Кіріспе
Сатып алушылар алмасты бағаны анықтай алмайтындықтан және ашықтық болмағандықтан, соңғы рет реттелген тауарлар пайда болғанға дейін сатып алушылар алмасты сатып ала алмайтын болды. Жеке алмастардың ерекшеліктері, әсіресе карат салмағы, түсі мен мөлдірлігі, құндылықтарға елеулі әсер етеді, бірақ мәмілелер әрқашан жеке болды. Стандартталған тауарды негізгі құрал ретінде қолдана отырып, нарықта саудаланатын бірнеше қаржы құралдары жарияланды.
Нарықтық бағалар
Алмаз бағасына әлемдік үрдістер әсер етеді. Ең ірі нарықтар АҚШ (шамамен жартысы), Қытай және Үндістан. 2008 жылдан бастап үлкен алмастар кішігірімдерге қарағанда жақсы бағаланды.
Бағаның ауытқуы
Ағартылған алмаз бағасы алмаздың қаратқа, түсіне, мөлдірлігіне және кесуіне байланысты әртүрлі болады, кейде 4 C деп аталады. Алмаздың бір граммы үшін бағалы металдардан айырмашылығы, әлемдік баға жоқ. Өнеркәсіп баға нұсқаулықтарына сілтеме жасайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, алмаз бағасына өндіруші компаниялар, әсіресе De Beers, әсер етті. Дегенмен, 2001 жылы De Beers картелі жойылғаннан кейін, өнеркәсіп қазір көбірек бөлшектенді, нәтижесінде алмаз сатудың жоғары пайызы аукцион және ашық нарықта сатудың басқа түрлері түрінде жүзеге асырылады.
Синтетикалық алмастар
1950 жылдан бастап, әдістер 1 см-ге дейінгі өлшемдерде кез келген химиялық заттардан асыл тастар сапасындағы алмаздар шығарады. Кейбір өндірушілер синтетикалық алмаздарын сериялық нөмірлермен таңбаласа да, белгілі бір алмаз адамның қолынан шыққан емес екеніне кепілдік жоқ, бірақ кейде табиғи емес химиялық құрам немесе ақаулар үлгісі алмаздың синтетикалық екенін білдіруі мүмкін. Алмазды жасанды синтез арқылы өндіру оларды өндіруге қарағанда әлдеқайда арзан, бірақ қазіргі уақытта синтездің құны әлі де елеулі. Алмастың табиғи түрде пайда болуына кепілдік беру мүмкін еместігі қазіргі уақытта синтетикалық алмастарға салынатын үстеме бағаны төмендетеді. Алайда жаңа технологиялық жетістіктер кейбір тәуелсіз асыл тастар зертханаларына, мысалы GIA (Американың гемологиялық институты) арнайы синтетикалық алмаз сыныптау есебін шығаруға мүмкіндік берді, ол алмазды зертханада өсірілген деп анықтайды және лазерлік "зертханада өсірілген" деп жазады.
Жылтыратылған алмастар
Алмастардың төмен өтімділігіне бірнеше фактор әсер етеді. Негізгі факторлардың бірі - терминал нарығының жоқтығы. Тауарлардың көпшілігіне терминал нарықтары, тауарлар биржасының кейбір түрі, клирингтік үй және орталық сақтау орындары бар. Жақында ғана алмаз үшін мұндай мүмкіндік болмаған. Алмаздар сондай-ақ Ұлыбритания мен ЕО-да қосылған құн салығы мен басқа да дамыған елдерде сату салығынан тұрады, сондықтан олардың инвестициялық құрал ретінде тиімділігін төмендетеді. Алмастардың көпшілігі бөлшек сауда дүкендері арқылы жоғары маржамен сатылатын болса, инвестициялық алмастар әдетте аукциондарда немесе жекеменшік саудада сатылады. Үлкен өлшемді алмастар сирек кездеседі, ал олардың бағасы алмастың жеке ерекшеліктеріне байланысты. Сонымен қатар, сән мен маркетингтің әсері бағаның өзгеруіне себепші болуы мүмкін. Бұл бірыңғай және түсінікті баға жүйесін құруды қиындатады. Мартин Рапапорт "Рапапорт алмаздық баяндамасын" шығарады, онда жылтыратылған алмаздардың бағалары тізімделеді. Rapaport Diamond Report-қа жазылу өте қымбат, сондықтан тұтынушылар мен инвесторлар оны оңай таба алмайды. Әр аптада түрлі формадағы жарқын кесінді алмастардың бағалары бойынша өлшемдер бойынша түстер мен мөлдірлік бойынша матрицалар шығарылады. Тек қана блестящие кесулер үшін баға матрицасы 1400 жазбадан асады, ал бұл да кейбір дәрежелерді біріктіру арқылы ғана қол жеткізіледі. Өлшемі жолақтарының шеттерінде бағалардың айтарлықтай ауытқуы бар, сондықтан тас бір карат үшін $ 5500 = $ 2695 деп саналуы мүмкін, ал ұқсас сапалы тас $ 7500 / карат = $ 3750 деп саналады. Өлшемі жоғарғы жағындағы тастар (немесе сирек кездесетін сәнді түсті сорттар) сәл көтеріледі. Бағаның көтерілуінің кейбір себептері маркетинг және тұтынушылардың күтуімен байланысты. Мысалы, алмаздық тұсаукесерлік сақинаны күткен сатып алушы алмазды қабылдауға дайын болмауы мүмкін. Алмазды сұрыптау лабораториялары көп, олардың әрқайсысы инвесторларға, тұтынушыларға және дилерлерге ұқсас алмазды сұрыптау және тексеру қызметтерін ұсынады, соның ішінде Американың гемологиялық институты (GIA) және CIBJO (Confédération Internationale de la Bijouterie, Joaillerie et Orfèvrerie), сонымен қатар Дүниежүзілік зергерлік конфедерация ретінде белгілі. Егер осындай ұйымдар белгілеген стандарттар күмәнге ұшыраса, онда алмаз өнеркәсібінің барлық салалары әсер етеді. 2005 жылы GIA-ға саудиялық патша отбасына алмаздарды жеткізген дилер GIA берген сертификаттардың дұрыстығына күмән келтірілгеннен кейін шағымданды. Кейінгі тергеу нәтижесінде GIA-ның төрт қызметкері GIA-ның этикалық кодексін бұзғаны үшін жұмыстан шығарылды. GIA сондай-ақ мұндай оқиғалардың қайталануын болдырмау үшін кейбір процедураларын өзгерткенін мәлімдейді. 2009 жылы DODAQ жылтыратылған алмастардың түрлерін саудалау үшін биржа ашты. DODAQ биржасы дөңгелек, жылтыратылған, сертификатталған алмастардың (базардың ең көп сұйық бөлігі) соңғы нарығы болып табылады және оның еркін аймақта орталықтандырылған сақтау объектісі орналасқан. Биржа сатуға салынатын салық пен қайта сату нарығындағы төмен өтімділік сияқты дәстүрлі инвестициялық кедергілерді жоюға бағытталған. 2012 жылы DODAQ nv және Антверпендегі Дүниежүзілік алмаз орталығы DIAMDAX құру үшін күш біріктірді. Бұл алмаздардың нақты бағасын хабарлайтын алғашқы онлайн алмаз биржасы. Биржа өз пайдаланушыларына толық автоматтандырылған сауда платформасын ұсынады және пайдаланушыларға анонимділік ұсына отырып, сатып алушы мен сатушыға қарсы тарап ретінде әрекет етеді. 2012 жылға дейінгі бес жыл ішінде сары, қызғылт, көк және жасыл түсті сирек кездесетін "көрнекі түсті алмастар" қауіпсіз инвестиция болып табылады. Бұл сұраныс пен ұсыныс, сондай-ақ нарыққа жаңа экономикалардың енуі қағидаттарына негізделген. Rio Tinto компаниясы Батыс Австралиядағы Аргайл кенішін 2016-2018 жылдары жабуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, бұл өнімнің азаюына әсер етеді. "Global Diamond Report 2014" компаниясының мәліметінше, инвестициялық алмаздарға сұраныс жылтыратылған алмаздардың жалпы құнының 5%-дан азын құрайды. Сондай-ақ ол алмаз бағасының алтынға қарағанда 1,6 есе төмен болғаны туралы хабарлайды. Инвестициялық дәрежедегі жылтыратылған алмастардың ерекшеліктері: ең жоғары түстер (D, E, F) және мөлдірлік (IF, VVS1, VVS2), салмағы 1-10 карат, үш есе EX (Үздік кесу, Үздік жылтырату, Үздік симметрия) және флуоресценция жоқ.
Полки (көзге көрінбейтін) алмастары
Үндістандағы ежелгі алмаз зергерлік бұйымдары, әсіресе, Моғол дәуірінен бастап, бетсіз алмаздарды пайдаланады. Моғол стиліне тән зергерлік бұйымдар Үндістанда танымал болды. Қазіргі заманғы "полки" зергерлік бұйымдарында қолданылатын алмаздар сапасы төмен және инвестиция құнына ие емес, тіпті "полки" зергерлік бұйымдары қымбат болуы мүмкін. Алмаздар жарық сәулесін шашырату үшін күміс фольгамен қоршалған. Үндістанда жасалған кундан зергерлік бұйымдары да осындай стильді қолданады, бірақ олар алмаздың орнына шыныдан жасалған.
Қорлар
2012 жылдың маусым айында Finanz Konzept AG табиғи физикалық жылтыратылған алмастарға және түсті алмастарға инвестиция салатын әлемдегі алғашқы белсенді басқарылатын физикалық алмастар қорын іске қосты. 2012 жылдың қарашасында PureFunds Нью-Йорк қор биржасында тіркелген биржалық саудадағы қорды іске қосты. Ол физикалық алмасқа емес, алмаз өнеркәсібінде жұмыс істейтін компанияларға инвестиция салады. Қор 2014 жылдың 23 қаңтарында сауда-саттығын тоқтатты.
Тау-кен компаниялары
Тау-кен компаниялары шикі алмастарды өндіреді және сатады. Алмаз кен орнын пайдаланудың өте қымбат шығындарын ескере отырып, көптеген алмаз өндіру компаниялары мемлекеттік және/немесе үкіметке тиесілі. Әлемдегі ең ірі алмаз компаниясы - 2008 жылы карат өндірісі бойынша De Beers компаниясынан асып түскен Alrosa. De Beers компаниясының жеке меншігінде Anglo American (85%) және Ботсвана үкіметі (15%) бар, сондықтан оның акциялары қор нарығында саудаланбайды. Оппенгеймерлер отбасы бұрын De Beers-тің 40% үлесіне ие болған, бірақ бұл 2011 жылы Anglo American-қа сатылды. Rio Tinto және BHP келесі ірі өндірушілер, бірақ алмаз өндіру олардың тауар портфельінің кішкентай бөлігі болып табылады.
Қайта өңделген алмастар
Алмаз қаттылығы жағынан қайта өңдеуге болатын бірнеше асыл тастардың бірі болып табылады. Қайта өңделген алмастар - жылтыратылған және зергерлік бұйымдарға салынған, содан кейін алынып тасталған және мүмкін алмас өнеркәсібінде қайта сатылғанға дейін қайта кесілген алмастар. Бұл сектор нарықтағы өнімнің 5% - 10% құрайды. Көптеген зергерлер әдетте алмастарды сату бағасына қатысты 1520% жеңілдікпен қайта сатып алуға ұсынады. 2013 жылы оның бағасы 1,2 миллиард долларды құрады.
Нарық
Белгілі бір өлшемдегі, әдетте жарты караттан жоғары бриллианттар өнеркәсіпте жеке-жеке сатылады және өңделеді. Әрқайсысының ерекше ерекшеліктері мен сәйкес келетін бірегей нарығы бар. Бұл өлшемдегі алмаздар, қайта өңделген немесе қайта өңделмеген болса да, нарықтық бағасы ұқсас. Қайта өңделген бір каратты алмасты (егер ол зақымдалмаған болса) және бірдей сипаттағы "жаңа қазылған" бір каратты алмасты бір-бірінен ажырату мүмкін емес, ал нарықта олардың арасында айырмашылық жоқ. Кішірек өлшемді алмастар ұқсас тастармен саудаланады, оларды французша "мели" деп атайды. Әдетте, бір алмаз зергерлік бұйымда дәл осындай өлшемді, кесу, пішін, түс және мөлдірлік алмастары қолданылады. Егер олай болмаса, тас бір-біріне сәйкес келмейді, ал бұйым сатылмайды. Кішігірім қайта өңделген алмастарға үлкен жеке тастардан басқаша қарау керек. Бір кішкентай алмастың өзінде ғана шектеулі құндылығы бар. Ол тек басқа ұқсас алмастармен сәйкес келсе, зергерлік бұйымға қайта орнатылып, сатып алушыға сатылып, сонда құндылық пайда болса ғана пайдалы. Кішігірім қайта өңделген алмастарды сұрыптап, кесуін өзгертіп, өндірушілерге үлкен партияларда қайта сату керек, сонда олар зергерлік бұйымдарға сәйкес келетін тастарды таңдауға мүмкіндік алады.