған тікелей сәйкес келуі тиіс адамдар үшін ғана маңызды кесте. "Бір топтың жұмысы көбінесе сырттан берілген кестеден басталады, бірақ тиімді топтар ішкі кестеге де кіріп, кішігірім тапсырмаларды орындау мақсатын қояды" деген пікір бар. Қоғамдық іс-шаралардың немесе жалпыға қолжетімді нысандардың кестелерінен айырмашылығы, ішкі кестелерді жариялау үшін уақыт пен күш жұмсаудың қажеті жоқ. Керісінше, ішкі кесте қауіпсіздік немесе әдептілік үшін құпия сақталуы мүмкін. Ішкі кестеге мысал ретінде жұмыс орнындағы кесте келтіріледі, онда белгілі бір қызметкерлердің жұмыс орнында болуы тиіс сағаттары көрсетіледі, әрқашан жеткілікті персонал қамтамасыз етіледі, ал кейбір жағдайларда артық персоналдан аулақ болу керек. Қоғамға ашық жұмыс істейтін кәсіпорынның жұмыс кестесі кәсіпорынның жұмыс сағатына сәйкес болуы тиіс, сондықтан жұмысшылар клиенттер кәсіпорынның қызметтерін пайдалана алатын уақытта жұмыс істейді. Қызметкерлерді тиісті ресурстардың болуын қамтамасыз ету үшін жоспарлаудың бір кең таралған әдісі - Гант диаграммасы. Ішкі кестеге тағы бір мысал - жеке оқушының сабақ кестесі, онда сабақтардың қай күндері және қай уақытта өткізілетіндігі көрсетіледі.

Жобаларды басқаруды жоспарлау

Кезең жобаны аяқтауды да қамти алады, онымен жоба аяқталғанға дейін жұртшылықтың қарым-қатынасы болмайды. Жобаларды басқаруда, белгілі бір жобаны жүзеге асырудың алғашқы қадамы ретінде ресми кесте жиі жасалады, мысалы, ғимарат салу, өнім әзірлеу немесе бағдарламаны іске қосу. Жобаларды басқару кестесін құру жоспарланған басталу және аяқталу күндерімен бірге кезеңдерді, іс-шараларды және нәтижелерді тізімдеуді қамтиды, олардың бір бөлігі қызметкерлердің кестесі болуы мүмкін. Өндірістік процесс кестесі өндірісті немесе операцияны жоспарлау үшін қолданылады, ал ресурстық кесте бірнеше субъектілер арасында ресурстарды бөлу үшін логистикалық жоспарлауда көмек көрсетеді. Мұндай жағдайда кесте "әрбір тапсырманың ұзақтығын бағалау және осы тапсырмалар арасындағы кез келген тәуелділікті атап өту арқылы алынады". немесе жүзу, және ол сын жол әдісінің негізгі тұжырымдамасы.

Есептеу саласында

Жоспарлау компьютерлік ғылымдағы ішкі процесс ретінде маңызды, онда деректер базасының транзакция кестесі - деректер базасындағы транзакциялар жиынтығынан жасалған әрекеттер тізімі, ал жоспарлау - бұл компьютерлік көп тапсырмалы және көп процессорлы операциялық жүйелерді жобалауда әртүрлі процестерге тағайындалу тәсілі. Бұл бағдарлама компьютерде жазылып, пайдаланушы қандай тапсырманың орындалып жатқанын және қашан орындалатынын мүлдем білмейді. Компьютерлік операцияларды және есептерді жоспарлау мәселелеріне мыналар жатады: Желілік жоспарлаушының немесе пакет жоспарлаушының жұмысы, компьютердегі белгілі бір ақпараттардың қозғалысын басқаратын төреші бағдарлама. Ашық дүкенді жоспарлау, жұмыс дүкенін жоспарлау, ағынды дүкенді жоспарлау проблемасы, компьютерлік ғылымдағы оңтайландыру проблемалары. I/O жоспарлау, I/O сұраныстарының операциялық жүйелердегі блок құрылғысына жіберілу реті. Жұмыс кестесі, бақылаусыз орындалатын корпоративтік бағдарламалық қамтамасыз ету.

Сымсыз байланыс саласында

Сымсыз желілерде әртүрлі қызмет түрлерін бір әуе интерфейсіне біріктіру үшін икемді қызмет архитектурасы болуы тиіс, өйткені терминалдарда әртүрлі қызмет талаптары бар. Сервистің икемді архитектурасына қоса, қызмет сапасын тиімді басқару (QoS) жүйесі қажет. Сондықтан, сымсыз ресурстарды барлық терминалдар арасында мұқият бөлісу қажет және сымсыз ресурстарды пайдалануды мүмкіндігінше тиімді жоспарлау қажет, сонымен бірге жалпы желілік өнімділікті барынша арттыру қажет.

Операциялық зерттеулер

Ресурстарды жоспарлау, әдетте шектеулерге байланысты, операцияларды зерттеу деп аталатын зерттеу саласында, әдетте, оңтайлы шешім немесе шешу әдісін табу тұрғысынан бірнеше проблеманың тақырыбы болып табылады. Мысалы, медбикелер кестесін құру мәселесі ауысымдар алмасуы, үстеме жұмыстың шектелуі және т.б. сияқты белгілі бір шектеулерге ие қызметкерлерді жоспарлаумен байланысты. Саудагерлік саяхат мәселесі уақыт пен қашықтықты азайту үшін бірнеше сапарды жоспарлаумен байланысты. Бұл проблемалардың кейбіреулерін сызықтық бағдарламалау арқылы тиімді түрде шешу мүмкін, бірақ көптеген жоспарлау проблемалары бүтін сандық айнымалыларды қажет етеді. Кейбір жағдайларда бүтін сандық шешімдер беру үшін тиімді алгоритмдер бар болса да (желілік ағынды модельдерді қараңыз), бүтін сандық шешімдерді қажет ететін көптеген проблемаларды әлі тиімді түрде шешуге болмайды.

Көліктік жоспарлауда

Жоспарлау көлік жоспарлауда пайдалы. Көлікті жақсарту ұсыныстарының маңызды компоненттері мыналарды қамтиды: а) аяқталатын жұмыстың ауқымын жан-жақты бағалау, б) тапсырманы аяқтау үшін жеткілікті дәлді шығындар сметасы және в) іске асырылатын жобаның кестесі. Егер осы факторлардың біреуі дәл анықталмаса, онда күтпеген қиындықтар туындауы мүмкін. Кемелді масштабтау және/немесе жоспарлау бюджетке қатысты күрделі проблемаларға, көлікке қатысты жақсартуларды кешіктіру мен тоқтатуға, кейде тіпті бүкіл ауданның көлік жоспарлауына кері әсер ететін домино әсеріне әкелуі мүмкін.

Білім беру саласында

Білім беру мекемелерінде оқушылар мен мұғалімдерді әр сағатта сыныпқа шығаратын кесте болуы тиіс. Үлкен мекемелер үшін осы кестеді құру мәселесін 1976 жылы Гунтер Шмидт пен Томас Строхлейн шешті. Олар кесте құру мәселесін ресми түрде және логикалық матрицалар мен гиперграфтарды пайдалану арқылы қайталанатын процесті көрсетті.