Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық басқару немесе ортақ ресурстарды басқару – еріктілер мен мүдделі тараптардың бірлескен әрекеттері арқылы қоғамның ортақ ресурсты немесе мәселені басқаруы. Басқарылатын ресурс материалдық немесе ақпараттық сипатта болуы мүмкін. Мысалдарға ортақ жайылымдар мен су құқықтарын басқару, балық шаруашылығы және ашық кодты бағдарламалық жасақтама кіреді. Материалдық ресурстар жағдайында, қоғамдық басқару стратегиялары көбінесе ортақ мүліктің трагедиясын болдырмау және тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін қолданылады. Қоғамдық басқару, әдетте, табиғи ресурстарды басқаруды осы шешімдерге әсер ететін қоғам мүшелеріне жүктеуге мүмкіндік береді деп күтіледі. Бұл қоғам үшін ең тиімді шешімдерді табудың жақсы жолын қамтамасыз етуі керек, себебі басқару стильдері әртүрлі аймақтарда бірдей қолданылмайды; және мұның себебі мәдени, экономикалық немесе географиялық айырмашылықтар болуы мүмкін. Осы ортадағы топ мүшелері қоғам үшін бар күштерін салуға мүдделі болады деп күтіледі, өйткені олар осы басқарудың нәтижесінде пайда көретін немесе зиян шегетін қоғамда өмір сүреді. Ресурстарды басқаруды орталықсыздандыру арқылы, қызметтердегі техникалық жөндеу жұмыстары да оңайлатылады деп күтіледі, себебі жақсартуды немесе тұрақты техникалық қызмет көрсетуді қажет ететін аймақтар мен оларды бақылайтын органдар арасында тікелей байланыс бар. Дегенмен, қоғамдық басқарудан күтілетін осы пайдалар осы басқару стилін ұстанатын қоғамдарда көрінбейді.
Community management or common pool resource management is the management of a common resource or issue by a community through the collective action of volunteers and stakeholders. The resource managed can be either material or informational. Examples include the management of common grazing and water rights, fisheries, and open source software. In the case of physical resources, community management strategies are frequently employed to avoid the tragedy of the commons and to encourage sustainability. It is expected that community management allows for the management, usually of natural resources, to come from members of the community that these decisions will affect. This should allow for a better way of finding solutions that the community will find most effective since management styles are not always transferable across different regions; and this could be because of cultural, economic, or geographical differences. It is expected that the group members within this setting have the incentive to do the best they can for the community because they live in the community that benefits or suffers from the management they provide. By decentralizing the management of resources, it is also expected that the upkeep that occurs within the services provided is streamlined due to the direct link between the areas that need improvement or regular maintenance and the authority overseeing them. However, these expected benefits of community management are not what we see unfolding within communities that follow this management style.
Ортақ бассейн проблемасы
Дұрыс басқарылмаса, қоғамның материалдық ресурстары азайып, қолдануға жарамсыз болуы мүмкін. Ортақ қор мәселесі – тауарлар бәсекелестікке түсетін, бірақ эксклюзивті емес болғанда туындайтын экономикалық жағдай (ортақ қор ресурсын қараңыз). Бұл ресурстар ортақ меншікте болғандықтан, жеке тұлғалардың оларды сақтауға жеке мүддесі жоқ, керісінше, басқалар пайдаланбас бұрын оларды өзі пайдалануға тырысады. Классикалық мысал – мұхиттағы балықтар: кез келген адам балық аулай алады, бірақ ауланған балықты екінші балықшы ұстай алмайды. Сондықтан балықшылар өздерінің пайдасын барынша арттыру үшін мүмкіндігінше көп балық аулауға ұмтылады, бұл әрі қарай балық қорларының азаюына алып келеді. Бұл мәселе тегін пайдаланушы мәселесімен ұқсас, себебі ресурсқа үлес қоспағандар оны жазасыз пайдалана алады, бірақ ортақ қор мәселесі көбінесе экономикалық «мәселе» ретінде қарастырылады, өйткені ол әрі қарай ресурстың толық сарқылуына әкелуі мүмкін. Ортақ қор мәселесінің тағы бір мысалы – шектеулі интернет трафигін ортақ пайдалану, мысалы, университет желісінде, онда бірнеше пайдаланушының көп пайдалануы барлық пайдаланушылардың байланысын баяулатады. Элинор Остром мен Оливер Уильямсон осы саладағы еңбектері үшін 2009 жылғы экономика ғылымы саласындағы Нобель сыйлығын алды, олар табысты компанияларда кездесетін ортақ ресурстарды тиімді басқару арқылы «ортақ мүліктің трагедиясынан» қашуға болатынын көрсетті.
Without proper management, a community's material resources may be depleted or rendered unusable. The common pool problem is an economic situation which exists when goods are rival, but non exclusive (See common pool resource). Since these resources are owned in common, individuals have no private incentive to preserve them, but rather will seek to exploit them before others can derive benefit. The classic example is of fish in the ocean; anybody can harvest fish, but a fish that has been caught cannot be caught by another fisherman. Therefore, fishermen will seek to maximize their personal profit by catching as many fish as possible, which will ultimately lead to the stock being depleted. It is similar to the free rider problem in that those who do not contribute to the resource may use it without penalty, but the common pool problem is usually considered an economic "problem" since it will eventually lead to the exhausting of a resource. Another example of the common pool problem involves the shared use of limited internet bandwidth, such as in a university network, when the connectivity of all users is slowed by the heavy usage of a few. Elinor Ostrom and Oliver E. Williamson won the 2009 Nobel prize in economic science for work in this area, where they suggested that with good community management of shared resources, as found in successful firms, the "tragedy of the commons" can be avoided.
Ортақ ақпараттық ресурстар
Ашық бастапқы кодты бағдарламалық қамтамасыз етуді немесе Уикипедия сияқты басқа да бірлескен жобаларды әзірлеу көбінесе қоғамдастық басқарудың белгілі бір түрін қажет етеді, ол басшылықты немесе теңдік принципін қамтиды. Физикалық ресурстардан өзгеше, ақпаратты бөлісу ресурстың азаюына әкелмейді. Дегенмен, желілік эффектіні қамтамасыз ету үшін – бірлескен пайдалану ресурсты байытатын жағдайды жасау және қақтығыстарды болдырмау үшін тиімді басқару қажет болуы мүмкін. Жалпы алғанда, қоғамдастық басқаруы – интернет арқылы байланысқан, қашықтағы адамдар тобы арасындағы қарым-қатынасты, мотивацияны, тиімділікті және белсенділікті сақтауға бағытталған қызмет. Әдетте, ол ашық бастапқы кодты жобаның табысына үлес қосады: форумдарды ақпарат, сұрақтар және қиындықтармен жандандыру, виртуалды қоғамдастықтар үшін нақты іс-шараларды ұйымдастыру немесе барлық күш-жігерді ортақ мақсатқа бағыттау үшін конкурстар мен хакатон өткізу арқылы. Бұл, сондай-ақ, ірі ұйымдарда (мысалы, компания немесе мемлекеттік ұйым) мотивацияны және ынтымақтастықты арттыру үшін, ұйым мүшелерінің бір-біріне жақындық сезімін тудыру және әрқайсысының жұмысын білуін қамтамасыз ету үшін де қолданылуы мүмкін. Қоғамдастық басқаруына адамдық қабілеттер (қоғамдық менеджер) және құралдарды пайдалану қажет (мысалы, әлеуметтік желілер, жылдам хабар алмасу, ортақ ресурстармен бөлісу және т.б.).
Developing open source software or other collaborative projects such as Wikipedia generally requires some form of community management, whether it involves leadership or egalitarianism. Unlike as is the case with physical resources, the sharing of information does not necessarily deplete the resource. Nonetheless, proper management may be necessary to encourage a network effect, where collaborative use actually enriches the resource, and to avoid conflict. More generally, community management designates the activity of maintaining communication, motivation, efficiency, and engagement among a group of remote individuals often only linked together by the Internet. Typically, it will contribute to the success of an open source initiative by keeping forums alive with information, questions, and challenges, by organizing real life events for virtual communities, or by organizing contests or hackathons to focus all efforts on a common goal. It may also be used to improve motivation and synergy in a large organization (such as a company or a public organization) by creating a sense of belonging and ensuring that members are aware of each other's work. Community management requires human skills (a community manager) and the use of tools (e. g., social networks, instant messaging, resource sharing, etc. ).
Қоғамдық басқарудағы проблемалар
Қоғамдық басқару Африкадағы су шаруашылығында жиі қолданылатын стратегия, бірақ зерттеулер көрсеткендей, африкалықтар көбінесе осы басқару стилін қалай бермейді. Су шаруашылығына қатысты қоғамдық басқарудың негізгі мәселелері – техникалық қызмет көрсетудегі ықтимал қиындықтар, халық санына байланысты мәселелер, қаражат жинаудағы проблемалар және қоғамдық қатысудың жетіспеуі. Қоғамдық басқару техникалық қызмет көрсету мәселелерін тудыруы мүмкін, олардың шешілуі аз тиімділікпен және уақытты көп алады. Мұның себебі көбінесе жөндеуді орындайтын білікті маманның болмауы немесе жөндеу үшін біреуді жалдауға қаражат жинаудың сенімді жолының жоқ болуы. Қоғамдық қатысудың жетіспеуі де қоғамдық басқаруда жиі кездесетін мәселе. Қоғамдық басқару тиімді басқару стратегиясы болуы үшін, қоғам мүшелері басқару жүйесіне белсенді қатысып, оның нәтижелерін сезінуі керек. Дегенмен, көптеген азаматтар қоғамдық басқару ұйымдары жақсартуға тырысатын мәселелерге қызығушылық танытпайды, нәтижесінде ұйымдар қоғамдық пікірді жеткілікті деңгейде естімейді, бұл қоғамдық басқарудың мағынасын жоққа шығарады. Яғни, қоғам мүшелері қоғамдық даму жобаларын жоспарлауға және іске асыруға қатысады, соның ішінде жобаларды қаржыландыру және қоғам үшін пайдалы жоспарларды анықтау да бар. Малави – азаматтарға сумен қамтамасыз ету үшін қоғамдық басқаруды пайдаланудың мысалы. Малави – кедей ел, соңғы кездегі үкіметтің орталықтандырудан бас тарту саясаты су шаруашылығын қоғамның жауапкершілігіне жүктеді. Малавиде су алу үшін бұрғылау ұңғымалары пайдаланылады, және әрбір ұңғыма комитет бақылауында болады, ол әрбір ұңғымаға басқарушы тағайындайды. Бұл басқарушылар аудандық су жөніндегі ресми өкілден бастапқы оқыту алады, бірақ содан кейін ұңғыманы күтіп ұстауға қатысты шешімдерді өздері қабылдайды. Оқытудың тиімсіздігі жиі кездеседі, сондықтан ұңғымалар туралы жақсы білетін жергілікті механиктердің қызметіне жүгіну жиі кездеседі. Алайда, бұл механиктер әрқашан қолжетімді болмайды және қосымша төлем талап етеді. Төлемдердің үнемі жиналмауы жөндеуге қаражаттың жетіспеуіне әкеп соқты. Интернет ресурстарына келетін болсақ, кейбір деректерді беруге басымдық беру, желілік бейтараптық принципіне қарағанда, көптеген пайдаланушылар үшін қызмет сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Community management has been a popular strategy utilized in African water management, but research has shown that Africans often don't prefer this management style. Main problems of community management, specifically related to water management, consist of potential maintenance issues, population issues, money collecting issues, and a lack of community engagement. Community management can create potential maintenance issues that are resolved with less expediency and with less efficiency. This often stems as a result of having a lack of a qualified person to perform the repair or lacking a reliable way to collect money in order to hire someone to do the repair. A lack of community engagement is a chronic issue that arises within community management, as well. In order for community management to be an effective strategy of management style the community must be engaged within the management system in order to reap the community benefits. Despite this, most citizens are not interested in the issues community management organizations are looking to improve, meaning these organizations are getting less input from the community which negates the point of community management. Meaning members of the community are involved in the development and follow through of community development projects, which can involve acquiring the funding for projects as well as deciding what plans would be beneficial for the community and which ones would not. Malawi is an example of the utilization of community management to provide water access to citizens. Malawi is a poor area that with recent governmental pushes for decentralization has led to water management becoming a community responsibility. Within Malawi boreholes are used to access water and each of these boreholes is under the control of a committee which delegates a manager for each borehole. These managers receive initial training from an official district water officer but are then left to make their own decisions regarding the upkeep of the borehole. This training has been found to be ineffective in many cases so the work of area mechanics, who are more knowledgeable about these boreholes, are often utilized to perform repairs. However, these area mechanics are not accessible everywhere and require additional payments. Payment is also something that is irregularly collected which has created a lack of funds for repairs. In the case of internet resources, the privileging of certain kinds of data transfer may ensure a better overall quality of service for most users, as opposed to the doctrine of network neutrality.