Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Евкалипт жапырағынан дәмдеуіш май Евкалипт майы - Австралияда өсетін және бүкіл әлемде өсірілетін Myrtaceae өсімдіктер тұқымдасының бір туысы - Евкалипт жапырағынан дәмдеуіш майдың жалпы атауы. Эвкалипт майының тарихы кең, ол фармацевтикалық, антисептикалық, репелленттік, дәмдеуіш, хош иісті және өнеркәсіптік мақсаттарда қолданылады. Евкалипт майын алу үшін таңдалған евкалипт түрлерінің жапырақтары бумен дистилляцияланады.
Distilled oil from the leaf of Eucalyptus
Eucalyptus oil is the generic name for distilled oil from the leaf of Eucalyptus, a genus of the plant family Myrtaceae native to Australia and cultivated worldwide. Eucalyptus oil has a history of wide application, as a pharmaceutical, antiseptic, repellent, flavouring, fragrance and industrial uses. The leaves of selected Eucalyptus species are steam distilled to extract eucalyptus oil.
Түрлері мен өндірісі
Саудадағы евкалипт майы құрамына және негізгі мақсатына қарай үш үлкен түрге бөлінеді: дәрілік, парфюмериялық және өнеркәсіптік. Ең көп таралған - стандартты киноолға негізделген "эвкалипт майы", түссүз жылжымалы сұйықтық (жасы ұлғаюымен сары түске айналады), өткір, камфорациялы, ағаш тәрізді тәтті иісі бар. Қытай әлемдік сауданың шамамен 75% -ын өндіреді, бірақ оның көп бөлігі шынайы эвкалипт майы емес, кафур лаврінің кинеол фракцияларынан алынады. Шынайы эвкалиптті өндіруші елдерге Оңтүстік Африка, Португалия, Испания, Бразилия, Австралия, Чили және Эсватини жатады. Әлемдік өндіріске евкалипт глобулы басым. Алайда, Евкалипт кокшиі мен Евкалипт полибрактеясы 80-нан 95% -ға дейін ең жоғары кинеол құрамына ие. Британдық Фармакопеяда майдың құрамында кем дегенде 70% кинеол болуы керек, егер ол фармацевтикалық сапалы болса. Түзету төменгі сапалы майларды жоғары талап етілетін кинеол стандартына дейін жеткізу үшін қолданылады. 1991 жылы еурокалипт майының жылдық әлемдік өндірісі 3,000 тонна, ал еурокалипт цитриодорасынан өндірілетін негізгі парфюмерия майы 1,500 тонна деп бағаланды. Евкалипт тұқымдасы сондай-ақ пиперитон, фелландрен, цитрал, метил цинаматы және геранил ацетаты сияқты кинеол емес майлар да өндіреді.
Eucalyptus oils in the trade are categorized into three broad types according to their composition and main end use: medicinal, perfumery and industrial. The most prevalent is the standard cineole based "oil of eucalyptus", a colourless mobile liquid (yellow with age) with a penetrating, camphoraceous, woody sweet scent. China produces about 75% of the world trade, but most of this is derived from the cineole fractions of camphor laurel rather than being true eucalyptus oil. Significant producers of true eucalyptus include South Africa, Portugal, Spain, Brazil, Australia, Chile, and Eswatini. Global production is dominated by Eucalyptus globulus. However, Eucalyptus kochii and Eucalyptus polybractea have the highest cineole content, ranging from 80 to 95%. The British Pharmacopoeia states that the oil must have a minimum cineole content of 70% if it is pharmaceutical grade. Rectification is used to bring lower grade oils up to the high cineole standard required. In 1991, global annual production was estimated at 3,000 tonnes for the medicinal eucalyptus oil with another 1,500 tonnes for the main perfumery oil (produced from Eucalyptus citriodora). The eucalyptus genus also produces non cineole oils, including piperitone, phellandrene, citral, methyl cinnamate and geranyl acetate.
Өсімдіктер
Еуропалық дәрілік заттар агенттігінің өсімдіктерден жасалған дәрілік заттар жөніндегі комитеті эвкалипт майынан жасалған дәстүрлі дәрілерді өсіп тұрған салқын аурумен байланысты жөтелді емдеуде және жергілікті бұлшықет ауруының белгілерін жеңілдетуде қолдануға болады деген қорытындыға келді.
The European Medicines Agency Committee on Herbal Medicinal Products concluded that traditional medicines based on eucalyptus oil can be used for treating cough associated with the common cold, and to relieve symptoms of localized muscle pain.
Репеллент және биопестицид
Кинеол негізіндегі эвкалипт майы жәндіктерді жұту және биопестицид ретінде қолданылады. АҚШ-та эвкалипт майы алғаш рет 1948 жылы инсектицид және митицид ретінде тіркелді.
Cineole based eucalyptus oil is used as an insect repellent and biopesticide. In the U. S., eucalyptus oil was first registered in 1948 as an insecticide and miticide.
Дәмдеуіш және хош иісті заттар
Эвкалипт майы дәмдеуіш ретінде қолданылады. Кинеол негізіндегі эвкалипт майы әр түрлі өнімдерде, соның ішінде нан пісіру өнімдерінде, кондитерлік өнімдерде, ет өнімдерінде және сусындарда аз мөлшерде (0,002%) хош иісті зат ретінде қолданылады. Эвкалипт майының адам ағзасына таратқан тағамдардың көптеген патогендеріне және тағамдардың бүлінуіне себепші микроорганизмдерге қарсы антимикробтық әсері бар. Аромат ретінде цинеол емес пермұнт, клубника және лимонның темір қабығы да қолданылады. Евкалипт майынан самын, жуғыш заттар, лосьон және хош иісті заттар жасағанда да жұпар иіскейді. Ол өзінің қайғылы, маскүнемдік иісімен танымал. Евкалипт майының тазалау қасиеттері бар, сондықтан ауыз жуғыш заттарда кездеседі.
Eucalyptus oil is used in flavouring. Cineole based eucalyptus oil is used as a flavouring at low levels (0.002%) in various products, including baked goods, confectionery, meat products and beverages. Eucalyptus oil has antimicrobial activity against a broad range of foodborne human pathogens and food spoilage microorganisms. Non cineole peppermint gum, strawberry gum and lemon ironbark are also used as flavouring. Eucalyptus oil is also used as a fragrance component to impart a fresh and clean aroma in soaps, detergents, lotions, and perfumes. It is known for its pungent, intoxicating scent. Due to its cleansing properties, eucalyptus oil is found in mouthrinses to freshen breath.
Өнеркәсіптік
Зерттеулер көрсеткендей, кинеол негізіндегі эвкалипт майы (қоспаның 5% -ы) этанол мен бензин отын қоспаларының бөліну проблемасын болдырмайды. Евкалипт майының октаны да жоғары, оны отын ретінде пайдалануға болады. Алайда, мұнайды отын ретінде пайдалану үшін өндіріс шығындары қазір тым жоғары. Фелландрен және пиперитон негізіндегі эвкалипт майы сульфидті минералдарды флотация арқылы бөлу үшін тау-кен өндірісінде пайдаланылады.
Research shows that cineole based eucalyptus oil (5% of mixture) prevents the separation problem with ethanol and petrol fuel blends. Eucalyptus oil also has a respectable octane rating, and can be used as a fuel in its own right. However, production costs are currently too high for the oil to be economically viable as a fuel. Phellandrene and piperitone based eucalyptus oils have been used in mining to separate sulfide minerals via flotation.
Тазалау
Эвкалипт майы үй ішіндегі тазалау үшін қолданылады. Ол көбінесе коммерциялық киім жуу өнімдерінде, мысалы жүн жуу сұйықтығында қолданылады. Ол май мен жабысқақ қалдықтарды жою үшін еріткіш ретінде қолданылады.
Eucalyptus oil is used in household cleaning applications. It is commonly used in commercial laundry products such as wool wash liquid. It is used as a solvent for removing grease and sticky residue.
Қауіпсіздік және улану
Егер кішкентай мөлшерде дәмдеуіш компонент ретінде немесе дәрілік өнімдерде ұсынылатын мөлшерде ішке ішке ішкенде, киноол негізіндегі "эвкалипт майы" ересектерге қауіпсіз. Алайда, жүйелік токсикологиялық әсері тамаққа сіңгеннен немесе жергілікті қолдануға ұсынылғаннан жоғары дозада қолданылғаннан туындауы мүмкін. Австралияда эвкалипт майы - көбінесе балаларды уландыру жағдайларын көбейтіп келе жатқан көптеген эфир майларының бірі. 2014 және 2018 жылдар аралығында Жаңа Оңтүстік Уэльсте 2049 жағдай тіркелді, бұл эфир майымен улану оқиғаларының 46,4% -ын құрады. Ересектерге арналған таза эвкалипт майының өлімге әкелетін дозасы 0,05 - 0,5 мл/кг дене салмағына шаққанда. Дене бетінің көлемі мен массасының арақатынасы жоғары болғандықтан, балалар тері арқылы сіңетін уларға оңайырақ ұшырайды. Балаларда 4 - 5 мл эвкалипт майын ішкеннен кейін ауыр уланулар орын алған. Эвкалипт майы үй мысықтарына да қауіпті, ол тұрақсыз жүріс, аса көп саңылау және басқа да ауру белгілерін тудырады.
If consumed internally at low dosage as a flavouring component or in pharmaceutical products at the recommended rate, cineole based 'oil of eucalyptus' is safe for adults. However, systemic toxicity can result from ingestion or topical application at higher than recommended doses. In Australia, eucalyptus oil is one of the many essential oils that have been increasingly causing cases of poisoning, mostly of children. There were 2,049 reported cases in New South Wales between 2014 and 2018, accounting for 46.4% of essential oil poisoning incidents. The probable lethal dose of pure eucalyptus oil for an adult is in the range of 0.05 mL to 0.5 mL/per kg of body weight. Because of their high body surface area to mass ratio, children are more vulnerable to poisons absorbed transdermally. Severe poisoning has occurred in children after ingestion of 4 mL to 5 mL of eucalyptus oil. Eucalyptus oil has also been shown to be dangerous to domestic cats, causing an unstable gait, excessive drooling, and other symptoms of ill health.
Тарих
Австралия аборигендері евкалипт жапырағының (оларда евкалипт майы бар) инфузиясын тән ауыруларын, синустық тұншығуларды, қызуды және салқын ауруларды емдеу үшін дәстүрлі дәрі ретінде қолданады. Бірінші флот хирургтары Деннис Консиден мен Джон Уайт 1788 жылы Порт-Джексон жағалауында өсіп тұрған Эвкалипт пиперитасынан эвкалипт майын дестилденді. Кейін евкалипт майын алғашқы отарлаушылар өндірді, бірақ ол біршама уақыттан бері коммерциялық мақсатта пайдаланылмаған. Виктория дәуіріндегі ботаник барон Фердинанд фон Мюллер евкалипттің "қызылшақ аймақтарында" дезинфекциялау құралы ретінде қызмет ететіндігін алға тартты, сондай-ақ Мельбурн фармацевті Джозеф Бозистоны мұнайдың коммерциялық әлеуетін зерттеуге шақырды. Бозисто 1852 жылы Австралияның Виктория штатындағы Данденонг қаласының маңында коммерциялық эвкалипт майы өнеркәсібін бастады. Ол дистилляция зауытын құрып, эвкалипт радиатының кинеол химиотипінен эфир майын шығарды. Нәтижесінде киноолдың химиотиптері жалпы "эвкалипт майы" болды, ал "Bosisto's Eucalyptus Oil" әлі күнге дейін бренд ретінде сақталып келеді. Француз химигі Ф. С. Клоэз Э. глобулус майының басым бөлігін анықтап, евкалиптол деп атады. 1870 жылдары Эвкалипт глобулынан, тасманиялық көк иіспен, алынған мұнай бүкіл әлемге экспортталып, ақырында әлемдік саудаға үстемдік етті, ал басқа жоғары сапалы түрлер де аз мөлшерде дистилляцияланды. 1880 жылдары хирургтар эвкалипт майын операция кезінде антисептик ретінде қолданады. Евкалипт майы 1870-ші жылдардағы алтынға ұмтылу кезеңінде Викторияның қораптық темірқұрт ормандарында маңызды салаға айналды. Мұнай Австралияның табиғат кереметі деп аталып, көбінесе дәрілік мақсатта халықаралық нарыққа экспортталатын. 1918 жылы тұмау пандемиясы кезінде евкалипт майына сұраныс ерекше жоғары болды. 1926 жылы Бендиго маңындағы Уэллсфорд мемлекеттік орманында Орман комиссиясы Виктория дистилляция зауытын құрды. Викторияның орман шаруашылығы мектебінің директоры Эдвин Джеймс Семенс эвкалипт майының құрамына химиялық зерттеудің көбіне кірісті. Оның буды шығаратын пештері мектеп мұражайында. Австралиялық эвкалипт майының өндірісі 1940 жылдары шыңына шықты, өндірістің негізгі аймағы Викторияның орталық алтын кен орындары аймағы, әсіресе Инглвуд; содан кейін ағаш үшін эвкалипт плантацияларының әлемдік құрылуы өнім бойынша плантация ретінде эвкалипт майының көлемінің артуына әкелді. 1950 жылдары Австралияда эвкалипт майын өндірудің құны өте жоғарылағандықтан, ол арзан испан және португал майымен бәсекелесе алмады (Еуропа нарығына жақын, сондықтан шығындар төмен). Австралияда эвкалипт майының коммерциялық жеткізілімінде Австралиядан тыс көздер басым, бірақ Австралия жоғары сапалы майлар өндіруді жалғастыруда, негізінен көк шөптесін (E. polybractea) тұқымдастарынан.
Aboriginal Australians use eucalyptus leaf infusions (which contain eucalyptus oil) as a traditional medicine for treating body pains, sinus congestion, fever, and colds. Dennis Considen and John White, surgeons on the First Fleet, distilled eucalyptus oil from Eucalyptus piperita found growing on the shores of Port Jackson in 1788 to treat convicts and marines. Eucalyptus oil was subsequently extracted by early colonists, but was not commercially exploited for some time. Baron Ferdinand von Mueller, Victorian botanist, promoted the qualities of Eucalyptus as a disinfectant in "fever districts", and also encouraged Joseph Bosisto, a Melbourne pharmacist, to investigate the commercial potential of the oil. Bosisto started the commercial eucalyptus oil industry in 1852 near Dandenong, Victoria, Australia, when he set up a distillation plant and extracted the essential oil from the cineole chemotype of Eucalyptus radiata. This resulted in the cineole chemotype becoming the generic 'oil of eucalyptus', and "Bosisto's Eucalyptus Oil" still survives as a brand. French chemist, F. S. Cloez, identified and ascribed the name eucalyptol — also known as cineole — to the dominant portion of E. globulus oil. By the 1870s oil from Eucalyptus globulus, Tasmanian blue gum, was being exported worldwide and eventually dominated world trade, while other higher quality species were also being distilled to a lesser extent. Surgeons were using eucalyptus oil as an antiseptic during surgery by the 1880s. Eucalyptus oil became an important industry in the box ironbark forests of Victoria during the post gold rush era of the 1870s. The oil was often described as Australia's natural wonder and was exported to a growing international market, mostly for medicinal purposes. Eucalyptus oil was in particularly big demand during the global influenza pandemic of 1918 19. A distillation plant was established by the Forests Commission Victoria at Wellsford State Forest near Bendigo in 1926. The Principal of the Victorian School of Forestry, Edwin James Semmens, undertook much of the pioneering chemistry into the composition of eucalyptus oil. His steam extraction kilns are in the museum at the school. The Australian eucalyptus oil industry peaked in the 1940s, the main area of production being the central goldfields region of Victoria, particularly Inglewood; then the global establishment of eucalyptus plantations for timber resulted in increased volumes of eucalyptus oil as a plantation by product. By the 1950s the cost of producing eucalyptus oil in Australia had increased so much that it could not compete against cheaper Spanish and Portuguese oils (closer to European Market therefore less costs). Non Australian sources now dominate commercial eucalyptus oil supply, although Australia continues to produce high grade oils, mainly from blue mallee (E. polybractea) stands.