Кіріспе

Кеміргіштердің түрі Алтын тікенді тышқан (Acomys russatus) өзінің атауын денесі басынан құйрығына дейін жамылған қызғылт-сары тікенді жүнінен алады. Бұл қалың, иілгіш емес жүн оны жыртқыш аңдардан қорғайды деп есептеледі. Басы мен жоғарғы жағын жауып тұрған алтын түкті қоссаң, оның бүйір жақтары сары, ал астығы сарқылдап кетеді. Оның аяқтары сұр, аяқтары ақшыл, табандары қара түсті. Сондай-ақ, оның әр көзі астында кішкентай, бірақ айқын ақ дақ бар екені сипатталады. Табиғи жағдайда құйрығының бір бөлігі немесе барлығы жоғалған кездеседі, өйткені ол қорғаныс механизмі ретінде оны тастай алады. Алайда бұл қалай жүзеге асатыны, қаншалықты жиі болатыны немесе қандай жағдайда болатыны белгісіз. Табиғи орта есеппен ол үш жыл өмір сүреді. Ол барлық нәрсені жейді, тұқым, шөлдегі өсімдіктер, шаяндар мен жәндіктермен қоректенеді. Шөлді аймақтарда өмір сүретін бұл жануарлар суды жейтін өсімдіктерден алады және суды үнемдеу үшін өте тығыз мөлшерде несеп шығарады. Сондықтан ол температурасы 18 °C-тан төмен болатын суық ортада өмір сүруге жарамды дене температурасын ұстай алмайды және 42,5 °C-қа дейін өмір сүре алады. A. russatus термиялық бейтарап аймаққа ие емес, бірақ 30 °C температурада ең аз оттегі тұтынуды көрсетеді. Олар тірі өседі және әр жүктілік кезеңі 56 аптаға созылады және 15 ұрпақ береді.

Икемді циркадтық ырғақ

Acomys russatus-тың ең жиі зерттелетін аспектісі - түнгіден күндізгі белсенділік үлгілеріне ауысу қабілеті. Нақтырақ айтқанда, ол табиғи түрде түнгі, бірақ оның туысымен, тағы бір тікенді тышқан түрі Acomys cahirinus-пен тіршілік ортасын бөліскен кезде күндізгі болады. Екі түрдің де азық-түлік көздері бірдей болғандықтан, бәсекелестік олардың екеуінің де бір мезгілде бір тіршілік ортасында белсенді болуына мүмкіндік бермейді. А. russatus жоғары температураға төзімділігі және зәрін шоғырландыру арқылы суды үнемдеу қабілеті айтарлықтай жоғары болғандықтан, бұл бәсекелестікті жою үшін күндізгі белсенділікке ие болу үшін қолайлы түр болып табылады. Бұл кезде циркадтық ырғақ өзгеріп, зат алмасу және организмнен шығарылатын заттарға әсер етеді. Бұл жаңа ырғақ, басқа да күндізгі тіршілік ететін түрлер сияқты, күн ұзындығының маусымдық өзгерістеріне бейімделе алады. Алайда бұл түрдің күндізгі өмір сүру қабілеті толық дамымағандығы анық. Зертханалық жағдайда, басқа түрлер болмаған жағдайда, Acomys russatus бірден түнгі белсенділік үлгілерін қабылдайды, бұл оның күндізгі мінез-құлқы қажет болған кезде жасалатын бейімделу екенін көрсетеді. Сонымен қатар, алтын тікенді тышқанның көзі күндізгі өмір салтына сәйкес емес, түнгі жануардың қалыпты үлгісіне сәйкес келеді. Бұл зерттеу, сондай-ақ олардың жарық аз жерлерде, мысалы, тас қамалдар мен олардың астында азық іздеуін артық көретіндігі қоршаған орта факторлары болмаса, алтын тікенді тышқандар түнгі жануарлар болатынын көрсетеді.