Кіріспе

Эрнё Рапе (немесе Эрно Рапе) (4 маусым 1891 - 26 маусым 1945) - ХХ ғасырдың бірінші жартысында дүниеге келген американдық симфониялық дирижер. Оның еңбек жолы классикалық және танымал музыканы қамтиды. Оның ең танымал қызметі - Радио Сити Симфониялық оркестрінің бас дирижері, Радио Сити Музыка залының оркестрі, оның музыкасын миллиондаған адам эфир арқылы естіді. Виртуоз пианист Рапе 1920 жылдардың аяғында үнсіз фильмдерге арналған фотоплей музыкасы ретінде жазған танымал әндерімен де есте қалады. Ол оркестрлерді дирижерлік етпегенде, дыбыстық фильмдерге арналған фильмдердің сазгерлік музыкасын қадағалап, композитор, аранжировщик немесе музыкалық директор ретінде жұмыс істеген фильмдердің маңызды тізімін құрастырды.

Өмірбаян

Рапе Венгрияның Будапештте дүниеге келді. Ол мұнда пианист, кейіннен Венгрияның Корольдік ұлттық музыка академиясында дирижер болып оқыды. Кейіннен ол Дрездендегі Эрнст фон Шухтың көмекшісі болды. Композитор ретінде оның алғашқы фортепиано концерті Вена филармониясы оркестрімен ойнатылды, ал Америкада қонақ дирижер ретінде гастрольдік турнеден кейін Нью-Йорктегі Риалто театрында Хьюго Ризенфельдтің көмекшісі ретінде өнер көрсете бастады, онда ол үнсіз фильмдерге композиция және дирижерлік қызмет атқара бастады. Риалто және Риволи театрларында қызмет атқарғаннан кейін, оны Нью-Йорктегі Капитолий театрының 77 мүшесі бар оркестрінің музыкалық директоры ретінде Сэмюэл "Рокси" Ротхафел жалдады. Капитолийде Рапе өзінің ең танымал классикалық Франц Листтің Венгрия рапсодиясын No. 13. Қалай ойлайсың? Капитолийде болған кезінде ол WEAF станциясында театрдан оркестрлік радио хабарларын таратудың ізашарсы болды, ол Капитолийдің Үлкен оркестрін (ол қалай аталатын болса) 1922 жылдың 19 қарашасында жексенбі күні кешке Ричард Штраустың "Эйн Хеллебобен" атты өлеңін алғаш рет хабарлаған. Бұл Капитолийдің көркем фильмге дейінгі көп актілі сахналық презентациясының бір бөлігі ретінде, оны эфирде Ротфельдің өзі жариялады. Бұл Рокси Банг бағдарламаларының алғашқысы болды, екі сағаттық апталық салт-дәстүрлі шоу Ротафелдің Capitol және кейін Roxy Theatre суретшілерін қолдана отырып, әр жексенбі күні кешкі сағат 19.20-да басталады, алдымен Капитолийдегі импровизацияланған жертөле студиясынан, кейіннен Роксидегі арнайы салынған студиядан. Рапе сонымен қатар Будапешттегі музыкалық студенттермен бірге танысқан Юджин Ормандиді Капитолийдің концертмейстері және дирижердің көмекшісі ретінде жұмысқа алды. Орманди ақырында Рокси Бангтың хабарларын таратудың музыкалық директоры болды. Капитолий оркестрі 1923 және 1926 жылдар аралығында Брансуик Балке Коллендер компаниясы үшін Рапе мен серіктес дирижер Дэвид Мендозаның (Рапеден кейін 1923 жылдың соңында бас дирижер болып тағайындалды) басшылығымен бірқатар коммерциялық акустикалық жазбалар жасады (және бір рет Pallophotophone процесін қолдана отырып, электрлік жазба шығарылды), ал Орманди Камео рекордтары үшін "Капитолий театры оркестрінің концертмейстері" ретінде бірнеше акустикалық және электрлік соло скрипка жазбаларын жасады. Рапедің келесі ісі Филадельфияға барды, онда ол Фокс театрында 68 адамнан тұратын оркестрді басқарды. Перси Грейнгер осы кездесуде оның қонақ суретшілерінің бірі болды. Фокста болғаннан кейін Рапе Берлинде 85 адамнан тұратын оркестрмен Уфа Паласт ам Зоо-да халықаралық жетістікке жетті. Ол жерде ол Берлиндегі филармония оркестрінің концертіне дирижер болып шақырылды. Кейіннен ол Будапешт филармониясы мен басқа да еуропалық оркестрлердің дирижері болды. 1926 жылы еуропалық жетістіктерден кейін Америкаға оралды. Ол Нью-Йорктегі Рокси театрында 1927 жылы наурыз айында театрды ашып, 110 ойыншылы Рокси симфониялық оркестрінің музыкалық директоры болды. (Ол кезде бұл Нью-Йорк филармониясынан үш музыкантпен көп болған әлемдегі ең үлкен тұрақты оркестр еді). Миллиондаған тыңдаушылар оның симфониялық концерттерін жексенбі күні түстен кейін The Roxy Hour радио хабарларында естуде, сонымен қатар ол General Motors концерттерінде дирижер болды. Ақыры, 1932 жылы Рапе өзінің мансабының шыңына жетті. Ол Рокси Ротхафелдің жаңа радио-қалалық музыка залында симфониялық оркестрдің музыкалық директоры және бас дирижері болды. Рапе 1945 жылы 26 маусымда Нью-Йоркте жүрек ауруынан қайтыс болғанға дейін осы лауазымда болды.

Композициялар

Бродвейдегі үнсіз фильмдерге дирижерлік қызмет атқарған жылдары Рапе өзінің кітапханасының көп бөлігін аранжировкалап, композициялады. 1923 жылы Роббинс Энгель Музыка "Capitol Photoplay Series" деген атаумен Рапе мен оның серіктестерінің музыкасын жариялай бастады. Олардың "Алтын мөр" сериясы (жоғары сапалы қағазға басып шығарылатын мұқият таңдалған бұйымдар) бойынша "When Love Comes Stealing" әнін сол жылы жариялады. Бес жылдан кейін ол Пол Ленидің "Күлкілі адам" фильмінің негізгі әніне айналды.

Фильм музыкасы

Доктор Уильям Актпен бірлесіп, Рапе фотоплей музыкасының көрнекті жинағын жазды, оған үш Агитато сериясы, Appassionato No. 1, Дебютант, Тоңазыған солтүстік, 1 және 2 прелюдиялар және Жағымды естеліктер. Сололық шығармалардың қатарына The Clown's Carnival және Pollywog's Frolic кіреді. 1926 жылы Рапе композитор Лью Поллакпен "Шармен" атты "What Price Glory?" фильмінде жұмыс істеді. (1926), "Диана", Фокс фильмдерінің түсірілімі үшін, Жетіінші көкте (1927), және "Марион" Фокс түсірілімі үшін 4 Devils (1928). Рапе мен Поллактың әндерін Мантовани, Фрэнк Синатра, Джим Ривз және көптеген басқа да әртістер, соның ішінде 1960 жылдардағы ирландтық M O R тобының хиттері де қамтыды.

Жарияланымдар

Рапе сонымен қатар 1920 жылдары алғаш рет жарияланған бірнеше музыка кітаптарын жазды. Келесілер әлі де басылып шығарылуда: "Энциклопедия музыки для картин", Белвин, Нью-Йорк, 1925 жыл. 1970 жылы Arno Press баспасында қайта басылды. Пианистер мен органшыларға арналған кино көңіл-күйлері, Г. Ширмер, Нью-Йорк, 1924. 1974 жылы Arno Press баспасында қайта басылды.