Кіріспе

Бүйірлік сұр бағана (бүйірлік бағана, бүйірлік мүйіз, омыртқа миының бүйірлік мүйіз, аралық-бүйірлік бағана) - омыртқа миының үш сұр бағанасының бірі (бұтақшаның пішінін береді); қалғандары алдыңғы және артқы сұр бағаналар. Жақсы көк түсті бағана негізінен автономды қозғалыс жүйесінің симпатикалық бөлінісіндегі белсенділікке қатысады. Ол алдыңғы сұр бағананың артқы жақтағы бөлігінің көкірек және жоғарғы белдік аймақтарында (айрықша T1 L2) үшбұрышты өріс ретінде жағына қарай шығады.

Жүйке жүйесі

Жүйке жүйесі - бұл ми мен дене арқылы электрлік сигналдарды жеткізетін нейрондар немесе жүйке жасушалары жүйесі. Нервтік жасуша басқа нервтік жасушалардан сигналдарды дендриттер деп аталатын ағаштың бұтақтары сияқты кеңейту арқылы қабылдайды және сигналдарды аксон (немесе нерв талшығы) деп аталатын ұзын кеңейту арқылы өткізеді. Синапс - бұл бір жасушаның аксоны басқа жасушаның дендритіне нейротрансмиттер деп аталатын химиялық заттарды синаптық жарық деп аталатын кішкентай аралық арқылы ақпарат беретін орын. Синапс әр түрлі жерлерде, соның ішінде нерв жасушаларының денелерінің массалары болып табылатын ганглияларда (бірлік: ганглий) пайда болады. Симпатикалық жүйке жүйесіндегі преганглиондық жүйке клеткалары (барлығы латеральді сұр бағанадан шығады) нейротрансмитер ацетилхолинді қолданады, ал постганглиондық симпатикалық жүйке клеткалары норэпинефринді қолданады.

Симпатикалық жүйке жүйесі

Жүйке жүйесі орталық жүйке жүйесі (мұның ішінде ми мен омыртқа миы) және перифериялық жүйке жүйесі (басқа барлық) болып бөлінеді. Шеткі жүйке жүйесі соматикалық жүйке жүйесі (ерікті процестер) және автономды жүйке жүйесі (ерікті емес процестер) болып бөлінеді. Автономды жүйке жүйесі парасимпатикалық жүйке жүйесіне (қалыпты жұмыс істеу) және симпатикалық жүйке жүйесіне (қажетті жағдайда жұмыс істеу) бөлінеді. Жақсы көк түсті бағана симпатикалық жүйке жүйесінің қызметін қамтамасыз етеді.

Омыртқа миы

Омыртқа миы омыртқалар арасында орналасқан 31 сегментке бөлінеді. Әрбір сегмент артқы түбірмен оған кіретін және алдыңғы түбірмен шығып шығатын болып белгіленеді. Бұл тамырлардың әрқайсысы - бұл омыртқа миын денеге жалғастыратын омыртқалық жүйкенің соңы. Омыртқа бағанасы омыртқалардың төрт тобына бөлінеді: (жоғарыдан төменге дейін) мойын, кеуде, бел және сакраль.

Құрылымы

Жақсы көк бағана омыртқаның 17 деңгейінде, атап айтқанда T1 L2 деңгейі (симпатиялық ағып кету) және S2 S4 деңгейі (парасимпатиялық ағып кету) арқылы болады. Бұл екі сегмент бірінші көкпе омыртқаның ішінде бірінші немесе екінші бел омыртқаға дейін орналасқан, өйткені омыртқа миы осы жерде аяқталады және жүйкелер құйрық (cauda equina) құрайды. Жақсы көк түсті бағана автономды жүйке жүйесінің бөлігі болып табылатын симпатикалық преганглиондық висцеральді моторлы нейрондардан тұрады. Аралық жақтау жасушалар бағанасының жасушалары шоқ тәрізді немесе жұлдыз тәрізді, орташа өлшемді. Аралық жақтау жасушалар бағанасы омыртқалық деңгейлерде T1 L2 және дененің барлық симпатикалық иннервациясын аралауда. Қан тамырлары жиырылады (вазоконстрикция), бұл қан кетуді азайтады және дене қызуын сақтайды (одан басқа, жүгіру немесе күресте қолданылатын үлкен бұлшық еттерді қоректендіретін қан тамырлары). Көздің көкшөбелері кеңейіп, көру қабілеті жақсарады. Денедің белгілі бір жерлерінде терлеудің артуы (оның мақсаты әлі толық түсінілмеген, бірақ тердің пайда болған иісі басқа адамдарға сигнал ретінде қызмет ететіндігіне кейбір дәлелдер бар).

Өте жақсы

Жақсы көк түсті бағана висцеральды (автономды) қозғалыс жүйесінің симпатикалық бөлінуінде маңызды рөл атқарады. Бүйірлік бағанадағы нейрондық жасушалар өз аксондарын автономды және таз мүшелерін иннервациялайтын симпатикалық ганглияларға синапсқа жібереді; шын мәнінде, симпатикалық жүйке жүйесіндегі барлық преганглиондық нейрондар бүйірлік сұр бағанадан пайда болады. Жоғарғы екі белдік сегменттерден түсетін белдік сланхникалық жүйкелер төменгі мезентериялық артериямен байланысты төменгі мезентериялық ганглияда ішке сіңіп жатады.

Клиникалық маңызы

Хорнер синдромы кішкентай көзқарастармен, көздің көмескілігімен, жарым-жартылай құлап қалған қақпақпен және бет терісінің құрғақтығымен сипатталады. Бұл дертке автономды жолдардағы, мысалы, жақтаудағы сұр бағанадағы зақымданулар себеп болады. Бір зерттеуде 21 адамның көтеріліп келе жатқан автономды жетіспеушілігі мен бақылау тобының арасындағы көк түстің бүйірлік бағанасындағы жүйке жасушаларының саны бағаланды. Осы зерттеудің нәтижесінде, жақтау бағанасының жасушаларының 75 пайызы автономдық функциясының нашарлауымен ауыратын адамдарда жоғалған. Көп жүйелі атрофия (МСА) - ересектерде пайда болатын, кейде бірден пайда болатын, прогресивті ауру. МСА атаксия, паркинсонизм және автономдық дисфункцияның үйлесімімен сипатталады. Бір зерттеуде МСА- мен бақылау тобының 15 пациенті арасында бүйірдегі сұр бағанадағы жүйке жасушаларының санымен салыстыру жүргізілді. МСА барлық жағдайларында бүйірлік мүйіз жасушаларының 50 пайыздан астамы жоғалған, бұл МСА-да аралық бүйірлік бағаналардың қатысы бар екенін көрсетеді. Лихтгейм ауруы (соңғыңғыңғы субакутты біріктірілген дегенерация деп те аталады) В12 витаминінің жетіспеушілігінің нәтижесі болып табылады және зиянды анемиямен байланысты. Аурудың ерекшелігі - бүйірлік және артқы тіректердің де дегенерациясы, бұл спастикалық атаксикалық жүріс және параноя сияқты симптомдарға әкеледі. Сондай- ақ, пациенттер аяқ- аяқ пен дене мүшелерінің тұнжырауы мен әлсіздігін сезінеді.