Кіріспе
Арпад Жоо:Арпад Жоо (8 маусым 1948 - 4 шілде 2014) - венгрлік американдық дирижер және концерттік пианист.
Árpád Joó (8 June 1948 – 4 July 2014) was a Hungarian American conductor and concert pianist.
Ерте өмір
Маэстро Жоо (оқылған: Йо) 1948 жылы Будапештте дүниеге келген. Оның әжесі Франц Лист академиясында (Франц Листтің тікелей шәкірті) Иштван Томанның көрнекті шәкірті болды. Оның музыкаға деген талантын анасы, өзі де жетістіктерге жеткен пианист және мұғалім, ерте кезден-ақ байқаған. Бес жасында ол музыканы анасынан бастап оқыды, ал бір жылдан кейін ол жаңадан құрылған Кодалы музыка мектебінде, венгр композиторы Золтан Кодалының жеке бақылауымен оқыды. Аз уақыт ішінде ол Кодалының назарын аударды, ол Жоомен өмір бойы ұстаз-оқушы қарым-қатынасын дамытты, ол композитордың өліміне дейін созылады. Кодалы мектебінде оқыған кезінде ұстаздары оны Игорь Стравинский, Арам Хачатурян, Пабло Касалс, Карл Орф, Ехуди Менухин және Дмитрий Шостакович сияқты музыканттарға таныстырды. Барток консерваториясында оқыды және 16 жасында Франц Лист музыка академиясының университет деңгейіне қабылданды, онда Джозеф Гат пен Пал Кадосамен фортепиано оқыды. Бұл кезде Жоо өзінің алғашқы халықаралық фортепиано конкурсында Италиядағы Таорминада Листтің фортепиано концерті No. 1. Жасырын Балалық шағында ол Австрияның Зальцбург қаласына Моцартеумда оқуға жиі баратын. 17 жасында ол Монтрё фестивалінде (Швейцария) Марта Аргерих, Геза Анда және Артуро Бенедетти Микеланджелимен бірге жеке концертті ұсынуға шақырылды. Жооның фортепиано орындары оны Швейцарияға, Германияға, Чехословакияға және Германияға әкелді.
Мансап
20 жасында Джоо Нью-Йорк қаласындағы Джульярд мектебінде арнайы оқушы ретінде оқуға АҚШ-қа көшіп барды. Джульярдта оқыған алғашқы жылы ол Бостон қаласында өткен Халықаралық Франц Лист фортепиано сайысында бірінші орынды иеленді. Ол АҚШ азаматы болды және 21 жасында Калифорния штатының Сан-Диего қаласында дирижерлік карьерасын бастады. 22 жасында Индиана штатының Блумингтон қаласындағы Индиана университетінің дирижерлық мамандығына оқуға түседі. Жоо дирижерлік (оркестрлік және опералық) мамандығы бойынша магистратураны бітірді. Осы уақыт ішінде ол Монте-Карлода Игорь Маркевичпен дирижерлік сабақтарды оқыды, содан кейін 24 жасында Теннессидегі Ноксвилл симфониялық оркестрінің музыкалық директоры және бас дирижері болып тағайындалды. Джоо АҚШ тарихындағы метрополитен оркестрінің ең жас музыкалық директоры / дирижері болды. Осы уақыт ішінде ол көптеген жерлерде, соның ішінде Нидерланды, Мексика және АҚШ-та қонақ болып жүргізді. 26 жасында Біріккен Ұлттар Ұйымының мәдени бөлімі ЮНЕСКО оны Монте-Карлода АҚШ-ты білдіретін арнайы спектакль жүргізу үшін таңдады, ол үлкен сынға ие болды. Осы уақытта ол итальяндық дирижер Карло Мария Джулинидің жеке оқушысы / сенімді адамы болды. Кейін Калгари филармониясының музыкалық директоры және бас дирижері болды. Осы уақыт ішінде ол бүкіл әлемде көптеген қонақ дирижерлік кездесулерге ие болды, оның ішінде Лондон симфониялық оркестрі, Лондон филармониясы, Лондон филармониясы, Амстердам филармониясы, Будапешт филармониясы және Венаның Тоңқұстар оркестрі. 1980 және 1981 жылдары Жоо Будапешт симфониялық және филармониялық оркестрлерімен Бела Бартоктың толық оркестрлік шығармаларын жазды. АҚШ пен Еуропадағы барлық газеттер мен журналдар, мысалы Newsweek, Time, New York Times, Los Angeles Times, San Francisco Chronicle, Saturday Review, Chicago Tribune, The Times (сонымен қатар Sports Illustrated және National Geographic) осы жазбаларды цифрлық (ол кездегі жаңа) технология мен қойылымдардың сапасы бойынша маңызды кезең деп атап өтті. Stereo Review (1981) Жооға бес дискті Барток жинағы үшін Жыл жазбасын берді. 1982 жылы Кодалының оркестрлік шығармаларын толықтай жазды. Келесі 15 жыл бойы ол әлемнің көптеген әйгілі оркестрлерін басқарып, Германия, Англия, Италия, Австрия, Венгрия және Нидерландыда гастрольдерге шыққан. 1987 жылы Жоо корольдік қамқорлықпен Мадридтегі Orquesta Sinfonica De Radio Television Espanola (Испания радио және телеарнасы оркестрі) музыкалық директоры және бас дирижері лауазымына ие болды. Ол осы лауазымға ие болған үшінші шетелдік дирижер болды (Игорь Маркевич пен Сержиу Комиссионадан кейін). 1987 жылы Жоо Франц Листтің оркестрлік шығармаларын толық жазды, ол үшін Париждегі "Гран-при дю Диск" сыйлығын тікелей француз мәдениет министрі Леотардан алды. Жоо Будапешт симфониялық оркестрінің бас қонақ дирижері, Еуропалық қоғамдастық камералық оркестрінің бас қонақ дирижері қызметтерін атқарды. Кейін ол Нидерландыдағы Брабант оркестрінің музыкалық директоры және дирижері болды, бүкіл Еуропа бойынша көптеген қойылымдарды өткізді (Брайтон, Англия фестивалі, Концертгебуа Амстердам). Сондай-ақ, Жоо Будапешт симфониялық оркестрімен (Германияда 10 концерт), Будапешт филармониялық оркестрімен (Германияда 25 концерт), Венгрия мемлекеттік оркестрімен (Англияда 8 концерт), Будапешт концерт оркестрімен (Нидерланд, Италия, Испанияда 22 концерт), Испания радио оркестрімен (Франция, Испания) және Филармония Венгриямен концерт турларын өткізді. Ол 1998 жылдан бері бас дирижері болып табылатын Еуропалық симфониялық оркестрін Будапештте (Мажарстан) құрды. Өзінің тығыз дирижерлік кестесінен басқа, Жоо шеберлік сыныптарын оқытты және Индиана университеті (музыка профессоры), Банф өнер орталығы (Канада), Маунт-Роял колледжі, Альберта университеті, Канада сияқты АҚШ пен Канаданың әртүрлі университеттерінде дәріс берді; екі жыл қатарынан ол Франко Феррарадан Италияның Ассизи қаласында жас дирижерлер үшін дирижерлік шеберлік сыныптарын қабылдады. 1992 жылы Испанияда Палома О'Шиа Сантандер халықаралық фортепиано конкурсының қазылар алқасында қызмет етті.
Жазбалар
Ол көптеген халықаралық лейблдерге жазған, соның ішінде Hungaroton, Philips, Sefel, Arts, Erasmus, RCA және Laserlight. Оның дискографиясына 50-ден астам диск кіреді.