Кіріспе
Өліп кеткен тетраподтар туысы Varanopidae - бұл амниоттардың жойылған туысы, олар мониторлы кеміргіштерге ұқсайды және ұқсас орынды толтырған болуы мүмкін, сондықтан да осылай аталған. Әдетте олар Карбонның соңғы кезеңінде археотир тәрізді синапсидтен пайда болған синапсидтер болып саналады. Алайда, кейбір соңғы зерттеулер оларды таксономиялық тұрғыдан диапсидтік бауырымен жорғалаушыларға жақын деп тапты. Соңғы Орта пермдегі Пристерогнатус жиналыс аймағынан шыққан варанопид - ең жас варанопид және "пеликозавр" синпсидтер тобының соңғы мүшесі.
Varanopidae is an extinct family of amniotes that resembled monitor lizards and may have filled a similar niche, hence the name. Typically, they are considered synapsids that evolved from an Archaeothyris like synapsid in the Late Carboniferous. However, some recent studies have recovered them being taxonomically closer to diapsid reptiles. A varanopid from the latest Middle Permian Pristerognathus Assemblage Zone is the youngest known varanopid and the last member of the "pelycosaur" group of synapsids.
Сипаттама
Диметродонның желкені сияқты желкенді басқа да варанопидтер жасаған жоқ. Белгілі болған варанопидтердің ұзындығы, құйрығын қоса алғанда, варанопидтерден өзгереді. Бұрыннан олардың терең, тар, ұзын бас сүйектері сияқты шынайы пеликозаврлардың кейбір озық сипаттамаларын көрсетті. Олардың жақ сүйектері ұзын, тістері өткір болатын. Алайда сүтқоректілердің деңгейіне қарай олар әлі де примитивті болды. Олардың ұзын құйрықтары, кеуде тәрізді денелері және жұқа аяқтары болды. Варанопидтер негізінен етқоректі болған, бірақ олардың мөлшері азайып, тамақтанулары етқоректілерден жәндікқоректілерге айналды. Ерте пермдегі басқа жануарлармен салыстырғанда, варанопидтер шапшаң жандыктар болған. Ascendonanus туысы ежелгі амниоттардың терісінен алғашқы кеңінен алынған әсерлерді береді, бұл шрамдылардың терісіне ұқсас тарақтарды көрсетеді. Ата-ананың қамқорлығы Хелеозаврда белгілі, бұл оның жалпы синапсидтердің ата-бабасы екенін көрсетеді. Варанопидтер - Пангея суперконтинентінде табылған шағын және орта өлшемді синапсидтер. Варанопидтер Солтүстік Американың, Ресейдің, Еуропаның және Оңтүстік Африканың бұрынғы аймақтарында кездеседі. Авторлар Ромер мен Прайс (1940) Synapsida ішіндегі Varanopidae-дің бастапқы орналасуын талқылады және оларды Sphenacodontia субтартыбы деп қарастырды. Филогенетикалық талдаулардың көпшілігі Varanopidae-ді Synapsida-ның базалық мүшесі ретінде орналастырды және олардың орналасуы бойынша, synapsid эволюциясы үшін varanopids-тің морфологиясы мен филогенезін жақсырақ түсіну қажет. Варанопидтердің филогенезі негізінен бас сүйегінің морфологиясына негізделген. Атлас-осі кешенін кіші клад ішінде осы құрылымның өзгеруімен аз күш-жігермен сипаттауға болады. Синапсидті жыртқыштардың мүшелері варанопидтерде жақсы сақталған атлас-бұралар бар, олар таксондар арасындағы морфологиялық өзгерісті сипаттауға және зерттеуге мүмкіндік береді. Осі бойынша көлденең процестердің көлемі және осьтік жүйке омыртқасының пішіні өзгеруі мүмкін. Шағын миктерозаврлар варанопидтерінде, олар posteroventrally бағытталатын кішкентай көлденең процестерге ие, ал осьтік омыртқасы dorsoventrally қысқа, бүйірінен қарағанда жалпақ dorsal шеті бар. Үлкен варанодонт варанопидтерінде кең негізді үлкен көлденең процестер және бүйірінен қарағанда дөңгеленген арқалық жиекті аса биік омыртқасы бар. Сырт топтарды салыстыру арқылы көлденең процестердің морфологиясы варанодонтиндердің туынды белгісі болып саналады, ал миктерозавриндерде осьтік омыртқаның морфологиясы туынды белгісі болып табылады.
Экология
Ascendonanus және Eoscansor сияқты кем дегенде кейбір варанопидтер ағашқа көтерілетін (ағашқа түсетін) ең көне жануарлардың қатарында, қол-аяқтары мен саусақтары ұстауға бейімделген. Басқа варанопидтерде бұл бейімделулер болмағандықтан, олар жер бетінде өмір сүрген болуы мүмкін.