Кіріспе
Қоғамдық экономикалық даму (ҚЭД) - бұл күшті қауымдастықтар, өнеркәсіптер мен нарықтарды құру үшін мемлекеттік және жеке секторлармен жұмыс істегенде қоғамдастықтардың белсенді қатысуын тудыратын зерттеу саласы. Бұл өз кезегінде олардың өмір сүру деңгейіне әсер ететін дамудың барлық салаларына қоғамдастықтың тұрғындарының бірлесіп және қатысуын қамтиды. Қоғамдастық экономикалық дамуы жергілікті ресурстарды экономикалық мүмкіндіктерді арттыратын және әлеуметтік жағдайларды тұрақты түрде жақсартатын жолмен пайдалануға ынталандырады. Сонымен қатар, жергілікті ресурстарды тиімді пайдалану мен пайдалануды оңтайлы түрде жүзеге асырады. Көбінесе КЖБ бастамалары дағдарысты жеңу және қолайсыз жағдайдағы қауымдастықтар үшін мүмкіндіктерді арттыру үшін жүзеге асырылады. "Экономиканы жергіліктілендірудің" бір аспектісі - бұл қоғамдастықтарды экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және мәдени әл-ауқатын арттыру үшін әлеуметтік және экономикалық дамуды біріктіретін қоғамдастыққа бағытталған процесс. Мысалы, көршілес бизнес ұйымдары арнайы салық ставкалары мен жылжымайтын мүлік дамуы үшін мемлекеттік органдарға лоббилік қызмет көрсету арқылы белгілі бір коммерциялық аймақтарда өсімді мақсат етеді. Қоғамдық экономикалық даму - бұл дәстүрлі экономикалық дамудың баламасы. Оның басты қағидасы "қауымдастықтарға төнетін проблемалар - жұмыссыздық, кедейлік, жұмыс орындарын жоғалту, қоршаған ортаның нашарлауы және қоғамдастықтың бақылауын жоғалту - тұтастай және қатысушылық жолмен шешілуі керек" дегенді білдіреді.
Тарих
Экономикалық даму ең алғашқы тіркелген қауымдастықтардан бастап, тіпті негізгі деңгейде де болды. Алайда, АҚШ-та және басқа да бірнеше елдерде қоғамдастық экономикалық дамуы ұғымы "адамның өмір сүруіне қажетті қатал кедейшілік пен қол жетімді тұрғын үй, жақсы жұмыс орындары, қол жетімді денсаулық сақтау және өмір сапасы мәселелеріне жауап ретінде" пайда болды.
АҚШ-тағы CED
XIX ғасырдың аяғында реформаторлар елдің адамдар тым көп, денсаулығы нашар, кедей, фабрикалар, кемежайлар мен басқа да жұмыс орындарына жақын орналасқан аймақтарын тапқан. ХХ ғасырдың басында прогрессивті дәуірде реформаторлар қоғамдастықтардың жағдайы мен қылмыс пен кедейлік сияқты "әлеуметтік аурулар" арасында байланыс жасай бастады және оларды жақсартудың жолдарын ұсынды. Прогрессивті саяси, әлеуметтік және физикалық реформалар бағдарламасы бүкіл елді қамтып, кедейлікке қарсы кешенді стратегияларға әкелді, олар 1930 жылдары Жаңа келісім бағдарламалары мен басқа да гранттармен жүзеге асырылды. Бұл кезеңде саясат жоғарыдан төменге қарай жүргізілді, ал оларға әсер еткен азаматтар енгізілген өзгерістерге өте аз үлес қосты. Қоғамдық бірлестіктер қайта жандана бастағаннан кейін, кімге қайда тұруға рұқсат етілетінін анықтау үшін сегрегация саясаты жүргізілді. Тұрғын үй саясаты мен жылжымайтын мүлік практикасы ақ еместердің жоғары деңгейге көтерілуіне кедергі келтірді, нәтижесінде олардың қауымдастықтары ерекше ерекшеліктер мен проблемалармен дамыды. Бұл әрекеттер 1960 жылға дейін қоғамдастықтарды қалыптастырды, содан кейін президент Л.Б.Ж. көптеген кемсітушілікке қарсы заңдарға, мысалы 1964 жылғы Азаматтық құқық туралы заңға қол қойды және кедейлікке қарсы соғыс жариялады, бұл көптеген адамдарға жаңару мен жоғары мобильділікті әкелді. 1960-1970 жылдары көбірек несиелер, гранттар және әділ тұрғын үй саясаты жүзеге асырылды, бірақ кейбір жағдайларда нәсілге байланысты кемсітушілікке жол бермеді, осылайша қоғамдастықтарды белгілі бір тәсілмен қалыптастырды. Әлеуметтік инвестициялар 1980-90 жылдары тағы да қарқын алды, Американың барлық жерінде қоғамдастықтарға өзгерістер әкелді. Муниципальдік үкіметтер өздері қызмет көрсететін қауымдастықтардың өкіліне айналады, ал жұртшылық көбірек қатысады және бюрократиямен және сайланған лауазымды адамдармен оңай қарым-қатынаста болады. Бұл кезеңде қалалар мен ауылдық жерлерді жаңарту, сондай-ақ есірткілерді жою және білім беруді жақсарту сияқты әлеуметтік мәселелерді шешу үшін көптеген бастамалар жасалды. Қазіргі заманғы CED қозғалысы қалалық және ауылдық қоғамдастықтарды жаңартуға бағытталған. Әлеуметтік әділеттілік - бұл саясаттың және жасалатын өзгерістер туралы әңгімелесудің негізгі құрамдас бөлігі. Азаматтар бюрократиямен және олардың сайланған лауазымды тұлғаларымен әлеуметтік желілер сияқты түрлі құралдар арқылы байланысады. Халықтың пікірі ашықтық талаптарының артуына байланысты көбірек құндылыққа ие болды.
Әлемдегі CED
Нигерияда CED-ге тұрақтылыққа баса назар аударылады, ол тұрақты қоғамдастық дамуы деп аталады. Бұл тұжырымдама болашақ ұрпақ үшін тұрақтылықты қамтамасыз ететін экономикалық, әлеуметтік және экологиялық тәжірибелер мен саясатты біріктіреді. Бұл 1980-ші жылдары, тәуелсіздік алғаннан кейін 20 жыл өткенде, Дүниежүзілік банк Нигерияны Халықаралық даму қауымдастығынан (ХДҰ) қаражат алуға жарамды деп жариялаған кезде басталды. Азияда соңғы 60 жыл ішінде Азия қоры Азияның экономикалық өсуін және экономикалық мүмкіндіктерді кеңейту бойынша бастамаларын қолдады. Қор үш негізгі салада экономикалық бағдарламаларды жобалайды және іске асырады: жеке сектордың өсуі үшін бизнес орта, кәсіпкерлікті дамыту және өңірлік экономикалық ынтымақтастық. Экономикалық даму тек дамушы елдерге ғана тән емес. Канаданың провинциялық үкіметтері онжылдықтар бойы муниципалды экономикалық дамуды ынталандыру және қаржыландырумен айналысып келеді.
Теориялар мен стратегиялар
Қоғамдық экономикалық дамудың ең маңызды аспектісі, белгілі бір жерлерде экономикалық дамуға назар аударғанынан басқа, ол қоғамдастық құру процесіне назар аударады. Бұл "қауымдастық" аспектісі бойынша, экономикалық даму процестерінде қоғамдастық динамикалық рөл атқарады және қоғамдастық дамуы тұрақты экономикалық дамуға ықпал етеді және керісінше. Осы түсінікте қоғамдастық ЖББ-да кіріс пен шығыс ретінде қарастырылады. Экономикалық тұрғыдан алғанда, мұндай ЖЭБ-тің бастапқы мақсаты жергілікті жұмыс орындарын құру және кәсіпкерлік қызметті ынталандыру болып табылады. Осы мақсаттармен толықтай байланысты капиталға қолжетімділікті арттыру, активтер құруды ынталандыру, жалпы бизнес климатты жақсарту және жалпы қала бойынша экономикалық даму күш-жігерін нақты қоғамдастық даму күш-жігеріне байланыстыратын стратегиялар бар. Капиталға қолжетімділікті арттыру - қоғамдастық экономикасының дамуы үшін аса маңызды стратегия. Тарихи тұрғындар кедей аудандарда күрделі қаржы табу қиындыққа ұшырады, өйткені олар дәстүрлі түрде несие тәуекелдері ретінде қарастырылады. Банктер қызмет көрсететін жерлерде бұл тұрғындар басқа да құрылымдық кедергілерге тап болады, мысалы, ең төменгі депозит талаптары, жоғары қызмет ақысы және күрделі қағаздар. Осы проблемаларды шешу үшін қоғамдастық экономикалық дамуы әдісі қоғамдастық дамуы несиелік одақтар, қоғамдастық даму банктері және қоғамдастық дамуы венчурлік капитал қорлары сияқты баламалы қоғамдастық дамуы қаржы институттарын дамытады. Жалпы бизнес ахуалды жақсарту да қоғамдастықтардың экономикалық дамуының ажырамас бөлігі болып табылады. Бұл үшін стратегиялар сауда аймақтарының инфрақұрылымын және сыртқы түрін, тұрғын үйлердің сапасы мен санын, сондай-ақ көршілес аудандағы көлік жүйелерін жақсартуды қамтиды. Олар экономикалық қызметке тікелей әсер етпесе де, аймақтың экономикалық әл-ауқатын нығайтады, өйткені бұл бизнесті сол жерге орналастыруға ынталандырады.
Мақсаттар мен міндеттер
Қоғамдық экономикалық даму барлық дамыған елдерде бар, бірақ оның жұмыс істеу тәсілі әлемдегі әртүрлі үкімет жүйелерінде әртүрлі. Зерттеулер төмен табысты қауымдастықтарды дамытатын экономикалық қызмет пен бағдарламалар сияқты ортақ мақсаттар мен міндеттердің бар екендігін көрсетеді. Қоғамдық даму корпорациялары, реформаторлар және басқа да агенттіктер басқа да ортақ бастамаларға ие, соның ішінде баспанасыздықпен күресу, жұмыссыздық, есірткі пайдалану, зорлық-зомбылық және қылмыс, сондай-ақ сапалы медициналық және бала күтімі және тұрғын үй иелігінің мүмкіндіктері, сонымен қатар экономикалық өркендеу. Тағы бір мақсат - жергілікті қоғамдастықтардың ерекшелігін сақтау және жергілікті бизнесті қолдау. Дүние жүзіндегі елдер қайта инвестициялау және дамуға Қоғамдық қайта инвестициялау туралы заң, Дүниежүзілік банк және АӨК сияқты көптеген басқа банктер арқылы қатысады. Халықаралық мемлекеттердің тағы бір ортақ жағы - қоғамның өсуіне тұрақтылық пен табиғи ортаны енгізу қажеттілігі.