Кіріспе
Құстарды қорқытуға арналған құрылғы Құс қорқытушы - құстарды қорқытып, шатастырып немесе басқаша сүртіп, құстарды қорқытуға арналған құрылғыларды сипаттауға арналған жалпы термин, әдетте фермерлер құстарды коммерциялық жағдайларда пайдаланып, құстарды жаңадан егілген егістік дақылдарды тұтынудан және дефекациялаудан бас тарту үшін қолданады. Көптеген құс қорқытқыштар тікелей тұтынушыларға немесе тәуелсіз бөлшек саудагерлерден сатып алу арқылы халыққа қолжетімді. Құстарды қорқытушы құрылғылар әуеайлақтарда құстардың ұшу-қону жолақтарына жақын жерде жиналып, құстарға және/немесе ұшақтарға қауіп төндіруіне жол бермеу үшін, сондай-ақ ұшу-қону жолағын және жел турбиналарын күтіп-ұстауды қажет ететін жиілікті арттыру үшін жиі қолданылады.
Bird scarers is a blanket term used to describe devices designed for deterring birds by startling, confusing or otherwise repeling them, typically employed in commercial settings by farmers to dissuade birds from consuming and defecating on recently planted arable crops. Numerous bird scarers are also readily available to the public direct to consumer, or by means of purchase from independent retailers. Bird scarers are also often present on airfields to prevent birds from accumulating in proximity to runways and causing a potential hazard to the bird and/or aircraft as well as potentially increasing the frequency an airstrip requires maintenance, and wind turbines.
Қасқыр
Құс қорқытушының ең көне үлгілерінің бірі - адам пішіндес қорқытқыш. Қорқытқыш идеясы көптеген рет қолданылды, және барлық визуалды қорқыту құрылғылары адамдар сияқты емес. "Flashman Birdscarer", көзге көрінетін ленталар, "TerrorEyes" шарлары және басқа да визуалды қорқыту құралдары - барлығы құстарды визуалды қорқыту идеясына негізделген. Бұл әдіс барлық түрлерге бірдей әсер етпейді, өйткені кейбір түрлер жиі қорқытқыштарға жайғасады. Эфиопияда адамдар егіндік жерлерін қорғау үшін маймыл қорқытқыштарын жасайды.
Құс бүркіті
Көптеген құс түрлері табиғи түрде жыртқыш құстардан қорқады. "Ақ бүркіт" желдің полюстерінен ұшып, қорғаныш үшін алаңның үстінде көтеріледі. Олардың пішіні жыртқыш құстың кескінін бейнелейді.
Геликиттер
"Хеликит" құс қорқытқышы - гелий баллоны мен желкеннің ауадан жеңіл комбинациясы. Геликоптер желмен немесе желсіз 200 л/с жоғары ұшады. Олар шынымен де қайыңға ұқсамайды, бірақ олар аспанда биікке ұшып, жыртқыш құстар сияқты әрекет етеді. Геликиттер құстардың құрт-құртқа қарсы инстинктивті қорқынышын тиімді пайдаланады және егістік жердің үлкен аумақтарын сенімді түрде қорғай алады.
Лазерлер
Лазерлерді қолдану құстарды қорқытудың тиімді әдісі болуы мүмкін, дегенмен кейбір құстар "лазерлерге төзімді" екендігіне кейбір дәлелдер бар. Лазердің тиімділігі жарық деңгейінің артуымен төмендейді, сондықтан ол таңертең және кешке тиімді болады. Кейбір лазерлер күндіз тиімді болып көрінеді. Бұл әдіс қоршаған ортаның жарығы мен лазер сәулесінің арасындағы қатты контрастынан құстардың қорқып қалуына негізделген. Жарық аз болған жағдайда бұл техника өте таңдаулы болып табылады және жеке құс түрлеріне ұнамайтын жиіліктер мен толқын ұзындығына бейімделуі мүмкін, бірақ түнде жарық сәулесі үлкен қашықтықта көрінеді және кең таралған (түрге тән емес) кедергілерді тудырады. Лазерлерді пайдалану сәуле қауіпсіздігіне байланысты шектеулі болуы мүмкін және кейбір елдерде белгілі бір қуаттан жоғары лазерлерді пайдалануға тыйым салатын заңдар бар. Лазерлер жануарлар дүниесін қорғау бағдарламасына қосымша қорқыту жүйесі ретінде қарастырылуда. Саудада қолмен жұмыс істейтін лазерлік оттар мен лазерді құстарға қарай автоматты түрде жылжытатын автоматты лазерлік құс қорқытушы роботтар бар. Вагенинген университетінде жүргізілген зерттеулер лазерлік технологияның құс тұмауының таралуын болдырмау мүмкіндігін көрсетті. Лазерді құс шаруашылығында қолданғанда, жабайы құстарды 99,7%-ға азайту көрсеткіші тіркелді.
Өлі құстар
Үлгі немесе нақты өлген құстарды пайдалану басқаларға қауіп туралы хабарлау үшін қолданылады. Бастапқыда құстар өлік жанына жақындап келеді, бірақ әдетте құстың табиғи емес орнын көргенде кетеді. Бұл әдіс жиі әуежайлардан мелшелерді алып тастау үшін қолданылады. Бағананың азық қораптарында көбінесе үлкен көзді құсқұйрық бейнесі болады.
Баллондар
Баллондар арзанға түспейді. Алайда бұл әдіс шарлардың қозғалысына сүйенеді, бұл құстардың дағдылануы мүмкін нәрсе. Баллондарға көз суреттерін қосу құстардың бейімделу қабілетіне қарсы күресте осы әдістің тиімділігін арттыратыны дәлелденді. Саудаға шығарылатын "қалқытушы көз" шарларында құстардың қайда барса да соңынан еріп жүретін голографиялық көздер бар. Бұл әдістің ұзақ мерзімді тиімділігін үрейлендіргіш құрылғылардың орналасуын мерзімді түрде ауыстыру арқылы арттыруға болады. Ұлыбританияда әуе шарын пайдалану Азаматтық авиация басқармасының рұқсатына байланысты, әсіресе әуеайлақтар маңында.
Тыңдауды қорқытатын заттар
Құстарды қорқытатын дыбыстық құрылғылар құстарды ыңғайсыз ететін дыбыстық ынталандыруларды қолданады. Алайда құстар бұлардың ешқандай қауіп төндірмейтінін түсінгенде, олар бастапқыда қорқынышты болып көрінген дыбыстарға оңай дағдылана алады. Егер құстарды үрейлендіруші дыбысты құрылғылар тек қана орнында орналастырылса, олар құстарды бақылаудың тиімді шешімдеріне айналуы мүмкін, алайда оларды үнемі басқару немесе құстарды қорқытудың үлкен жүйесінің бөлігі ретінде пайдалану кезінде дыбыстық әдістер сапалы нәтижелер бере алады.
Созу (шиши-одоши)
Жапондық созу - өте көне дизайн, ол метанимикалық түрде шиши-одоши деп аталады (бірақ шиши-одоши термині дұрыс түрде жабайы жануарларды қорқытудың кез келген әдісін білдіреді, соның ішінде батыс қорқынышты). Қазақының әрекеті сияқты зиянкестерді алаңдату үшін, ол суды уақыт белгісі ретінде пайдалана отырып, қатты құбырдың тасқа қайта-қайта және ырғақты соққылау дыбысын қолданады. Созу жапондық халықтық мәдениетте дәстүрлі сезімталдылықпен біріктірілген шамадан тыс байлықты білдіру үшін қолданылады: дизайн бойынша, шиши-одоши көп мөлшерде суды пайдаланады, я өте жоғары су шотты білдіреді, немесе ол жоғары құнға ие жерде орналасқан.
Пропанды оқ
Пропанды қорқытушы пушкалар - Еуропа мен Америкада кездесетін құстарды қорқытудың ең кең таралған түрлерінің бірі. Құстардың ұшып кетуіне себеп болатын 150 децибелден асатын қатты дыбыс шығады. Қорқыту пулясы мен 12 калибрлі сапқыштар арасындағы ұқсастық қорқыту / қорқыныш реакциясын тудырады деп есептеледі, бірақ ол аңшылық қысымға ұшырамаған құстарға да тиімді. Құстар, әсіресе, оның қаттылығы, биіктігі немесе уақыт аралығы өзгермейтін болса, тұрақты оқ атылу дыбысына дағдылана алады. Алайда, оқ-дәрілерді үнемі жылжыту, талап бойынша атыс жасау, радиомен басқару және басқа да айныту әдістерімен бірге қолдану, олардың әдеттегідей қолданылуына жол бермейді. Пропанды дабыл қаруы өте қатты және жақын жерде тұратын адамдарға кедергі келтіреді. Бір зерттеуде құстардың белсенділігі кезінде ғана оқ қолдануды шектеу және құстарға зиян келтірудің жақсы жоспарларын енгізу көршілердің шағымдарының санын күрт төмендеткенін анықтады.
Электрондық репеллерлер
Құс аударғыш құрылғылар тиімді емес, құстар тез үйреніп кетеді. Әдетте орталық блоктан және бірнеше динамиктерден тұратын жүйе цифрлық түрде жазылған құстардың және кейбір жағдайларда мақсатты түрлердің жыртқыш жануарларының апат шақыруларын шығарады. Кейбір эмитерлер құстардың оларға үйренуіне жол бермеу үшін, биіктікті, шаңды, уақыт аралығын, дыбыс реттілігін және басқа да факторларды кездейсоқ таңдайды. Шығаратын дыбыстардың көбісі адамдарға ренжітетін болып саналады.
Ультрадыбыстық қорқытқыштар
Ультрадыбыстық құрылғылар құстарды қорғайтын статикалық дыбыс шығарады, олар теориялық тұрғыдан құстарды жабық немесе жартылай жабық аумақтардан алыстату үшін оларды ренжітеді. Ультрадыбыстық қорқытқыштар құстарға зиян келтірмейді, алайда құстардың осы жиіліктерді жеткілікті дәрежеде естіп отыра алатынына қатысты пікірталастар бар. Құстардың құлақтары адамдарға ұқсас деп есептеледі, зерттеулер құстардың ультрадыбыстық деңгейде естімейтінін көрсетеді, яғни ультрадыбыстық қорқытушы заттар құстарды қорқытуға аз әсер етеді немесе мүлдем әсер етпейді. Технологияның бастапқы мақсаттары - құстардың соққы беру қаупін азайту үшін проблемалық құстарды әуежайлардан ауыстыру, зиянкес құстардың азық іздеуіне байланысты ауыл шаруашылығының шығындарын азайту, күрделі жөндеу мен созылмалы тазалау шығындарын тудыратын құстарды ығыстыру және құстардың адам жасаған құрылыстарға ұшып кетуінен өлімін азайту. "Соник желі" деп аталатын дыбыстар қатты болуы шарт емес және олар толқын формаларының үйлесімділігі - ұжымдық түрде "түсті шу" деп аталады - құстардың бір-бірімен сөйлесуіне конструктивті және конструктивті кедергі келтіреді. Техникалық тұрғыдан алғанда, Sonic Net технологиясы құстарды қорқытпайды, бірақ құстарды мақсатты аймаққа ұшып келуден немесе уақыт өткізуден қорғайды. Құстарға әсері көпшілік бөлмеде сөйлесуге ұқсас, олар бір-бірін түсінбейтіндіктен, олар басқа жаққа кетеді. Құс үйіндегі алғашқы сынақтар мен қоқыс тастайтын жердегі және әуеайлақтағы алғашқы тәжірибелер технологияның тиімді екенін және құстардың дыбысқа бейімделмейтінін көрсетеді. Уақытша және толық патенттер 2013 және 2014 жылдары берілген, технологияны одан әрі зерттеу және коммерцияландыру жалғасуда.
Адамдар
Тарихи тұрғыдан алғанда, адамдар құстарды егіндіктерден қорқыту үшін әр түрлі қорқыту құралдарын қолданады, соның ішінде тастар лақтырады, айналар жарқырайды немесе шу құрылғыларын іске асырады. Бұл тек еңбек ақысының ауыл шаруашылығының пайда шегіне қарағанда жеткілікті төмен болғанда ғана тиімді. Виктория дәуіріндегі Англияда балалар осы жұмысты орындауға жұмысқа орналастырылды. Солтүстік Израильдегі Хуле аңғарында ауыл шаруалары, негізінен арабтар мен друздар, көп ұзын автокөліктерді және бірнеше құрылғыларды қолданады.
Иттер
Құстар мен басқа да жабайы жануарларды, мысалы, елендерді, машықтандырылған шекаралық коллилер арқылы бақылау әуежайларда, гольф алаңдарында және ауыл шаруашылығы жерлерінде қолданылды. Иттер шынайы қауіп төндіреді, сондықтан қашу реакциясын тудырады. Әдеттегідей, олар өздерінің мінез-құлқын үнемі өзгертіп отырады. Шекаралық коллилер жұмыс иттері ретінде пайдаланылады, олар мал бағу үшін және шабуылдан аулақ болу үшін өсіріледі, олар сыбызғы мен ауызша бұйрықтарға жақсы жауап береді. Бір ғана border collie және оның басқарушысы шамамен 1,5 метр аумақты үлкен құстар мен жануарлардан таза ұстай алады. Алайда, олар құстар мен жабайы құстар сияқты жер бетіндегі азық-түлік іздейтін құстарды тиімді түрде қорғай алса да, олар уақытының көп бөлігін ұшып немесе тұрып, ұшып жүрген құстар үшін, мысалы, рапторлар мен қарлығаштар үшін соншалықты пайдалы емес. 1999 жылы Оңтүстік-Батыс Флорида халықаралық әуежайы әуежайдың жануарларды бақылау бағдарламасында шекаралық коллиді пайдаланған әлемдегі алғашқы коммерциялық әуежай болды. Коллилерді пайдаланғаннан кейін әуежайдағы құстардың саны мен түрлері азайды, ал қалған құстардың көпшілігі ұшу-қону жолағынан алыс орналасқан су бұрқасында жиналды. Құстармен ұрысу саны өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 13 -ке дейін төмендеді. Қазір басқа да бірнеше әуежайлар мен әуе базалары осыған ұқсас бағдарламаларды бастады. Делавэр штатындағы Довер әуе базасында құстардың ұшақтарға келтірген зардабы алдағы екі жылда жылына орташа есеппен 600 000 АҚШ долларынан 24 000 АҚШ долларына дейін қысқартылды.
Жыртқыш жануарлар
Құс жұқтыратын жерлерді бақылаудың ұсынылатын әдісі - жыртқыштарды құстарды табиғи жолмен қорғайтын құрал ретінде пайдалану. Арнайы таңдалған түрлер табиғи емес ортада жұмыс істеу үшін, олар әдетте кездеспейтін алаңдатулар мен қауіптерге төтеп беруге үйретіледі. Құстарды бақылаудың бұл әдісінің табыстылығы көптеген құстардың жыртқыш ретінде сокольдер мен тобыршылардан табиғи қорқынышына негізделген, сондықтан олардың бұл аймақта болуы проблемалы түрлердің таралуына ықпал етеді. Көптеген аңдар қалың топ болып, соқаның үстінен ұшып шығуға тырысады. Егер бұл әрекет сәтсіз болса, олар қорғанышқа ұшып, аймақтан кетуге тырысады.
Радиомен басқарылатын әуе кемесі
Радиомен басқарылатын модельді ұшақтар 1980 жылдардың басынан бастап құс зиянкестерін қорқыту немесе "тұман" үшін пайдаланылды, негізінен әуеайлақтарда, сонымен қатар ауыл шаруашылығы аймақтарында, балық шаруашылығында және қоқыс тастау орындарында пайдаланылды. Бұл әдіс өте тиімді екені дәлелденді және құстар белсенді түрде ұрықталатын емделуге баяу дағдыланады. Миссури штатындағы Уайтман әуе базасында бальза ағашынан жасалған радиомен басқарылатын ұшақтар әуеайлақты жыртқыш құстар мен басқа да ірі құстардан таза ұстау үшін қолданылатын негізгі құстарды қинау әдістерінің бірі болып табылады, сонымен қатар олар базаның қызыл қанатты қара құс ұясын таратуға тиімді екенін дәлелдеді.
От шашу
Фейерверктерді құстарды қорқыту ретінде де қолдануға болады, ал кейбір юрисдикциялар ауыл шаруашылығы фейерверктеріне арнайы лицензиялар береді. Бұл практика тұтынушылар салатын сауық-өрнек сатудың тесігі ретінде сынға алынды. Бұл да жақын маңдағы үйлерде тұратын адамдарды ренжітуі мүмкін.
Қоспалы қорқытушылар
Бұл бірнеше қорқытуды біріктіреді, мысалы, газ тапаншасымен біріктірілген қоқысты қорқытуды қолдану, бұл өз кезегінде құстың апат шақыруын іске асырады. Бұл комбинациялық қорқытуларды көбінесе компьютерлер басқарады және радиобайланыстарды пайдалану арқылы аймақта синхрондалады. Бұл синхрондау егер қандай да бір байқау жүйесі, мысалы құс байқау радары болса, тиімдірек болады.