Кіріспе

Мури (бұрынғы атауы Muri (Freiamt)) - Швейцарияның оңтүстік-шығысындағы Аргау кантонында орналасқан муниципалитет және сол округтің астанасы. Қазіргі Мури муниципалитеті 1816 жылы төрт муниципалитеттің бірігуінен құрылды Лангдорф, Эгг, Хасли және Вей.

География

Қоғам үш ауданнан тұрады. Монастырьдің батысында Вей қауымы орналасқан, Лангдорф ауданының оңтүстігінде (бұрынғы атауы Дорфмури). Темір жолдың шығысында, ауылдан жарты шақырым қашықтықта Эгг орналасқан. Сонымен қатар бірнеше ауыл бар: Хасли монастырьдан солтүстікке қарай бір шақырым жерде, Вили солтүстік-батыс бағытта бір шақырым жерде және Лангенматт батысқа қарай бір шақырым жерде орналасқан. Түрмелен, муниципалитеттің шығыс шекарасында орналасқан ауыл, қазір Egg-пен біріктірілді. Сонымен қатар, аймақта көптеген оқшауланған шаруашылықтар бар. Мури Бюнцальдың жоғарғы шетінде, Линденбергтің етегінде орналасқан. Барлық аудандарды қамтиды, бір ерекшелігі бар. Батыста тау беткейі тегіс көтеріледі, ал Лангенматт - оңтүстікке қарай. Сорикербах Вей арқылы, ал Рюерибах Лангдорф пен Эгг арқылы ағады. 2009 жылы мұридің ауданы 58,1%-ын ауыл шаруашылығы мақсатында, ал 20,8%-ын орманды алқаптар құрайды. Қалған жердің 20,2% -ы қоныстанған (ғимараттар немесе жолдар), 0,3% -ы өзендер немесе көлдер, 0,2% -ы өнімді емес жер. Құрылысқа салынған аумақтың 2,6%-ын өнеркәсіптік ғимараттар, 11,3%-ын тұрғын үйлер мен ғимараттар, 4,4%-ын көлік инфрақұрылымы құрады. Ал саябақтар, жасыл белдеулер мен спорт алаңдары - 1,3%. Орманды жерлердің 19,5%-ы орманды, ал 1,3%-ы жеміс бақшалары немесе шағын ағаш шоғырымен қамтылған. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 39,5%-ы егіншілікке, 16,1%-ы жайылымға, ал 2,4%-ы жеміс-жидек бақшалары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Қаладағы барлық су өзендер мен арықтарда. Хасли ауылының бүкіл аумағы Швейцарияның мұралық орындарының тізіміне кіреді.

Мури абатшылығы

Муридің басты көрінісі - Мури абатханасы. Бұл бенедиктиндіктің 1000 жылдай ескілігі. Оның басты бөлігі - барокко стилімен салынған, сегізбұрышты орталық ғимарат (Октагон) 17 ғасырдан. Орталық ғимаратты XI ғасырдағы роман шіркеуінен бір ғимарат қоршап тұр. Тіпті готика стиліне тән элементтер де бар. Ғибадатхана фрескалар мен ою-өрнектерге бай. Хабсбургтердің склепасы ХVІ ғасырдағы құнды шыны кескіндеме циклымен бірге. Онда Австрия монархиясының соңғы билеушілері император Карл I мен Бурбон Парма император қызы Зитаның және Габсбургтер отбасының басқа мүшелерінің жүректері бар. Бұл жерде олардың ұлдары Рэндольф пен Феликстің мәйіттері жерленген. Монастырь мұражайында монастырьдың құнды қазыналары сақталған. Сонымен қатар, суретші Каспар Вольфтың тұрақты көрмесі бар. Монастырь шіркеуінің бес органы бар.

Басқа құрылымдар

Сент-Гуардың приходтық шіркеуі 1030-1335 жылдар аралығында салынған, бірақ шіркеу мұнарасының іргетастары ғана сақталған. 1583 жылы мұнара қайта салынды. 1640 - 1644 жылдары барокко стилімен қайтадан салынған. 1677 жылы хордың құрбандық үстелі алынып тасталды және 1837/38 жылы ауыстырылды. Соңғы күрделі жөндеу 1987-1988 жылдары жүргізілді. Қауымның солтүстігінде 1747 жылы салынған шіркеу үйі орналасқан. Ондағы шіркеу мен монастырь шіркеуінің арасында сот ғимараты орналасқан. 1660 жылы салынған, бастапқыда монастырь қонақ үй ретінде тапсырған. Бүгінде оны аудандық сот пайдаланады.

Қалқасы

Қалалық гербтің гербі - "Gules a Wall Argent" немесе "Қызыл түсті қос көк, қара түсті Үш мұнаралы ақ қабырға". 1930 жылы олар бұрынғы монастырдың 1508 жылы абат Джон Фейерабенд енгізген гербін қабылдады. Алғашында қабырға үш қатарлы болған, бірақ 1972 жылдан бері тек екі қатарлы болды. Алайда ауданның елтаңбасы өзгермеді.

Демография

Муридің 2009 жылғы тұрғыны 20,8% шетелдік азаматтар. Соңғы 10 жылда (1997-2007) халықтың саны 11%-ға өзгерді. Халықтың көпшілігі (2000 жылғы жағдай бойынша) неміс тілінде (86,4%), ал албан тілінде екінші орынды иеленеді (4,2%), ал үшінші орынды итальян тілінде (2,7%). Серб-хорваттар 2,2%, ал португалдар 1,1% -мен төртінші орында тұрды. 2008 жылы Муриде 788 бала немесе халықтың 11,6% -ы 0 мен 9 жас аралығында, ал 853 жасөспірім немесе 12,6% -ы 10 мен 19 жас аралығында. Ересектер арасында 946 адам немесе халықтың 14,0% -ы 20 мен 29 жас аралығындағы адамдар. 909 адам немесе 13,4% - 30 мен 39 жас аралығындағылар, 1085 адам немесе 16,0% - 40 пен 49 жас аралығындағылар, 849 адам немесе 12,5% - 50 мен 59 жас аралығындағылар. Қарт тұрғындардың үлесі 698 адам немесе халықтың 10,3% -ы 60 мен 69 жас аралығында, 413 адам немесе 6,1% -ы 70 пен 79 жас аралығында, 213 адам немесе 3,1% -ы 80 мен 89 жас аралығында және 24 адам немесе 0,4% -ы 90 жастан асқан. 2000 жылы 279 үйде 1 немесе 2 адам, 1218 үйде 3 немесе 4 адам, 871 үйде 5 немесе одан да көп адам болды. Жалпы алғанда 13 бос пәтер бар, бос тұрғандардың саны 0,5%-ды құрайды.

Дін

2000 жылғы санақтан 4 172 немесе 63,7% -ы рим католиктері, ал 1088 немесе 16,6% -ы швейцариялық реформацияланған шіркеуге тиесілі. Қалған халықтың ішінде 8 адам (немесе халықтың шамамен 0,12%) христиандық католик дініне жататын. Сол санақта халықтың 6,9% мұсылман, ал 1,0% басқа дінге жататын.

Саясат және құқық

Сайлаушылардың қауымдық жиналысы заң шығарушы билікті жүзеге асырады. Атқарушы орган - бес мүшелі муниципалитет. Оның өкілеттігі төрт жылға созылады және оны халық көпшілік дауыспен сайлайды. Ол қоғамды басқарады және оған өкілдік етеді. Сонымен қатар, ол муниципалдық жиналыстың шешімдерін және оған кантон мен Конфедерация жүктеген міндеттерді жүзеге асырады. 2006-2009 жылдар аралығында қала әкімі болып Жозеф Эттерлин (CVP) болды. Мури - округ сотының және Мури ауданының бейбітшілік сотының орналасқан жері.

Экономика

2007 жылы Мюридің жұмыссыздық деңгейі 2,22% -ды құрады. 2005 жылы негізгі экономикалық секторда 176 адам жұмыс істеді және осы салада 47-ге жуық кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 1645 адам жұмыс істейді және осы салада 92 кәсіпорын бар. Үшінші секторда 2 209 адам жұмыс істейді, 271 кәсіпорын осы секторда жұмыс істейді. Жұмыс істейтін халықтың 10,3%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 49,6%-ы жеке көлікпен барады. Негізгі өндірістік салалар - металл өңдеу, химия, пластмасса өңдеу, жеміс шырындарын өндіру, сондай-ақ техника, дәлдік аспаптары мен электрондық құрылғылар өндірісі. Мюриде Фрейамт аудандық ауруханасы орналасқан. Бұл аймақтық аурухана Фрайамт аймағының барлық тұрғындарына арналған және 100000-нан астам тұрғыны бар.

Білім

Муриде 25-64 жас аралығындағы халықтың 67,9%-ы міндетті емес орта білімді немесе қосымша жоғары білімді (оқу орнын немесе Фаххохсшульді) аяқтаған. Мектеп жасындағы тұрғындардың ішінде (2008/2009 оқу жылы) 518-і бастауыш сыныпқа, 303-і орта мектепке, 349-ы жоғары оқу орнына немесе университетке барады, ал 14 оқушы мектептен кейін жұмыс іздеп жүр. Муриде бес білім беру орталығы бар (Бахматтен, Бадвейхер, монастырь және Росслиматтрассе). Бастауыш мектептің кейбір сыныптары монастырьдың бір қанатында орналасқан. Ең жақын мектеп (орта мектеп) Волен қаласында орналасқан.