Кіріспе

Бір-біріне ортақ ауыртпалықты талқылайтын адамдардың жиналуы. Қолдау тобының мүшелері бір-біріне түрлі көмек көрсетеді, көбінесе кәсіби емес және материалдық емес, белгілі бір ортақ, әдетте ауыр сипаттамаға байланысты. Бірдей мәселелері бар мүшелер, олармен күресу жолдарын бөлісу үшін, өзін күшейту үшін және бірлестік сезімін қалыптастыру үшін біріге алады. Көмек тиісті ақпарат беру және бағалау, жеке тәжірибелермен бөлісу, басқалардың тәжірибелерін тыңдап, қабылдау, сондай-ақ жанашырлықпен түсіну және әлеуметтік байланыстар құру арқылы іске асырылуы мүмкін. Қолдау тобы сонымен қатар халықты хабардар етуге немесе қорғаушылыққа қатысуға да жұмыстеуі мүмкін.

Тарих

Ресми қолдау топтары қазіргі заманғы құбылыс сияқты көрінуі мүмкін, бірақ олар кейбір жағынан еркін қауымдастықтар сияқты дәстүрлі бауырластық ұйымдарды толықтырады және (бұрын) (ұзартылған) отбасыларда атқарылатын белгілі бір қолдау функцияларымен байланысты болуы мүмкін. Өздерінен тыс мәселелерді қоса, мақсаттарды қолдау үшін құрылған басқа топтар көбінесе жақтау топтары, мүдделік топтар, лоббилік топтар, қысым топтары немесе насияттау топтары деп аталады. Мысалы, кәсіподақтар және көптеген экологиялық топтар – мүдделік топтар. Осы мақалада қолдау тобы дегеніміз – өзара қолдау көрсететін топтар.

Байланысты сақтау

Қолдау топтары өз мүшелері арасында түрлі тәсілдермен байланыс сақтайды. Дәстүрлі түрде, топтар әңгімелесуге қолайлы сандарда жеке-жеке кездеседі. Қолдау топтары баспа түріндегі хабарламалар, телефон арқылы хабар алмасу, интернет-форумдар және электрондық пошта тізімдері арқылы да байланыста болады. Кейбір қолдау топтары тек онлайн форматта жұмыс істейді (төменде қараңыз). Кейбір топтарға мүшелік ресми түрде бақыланады, кіру шарттары мен мүшелік жарнасы болады. Ал басқа топтар "ашық" болып, кез келген адамға, мысалы, жарияланған жиналысқа қатысуға немесе онлайн форумда өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді.

Кәсіпкерлер немесе кәсіби мамандармен басқару

Өзін-өзі қолдау тобы өз мүшелерімен толықтай ұйымдастырылып, басқарылады, олар көбінесе еріктілер болып табылады және топтың негізгі тақырыбы бойынша жеке тәжірибелері бар. Мұндай топтарды сондай-ақ, бірлестіктер, өзара қолдау топтары, әуесқой ұйымдар, өзара көмек топтары немесе өзара көмек пен өзін-өзі қолдау топтары деп те атауға болады. Ең көп таралғандары – Анонимді Алкоголиктер сияқты 12 қадамдық топтар және психикалық денсаулықты қолдауға арналған өзін-өзі қолдау топтары. Кәсіби басқарылатын қолдау топтарын көбінесе мүшелерінің мәселесімен бөліспейтін мамандар – әлеуметтік жұмыскерлер, психологтар немесе дін қызметкерлері жетекшілік етеді. Жетекші талқылауды бақылайды және басқа да басқару қызметтерін ұсынады. Мұндай кәсіби басқарылатын топтар көбінесе ауруханалар, есірткіге тәуелділіктен емдеу орталықтары және түзету мекемелері сияқты мекемелерде кездеседі. Бұл қолдау топтары белгілі бір мерзімге жұмыс істей алады және кейде қатысу үшін төлем алынады. Бас және мойын қатерлі ісігімен ауыратын науқастар арасында онлайн қолдау топтарының тиімділігін зерттеуде, онлайн қолдау топтарына ұзақ қатысу денсаулыққа қатысты өмір сүру сапасын жақсартатындығы анықталды.

Тиісті топтарды табу әлі де қиын

Лондон университетінің колледжінің зерттеушісі сапалы анықтамалардың жетіспеуі және көптеген қолдау топтарының іздеу жүйелерінде тіркелмеуі салдарынан қолайлы топты табудың қиын болуын айтады. Соған қарамастан, ол медициналық қауымдастық "дәлелге негізделген тәсілге қарағанда, осы топтар жеке тәжірибенің маңыздылығын түсінуі керек, себебі олар адамдардың ақпаратты қалай пайдалануына да әсер етеді. Олар адамдарға ақпаратты табуға және пайдалануға көмектеседі: мысалы, пайдаланушылар веб-сайттармен бөлісіп, оларды талқылайды". Онлайн қолдау тобын табу оңай, бірақ сапалысын табу қиын. Джон М. Грохол "Жақсы онлайн қолдау тобын қалай бағалауға болады?" деген мақаласында онлайн топтарды бағалау бойынша кеңестер береді және былай дейді: "Жақсы онлайн қолдау топтарында мүшелер, оларға қажетті қолдауды алғаннан кейін де ұзақ уақыт қалады. Олар басқаларға өздері тапқан пайданы беруді қалайды. Психологтар мұны жоғары топтық байланыс деп атайды, және бұл топтың ең үлкен жетістігі болып табылады".

Пайдасы мен қаупі

Бірнеше зерттеулер Интернеттің әлеуметтік қолдау көрсетудегі маңыздылығын көрсетті, әсіресе созылмалы денсаулық проблемалары бар топтар үшін. Әсіресе, сирек кездесетін аурулардың жағдайында, географиялық қашықтықтарға қарамастан, білім алмасумен қатар, қоғамдық сезім мен түсіністік маңызды болуы мүмкін. Онлайн қолдау топтары, ортақ мәселеге тап болғандарға арналған онлайн қауымдастықтар, өзара қолдау көрсетеді және ақпарат ұсынады – бұл екі ерекшелік көбінесе бір-бірімен байланысты. Лондон университетінің профессоры Генри Поттс оларды "науқастар үшін көз жазбаған ресурс" деп атады. Көптеген зерттеулер хабарламалардың мазмұнына назар бөлген, бірақ маңыздысы – топқа қатысудың жеке адамға тигізетін әсері. Поттс мұндай топтарды зерттеу жұмысының қалып қойғанын айтады, әсіресе зерттеушілер мен медицина қызметкерлері емес, мәселеге тап болған адамдар құрған топтарды зерттеуде. Пайдаланушылар құрған топтар медицина қызметкерлерінің назарынан тыс қалған тәжірибелік біліммен бөлісе алады, сонымен қатар адамдардың ақпаратты табу, түсіндіру және пайдалану жолына да әсер етеді. Онлайн қолдау топтарының пайдалы болуына қатысты белгілі бір дәлелдер бар. Ірі рандомизацияланған бақыланатын зерттеулер оң нәтижелерді көрсеткен, бірақ кейде оң нәтижелерге қол жеткізе алмады.