Кіріспе
Голландиялық француз солдаты және отаршылдық әкімші (1877-1918) Жост ван Воленховен (1877 жылы 21 шілдеде, Ротердамда 1918 жылы 20 шілдеде, Парси мен Тинь, Эйн) - голландиялық француз солдаты және отаршылдық әкімші. Ван Воленховен Марнадағы екінші шайқаста қаза тапты.
Joost van Vollenhoven (21 July 1877, Rotterdam – 20 July 1918, Parcy et Tigny, Aisne) was a Dutch born French soldier and colonial administrator. Van Vollenhoven died in the Second Battle of the Marne.
Ерте өмір
Жост ван Воленховен тумысынан голландтық. Оның ата-анасының Алжирде коммерциялық мүдделері болды, ол кезде ол француз колониясы болды, және ол осы жерде өсті, ақырында заңгерлік білім алды. Ол 1899 жылы 22 жасында француз азаматтығын алып, колониялық әкімші ретінде оқытуға арналған колониялық мектепке оқуға түсті, кейін ол мұғалім болды. Зуавтардың 1-ші полкінде әскери қызмет өткергеннен кейін, ол 1902 жылы армиядан резервтегі сержант ретінде кетті. 1903 жылы ол Колониялар министрлігінің Бас хатшысы, ал 1905 жылы қаржы директоры болып тағайындалды. Сол жерден ол Француздық Экваторлық Африканың губернаторының бас хатшысы болды.
Колониялық қызмет
Оның ең маңызды алғашқы қызметі Сенегал мен Гвинеяның губернаторы (1907) болды. Азияға көшіп, ол 1914 жылдың қаңтарынан 1915 жылдың 7 сәуіріне дейін Француз Индокитайының генерал-губернаторы қызметін атқарушы болды, кейін оны Эрнест Рум алмастырды. Кейін ол, Роум сияқты, Француз Батыс Африкасының генерал-губернаторы (1917-1918 жж.) болып тағайындалды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдан кейін ван Воленховен Еуропаға оралып, өзінің асырап алған елі үшін күресуге зор құштарлық білдірді. 1915 жылдың сәуірінде ол азаматтық міндеттерінен босатылғаннан кейін RICM (Régiment d'infanterie coloniale du Maroc, кейіннен Régiment d'infanterie chars de marine деп аталды) африкалық отаршылдық күштеріне кірді. Бастапқыда ол сержант болған, бірақ дереу лейтенант лауазымына көтерілді. Бірінші кезеңде ол көптеген рет жараланды және ерлігі үшін көптеген марапаттар алды. 1915 жылы 25 қыркүйекте Арраста жараланғаннан кейін ол 7 ай бойы ауруханада болды. 1916 жылдың сәуірінде ол 6-шы бригаданың бас штабының бастығы болып тағайындалды. Ол 1917 жылдың мамыр айының ортасына дейін бір жылдан астам уақыт қызмет етеді. Эльзас, Сомма және Шампань аймақтарында. 1917 жылы қайтадан жарақаттанады.
Француздық Батыс Африканың генерал-губернаторы
1917 жылы мамыр айында ван Воленховен 40 жасында Француз Батыс Африкасының генерал-губернаторы ретінде азаматтық міндеттеріне оралды. Оның генерал-губернаторлық қызметі қысқа өмір сүруіне қарамастан, маңызды болды. Бұл француз Батыс Африкасындағы отарлаушылық биліктің философиясы мен тактикасының өзгеруін білдірді, оны оған дейінгі дағдарыстар мен көтерілістер әкелді және соғыстан кейінгі генерал-губернаторлар аяқтады.
АОФ-тағы дағдарыс
Ван Воленховен Батыс Африкаға сол жерде де, метрополитте де дағдарыс кезінде оралуға шақырылды. Соғыс Еуропадағы француздар үшін нашар жүріп жатты. Генерал-губернатор Понти (1908-1915 жж.) және Клозель (1915 жж.) соғыс күш-жігеріне қажетті ресурстар мен отаршыл әскерлерді өндіру үшін қысымға ұшырады. 1915 жылы Француз Батыс Африкасының ауылдық жерлерінде сенгальдық Tirailleurs-ке мәжбүрлі түрде шақыру және колонияларды басқаруда дауысы жоқ африкалықтарға тікелей салық салудың өсуі бойынша бірқатар көтерілістер болды.
Реформалар
Ван Воленховен Батыс Африканың екінші аймағында әскери міндеттілікті тоқтатты: бұл аймақтарда халық француз азаматтығына қатысты заңмен емес, индигенаттың жарлық жүйесімен реттеледі. Оның орнына ол қазіргі Сенегалдағы төрт коммунада француз азаматтығын иеленген африкалықтарға ынталандыру ұсынды. Бұл жерде ол африкалық көшбасшыларды, мысалы, сайланған өкіл Блез Диагн және сенегальдық Марабут Амаду Бамбаны соғыстан кейін демократияны кеңейту уәдесімен әскери қызметке шақырды. 1916 жылы оригиналдарға (теориялық тұрғыдан еркін Сент-Луи, Дакар, Горе және Руфиск қалаларында туған африкалықтарға) жергілікті әдет-ғұрып заңдарымен ұсынылған құқықтық қорғауды сақтай отырып, толық дауыс беру құқығы берілді. Бұған дейін түпнұсқалардың көпшілігі жергілікті соттарда сотталу құқығын жоғалтудан қорықты және француз азаматтары болудың жиі қиын процесін бастамады. 1908 жылы Сент-Луистегі африкалық сайлаушылардың көпшілігі генерал-губернатор Понтидің реестрінен алынып тасталды, ал 1912 жылғы Жарлықта үкімет тек француз азаматтығын сырттан іздеушілердің қатаң талаптарын орындаған оригиналдар ғана француз құқықтарын пайдалана алады деп айтты. Тіпті сол кезде де, егер олар Төрт Коммунадан тыс жерге барса, орыгинальдар әдет-ғұрыптық және еріксіз заңға бағынды. Сенегал депутаты Блез Диагннің ұзаққа созылған шайқасы және оның Ван Воленховенге мыңдаған африкалықтарды Бірінші дүниежүзілік соғыста соғысуға шақырудағы көмегі, 1916 жылғы 29 қыркүйектегі Блез Диагн заңына сәйкес, заңды және дауыс беру құқығын жеңіп алды.
Экономикалық орталықтандыру
Экономикалық тұрғыдан алғанда, Ван Воленховен колониялық мемлекеттік жүйені ең ірі француз компанияларымен орталықтандырылған сауда және өндіріс келісімдерін жасауға пайдаланды. Бұл француз экваторлық Африкасында жиырма жыл бойы қалыптасқан норма болды, онда монополиялық жеңілдіктер француз сауда компанияларын кішірейтті. Тарихшылар соғыстан кейінгі колониялық жүйені AOF-те монополистік, экстрактивті және меркантиллистік деп талдады. Францияның Батыс Африкадағы колониялары енді үлкен дипломатиялық бәсекелестіктің бөлігі ретінде немесе белгілі бір (егер ықпалды) фирмалардың мүдделеріне қызмет ету үшін өмір сүрді. Қайта, олар өздерінің ақысын төлейді. Олар ешқашан жасамағанымен, бұл нарыққа бағдарланған мемлекеттік логика, нарықсыз монополия жүйесімен біріктірілді, алғаш рет ван Воленховеннің әкімшілігі қалыптастырды. Клозель француз колонияларынан қашқан халықтардың аштық, көтеріліс және үлкен қашуы есебінен нәтижелер берген соғыс күштері үшін колониялық экспортты үйлестіру жөніндегі кеңес құруға көмектесті. Ван Воленховен бұл әдісті өзгертпей, тегістеп қана қойды. Оның билігі кезінде француздар аз талап етті, және оны тағайындалған африкалық "бастылар" арқылы жасады. Бұл француздардың соғыстан кейін қалай әрекет ететінін көрсететін үлгі болды.
Әкімшіліктің жаңа моделі
Философиялық тұрғыдан Ван Воленховен Ассоциацияның жақтаушысы болды: оның алдыңғыларының ассимиляциялық саясатына қарама-қарсы жанама биліктің нұсқасы. Бұл өзгеріс француз билігі астында өмір сүрген африкалықтар үшін оң және теріс жақтарын да білдірді, бірақ ол империяның отарлаудан бас тартуға дейінгі басшылық принципіне айналды. Ван Воленховеннің көмекшісі Морис Делафоссе мен Роберт Делавиньет (кейіннен Француз Камерунының жоғары комиссары болды) француз колониясын жоюға итермелеген ең білікті әкімшілік диссиденттердің кейбіреулеріне шабыт берді. Генерал-губернатор Жюль Карде (осымен қатар Ван Воленховеннің орынбасары) және оның мұрагері Жюль Бревье Ван Воленховен кезінде алғаш рет сипатталған жанама және сатылы биліктің көптеген элементтерін енгізді. Бұл колониялық жүйеде қала орталықтары мен Сенегалдың батысындағы африкалықтарға үлкен бостандықтар ұсынылды, олар (әдетте) ассимиляция моделі бойынша толық француз азаматтығын ұсынды. Қалған халық индигенатқа бағынды, ал 1917 жылы 15 тамызда ван Воленховеннің бүкіл АОФ-та "қайта құру" туралы айналмасынан бастап африкалықтар француздар тағайындаған африкалық арадашылдарға көбірек бағынды. Соғыс кезінде үкіметте бүлік қаупі бар болғандықтан, бас салығы мен мәжбүрлі еңбек көбірек жұмсалды, ал француздық Круг командирлерінің бұған дейін бақыланбаған ережесіне көбірек қадағалау жүргізілді. Бұл ван Воленховеннің африкалық азаматтарға деген құрметінің ғана бейнесі емес, керісінше африкалық мәдениеттер негізінен ассимиляцияланбайтын сезім болды; "Асыл жабайы" деген британдық ұғымның француздық бейнесі және оның балалық шағында Алжирде еуропалық отарлаушы ретінде бейнесі. Мұндай еріксіз талаптар оның орнын басқан Габриэль Луи Ангульвант тұсында қайта оралып, 1944-1956 жылдарға дейін Индигенат жүйесімен өмір сүрген болса да, кейінірек Француз Африкасының генерал-губернаторлары жұмыс істеген модель ван Воленховеннің реформаларымен өзгертілді. Бірақ сол кезде бұл өзгерістер тез өзгерді. Жыл соңына қарай ол француз үкіметімен африкалық сарбаздарды жалдау туралы үлкен келіспеушілікке ұшырады. Блез Диагн Клемансоның соғыс кабинетіне тағайындалды, ал француз үкіметі оның көмегімен африкалық азаматтарды қайтадан жалдауға болады деп ойлады, бұл қадамға ван Воленховен қарсылық білдірді. Генерал-губернатор жоспарды жүзеге асыруға дайын болмағандықтан, үкімет Дианге тең әскери істер жөніндегі генерал-губернатор тағайындаймын деп қорқытты. Бұл төңкеріске ашуланған, колонияның тұрақтылығы үшін алаңдайтын және Диангедің табысына қызғанышпен қараған ван Воленховен отставкаға кетті.
Екінші қызмет
1918 жылы 28 қаңтарда ол өзінің бұрынғы полкіне 1-ші ротаның капитаны ретінде қайта қосылды. 1918 жылдың 18 шілдесінде таңертең Ретс орманында шабуылға шыққан РИКМ сағат 04:35 басталғаннан кейін 45 минут ішінде Лонгпонтты басып алды. Екі сағаттан кейін ауылды қорғап алған полк тағы 4 шақырым алға жылжып, Мон Рамбуфты басып алды. 19 шілде күні түскі уақытта Парси өз мақсатына жетті. Парсиге жасалған соңғы шабуыл кезінде ван Воленховен өлімге ұшыраған, ол өз адамдарын Лонгпонт орманындағы Монгоберттегі шабуылға бастап кетті (Виллерс-Коттертес, Эйн). Капитан ван Воленховен "жетілген жүгері арасында қалқасыз тік тұрып, бақылау жасап отырды", - дейді, бірақ оның бас сүйегіне оқ тиді. Ол өзін-өзі көтеріп, алғашқы медициналық көмек көрсету пунктіне дейін бара алды. Ол 41 жасында өзінің бөлімшесінің далалық ауруханасына жеткізілген кезде қайтыс болды. Ол Лонгпонт ауылынан алыс емес Монгобертте жерленген. Қазір сол жерде RICM-ге ескерткіш тұр, бұл 1918 жылдың 19 шілдесінде олардың ең алыс алға жылжуын көрсетеді. Үш күндік ұрыста полк 825 тұтқынға, 24 артиллерия құрамына және 120 пулеметке қол жеткізді. Алайда олардың өздерінің шығындары едәуір болды. Жеті шақырым алға жылжығанда, RICM 754 адамды өлтіріп, жараланды. Полк пен капитан ван Воленховен шайқаста қол жеткізген жетістіктері үшін қосымша мақтау қағаздарын алды, және олар оның ескерткішіне жазылған. 1918 жылы 22 шілдеде француздық 38-дивизия (оның құрамына RICM кірді) британдық 34-дивизиямен алмастырылды.
Ескерткіштер
Капитан ван Воленховенге арналған ескерткіш No 2 (Villers Cotterêts және Longpont арасында). Дакардағы орталық орта мектеп, Сенегал, Жост ван Воленховеннің есімімен 1940 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Лицей Ламин Гейе деп аталды. Бениннің Котону қаласындағы Ван Воленховен даңғылы Жост ван Воленховеннің есімімен аталған.
Ван Воленховеннің шығармалары
"Essai sur le fellah algérien", Париж, 1903 ж., 311 б. Multatuli en congé. Joost van Vollenhoven, Amsterdam, Maas & Van Suchtelen, 1909 жылы 89 бетінде жарияланған ресми құжаттар.
Multatuli en congé. Documents officiels inédits publiés par Joost van Vollenhoven, Amsterdam, Maas & Van Suchtelen, 1909, 89 p.