Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгр композиторы және пианист (1926 жылы туған)
Hungarian composer and pianist (born 1926)
Гьёрги Куртаг (19 ақпан 1926 жылы туған) – венгр қазіргі заманғы классикалық музыка композиторы және пианист. 1967 жылдан бастап Франц Лист атындағы музыка академиясында фортепианодан, кейін камералық музыкадан академик оқытушы болып жұмыс істеді және 1993 жылға дейін сабақ берді.
György Kurtág (; born 19 February 1926) is a Hungarian composer of contemporary classical music and pianist. He was an academic teacher of piano at the Franz Liszt Academy of Music from 1967, later also of chamber music, and taught until 1993.
Өмір және мансап
Гьёрги Куртаг 1926 жылғы 19 ақпанда Румынияның Лугой қаласында еврей-венгр отбасында дүниеге келді. 14 жасынан бастап Магда Кардостан фортепиано сабағын алып, Тимишоарада Макс Эйсиковицпен композицияны оқыды. 1946 жылы Будапештке көшіп келіп, 1948 жылы Венгрия азаматы болды. Ол Франц Лист атындағы музыка академиясында оқыды, онда әйелі Марта Кинскермен және жақын досы, композитор Жьерги Лигетимен танысты. Академияда оның фортепиано мұғалімі Пал Кадоса болды. Ол композицияны Сандор Вересс пен Ференц Фаркаспен, камералық музыканы Лео Вайнермен, ал теорияны Лайош Бардоспен оқыды. 1951 жылы фортепиано және камералық музыкадан бітіріп, 1955 жылы композиция мамандығы бойынша диплом алды. 1947 жылы Мартаға үйленді, ал 1954 жылы ұлы Гьёрги дүниеге келді. 1956 жылғы Венгрия көтерілісінен кейін Куртагтың 1957-1958 жылдар аралығында Парижде болған уақыты оның үшін өте маңызды болды. Ол жерде Макс Дойч, Оливье Мессиан және Дариус Мийомен бірге оқыды. Алайда, сол кезде Куртаг ауыр депрессияға ұшырады. Ол: «Мен әлемді құрайтынына сенгеннің бәрі жалған екенін түсіндім» деді. Куртаг өнер психологы Марианна Штайннан терапия алды, ол оны ең қарапайым музыкалық элементтерден жұмыс істеуге шақырды. Бұл кездесу оны қайта жандандырып, көркемдік дамуын күшті ынталандырды. Осы уақыт аралығында ол Антон Веберннің шығармаларын және Сэмюэл Беккеттің пьесаларын да ашты. Будапештке оралғаннан кейін 1959 жылы жазған скрипкалық квартеті осы шешуші бұрылыс нүктесін көрсетеді; ол бұл шығарманы өзінің 1-опусы деп атайды және оны Штайнға арнады. Куртаг 1958-1963 жылдары Барток атындағы музыка мектебінде, ал 1960-1968 жылдары Будапешттегі Ұлттық филармонияда репетитор болып жұмыс істеді. Сондай-ақ Андраш Шифпен де жұмыс істеді. Куртагтың халықаралық аренадағы алғашқы мүмкіндігі 1968 жылы туды, оның осы күнге дейінгі ең ірі шығармасы – Питер Борнемизаның сөздері Дармштадт жазғы жаңа музыка курстарында Эрика Сзиклай мен Лорнант Сюц орындауында жаңғырылды. Критикалық пікірлер жағымсыз болды, ал оның халықаралық танылуы тек кейін, сопрано және камералық ансамбль үшін арналған марқұм мисс Р.В. Труссованың хабарлары 1981 жылы Парижде көрсетілгеннен кейін ғана өсе бастады. 1990 жылдардың басынан бері ол шетелде жиі жұмыс істеді: 1993-1995 жылдары Берлин филармониясында, ал 1995 жылы Вена Концертхаус қоғамында композитор ретінде қызмет етті.
György Kurtág was born on 19 February 1926 in Lugoj, Romania, to Jewish Hungarian parents. From the age of 14, he took piano lessons from Magda Kardos and studied composition with Max Eisikovits in Timișoara. He moved to Budapest in 1946 and became a Hungarian citizen in 1948. There, he began his studies at the Franz Liszt Academy of Music, where he met his wife, Márta Kinsker, as well as composer György Ligeti, who became a close friend. His piano teacher at the academy was Pál Kadosa. He studied composition with Sándor Veress and Ferenc Farkas, chamber music with Leó Weiner, and theory with Lajos Bárdos, and graduated in piano and chamber music in 1951 before receiving his degree in composition in 1955. He married Márta in 1947 and their son György was born in 1954. Following the Hungarian uprising in 1956, Kurtág's time in Paris between 1957 and 1958 was of critical importance for him. There, he studied with Max Deutsch, Olivier Messiaen, and Darius Milhaud. During this time, however, Kurtág was suffering from severe depression. He has said, "I realized to the point of despair that nothing I had believed to constitute the world was true." Kurtág received therapy from art psychologist Marianne Stein, who encouraged him to work from the simplest musical elements, an encounter that revivified him and strongly stimulated his artistic development. During this time, he also discovered the works of Anton Webern and the plays of Samuel Beckett. The string quartet he composed in 1959 after his return to Budapest marks this crucial turning point; he refers to this piece as his Opus 1. He dedicated it to Stein. Kurtág worked as a répétiteur at the Bartók Music School (1958–63) and at the National Philharmonia in Budapest (1960–68). and András Schiff. Kurtág's first international opportunity came in 1968 when his largest work to date, The Sayings of Peter Bornemisza, was performed by Erika Sziklay and Lóránt Szűcs at the Darmstadt Summer Courses for New Music. The critical response was not positive, and his international recognition began to grow only later with Messages of the Late Miss R. V. Troussova for soprano and chamber ensemble, which had its premiere in Paris in 1981. Since the early 1990s, he has worked abroad with increasing frequency: he was composer in residence at the Berlin Philharmonic (1993–95) and the Vienna Konzerthaus Society (1995).
Музыка
Ғалым Рейчел Беклс Уиллсонның айтуынша, "Куртаг шығармаларын мұқият және тоқтап-тоқтап жасайды: 1985 жылы, 59 жасында, оның шығармалары тек Op. 23-ке жеткен, ал бірнеше жұмыстар аяқталмаған немесе қайта қарау үшін алынып тасталған". Куртагтың композициялары көбінесе көптеген өте қысқа бөлімдерден тұрады. Мысалы, "Кафка фрагменттері" – сопрано мен жеке скрипкаға арналған, шамамен 55 минуттық 40 қысқа бөлімнен тұратын ән циклі, онда Франц Кафканың жазбаларынан, күнделіктерінен және хаттарынан алынған үзінділер қолданылған. Музыка журналисі Том Сервис Куртагтың музыкасы "музыканы фрагмент, сәт деңгейіне дейін азайтуды, жекелеген бөлімдердің немесе қозғалыстардың бірнеше секундқа, немесе бір минутқа, ең көп дегенде екі минутқа созылуын" қамтиды деп жазды. Ең экстремалдысы – оның фортепианолық шығармасы "Біз гүлміз, жалғыз гүлміз" ("Flowers We Are, Mere Flowers"), "Játékok" ("Ойындар") жинағының сегізінші томынан, тек жеті нотадан тұрады. Бұл шығарма бастапқы тапсырыстан сегіз жыл кейін жазылған. 1980-жылдардың соңынан бастап Куртаг аспаптардың кеңістікте таралуы маңызды рөл атқаратын бірнеше шығармалар жазды. Оның 1988 жылы алғаш рет орындалған "Quasi una fantasia" фортепиано мен ансамбльге арналған композициясы – ол тыңдаушыларды кеңістікте қамтитын музыка идеясын зерттеген алғашқы шығарма. Куртаг камералық музыкадан шеберлік сабақтарын жиі өткізді және әйелімен бірге концерттерде өнер көрсетті. Олар екі және төрт қолға арналған фортепиано шығармаларын, Куртагтың он томдық "Játékok" жинағынан алынған туындыларын және олардың транскрипцияларын орындады. Куртагтың музыкасының көп бөлігін Будапешттегі Editio Musica, бір бөлігін Венадағы Universal Edition, ал тағы бір бөлігін Лондондағы Boosey & Hawkes баспасы жариялаған.
According to scholar Rachel Beckles Willson, "Kurtág composes painstakingly and haltingly: in 1985, when he was 59, his output had reached only Op. 23, and several works remained unfinished or had been withdrawn for revision." Kurtág's compositions are often made up of many very brief movements. Kafka Fragments, for instance, is an approximately 55 minute song cycle for soprano and solo violin made up of 40 short movements, setting extracts from Franz Kafka's writings, diaries, and letters. Music journalist Tom Service wrote that Kurtág's music "involved reducing music to the level of the fragment, the moment, with individual pieces or movements lasting mere seconds, or a minute, perhaps two." Most extreme of all, his piano piece "Flowers We Are, Mere Flowers", from the eighth volume of Játékok ("Games"), consists of just seven notes. eight years after the original commission. Beginning in the late 1980s, Kurtág wrote several works in which the spatial distribution of instruments plays an important role. His composition, quasi una fantasia for piano and ensemble, premiered in 1988, is the first piece in which he explores the idea of music that spatially embraces the audience. Kurtág often held master classes in chamber music, and appeared in concerts together with his wife. The couple played an always renewing selection of pieces for two and four hand piano from Kurtág's ten volume collection Játékok as well as transcriptions. Most of Kurtág's music is published by Editio Musica Budapest, some by Universal Edition, Vienna, and some by Boosey & Hawkes, London.
Тану
Куртаг көптеген марапаттар алды, оның ішінде 1985 жылы Өнер және әдебиет орденінің офицері, 1973 жылы өмірлік жетістіктері үшін Венгрия үкіметінің Коссут сыйлығы, 1996 жылы Австрияның Эрензейн сыйлығы және 1998 жылы Эрнст фон Сименс музыка сыйлығы. Ол сондай-ақ Бавария Көркемсурет академиясының (Мюнхен) және Берлиндегі Академия дер Кунстедің (екеуі де 1987 жылдан бері) мүшесі болып табылады, ал 2001 жылы Америка өнер және әдебиет академиясының құрметті мүшесі атанды. 2006 жылы ол скрипка, альт және оркестр үшін жазылған Op. 42 концертант композициясы үшін Гравемейер сыйлығын алды. Куртаг 2014 жылы BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award сыйлығын «сирек кездесетін экспрессивті қарқындылығы» үшін алды, деді қазылар алқасы. «Оның музыкасының жаңалығы – ол қолданатын материалда емес, оның рухында, тілінің шынайылығында және спонтандылық пен ой-толғаныс, формализм мен экспрессия арасындағы шекараны өте білуінде», - делінген цитатада. Вальтер Финк шақырғаннан кейін, 2004 жылы Куртаг Rheingau Musik Festival-дің жыл сайынғы Komponistenporträt-інде 14-ші композитор болып есімдері тіркелді. Ensemble Modern және солистер оның Opp. 19, 31b және 17 шығармаларын орындады. 2006 жылдың ақпанында 80 жылдық мерейтойына орай Будапешт музыка орталығы оны туған қаласында фестивальмен құттықтады. Сол жылы Берлиндегі Musikfest Berlin, Vienna modern, Holland Festival және Париждегі Festival d'Automne Куртагқа арналған арнайы бағдарламалар ұйымдастырды.
Kurtág has received numerous awards, including Officier of the Ordre des Arts et des Lettres in 1985, the Kossuth Award of the Hungarian government for his life achievement in 1973, the Austrian Ehrenzeichen in 1996, and the Ernst von Siemens Music Prize in 1998. He is also a member of the Bavarian Academy of Fine Arts, Munich, and of the Akademie der Künste, Berlin (both since 1987), and was named an Honorary Member of the American Academy of Arts and Letters in 2001. In 2006, he received the Grawemeyer Award for his composition concertante Op. 42, for violin, viola and orchestra. Kurtág received the 2014 BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award in the category of Contemporary Music for, in the view of the jury, its "rare expressive intensity". "The novel dimension of his music", the citation continues, "lies not in the material he uses but in its spirit, the authenticity of its language, and the way it crosses borders between spontaneity and reflection, between formalism and expression." Invited by Walter Fink, Kurtág was the 14th composer featured in the annual Komponistenporträt of the Rheingau Musik Festival in 2004. The Ensemble Modern and soloists performed his works Opp. 19, 31b and 17. On the occasion of his 80th birthday in February 2006, the Budapest Music Centre honoured him with a festival in his hometown. The same year's editions of Musikfest Berlin, Vienna modern, Holland Festival and Festival d'Automne in Paris dedicated special programmes to Kurtág.