Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің түрі (Octodon degus)
Species of rodent (Octodon degus)
Жалпы дегу (Octodon degus; /d//eɪ//ɡ//uː/), немесе тарихи тұрғысынан дегу, Чилидің орталық бөлігіндегі чили маторральдық аймағына тән кішкентай гистрикоморфты кеміргіш. Дегу деген атау Octodon туысының барлық түрлерін немесе, көбінесе, жалпы дегуді білдіреді. Жалпы дегулер шиншилла мен теңіз шошқасымен бірге Hystricognathi инфраордерінің Caviomorpha парвордеріне жатады. Дегу сөзі Чилидің жергілікті тілі – мапудунгун тілінен шыққан, «деву» сөзі «тышқан» немесе «егеуқұйрық» деген мағынаны білдіреді. Кейбір аймақтарда оны үй жануары ретінде ұстауға тыйым салынған. Үй жануары ретінде, ол алтын хомяктан ірілеу, бірақ әсем егеуқұйрықтан кішірек болады.
The common degu (Octodon degus; '/d//eɪ//ɡ//uː/), or, historically, the degu, is a small hystricomorpha rodent endemic to the Chilean matorral ecoregion of central Chile. The name degu on its own indicates either the entire genus Octodon or, more commonly, just the common degu. Common degus belong to the parvorder Caviomorpha of the infraorder Hystricognathi, along with the chinchilla and guinea pig. The word degu comes from the indigenous language of Chile, Mapudungun, and the word dewü, meaning 'mouse' or 'rat'. The animal may be kept as a domestic pet, though there are prohibitions on their ownership in some territories. As a pet, the animal is larger than a golden hamster but smaller than a fancy rat.
Сипаттама
Жалпы дегу – дене ұзындығы және салмағы шамамен 200-300 мм және 170-400 грамм болатын кішкентай жануар. Оның жоны сары қоңыр, ал құрсағы кремі сары түсті, көздерінің айналасы сары, мойны ақшыл түсті. Оның ұзын, жіңішке құйрығының ұшы қара түсті, құлақтары қараңғы, сирек түк басқан, ал аяқтары ақшыл сұр. Алдыңғы аяқтарындағы бесінші саусағы кішкентай, тырнақтары тырнаулы емес. Артқы аяқтарында қылшақтар бар. Оның бет тістері сегіздік пішіндес болғандықтан, дегудің туысы Октодон деп аталады. Дегулар бірлесіп қазғанда, өз қызметтерін үйлестіріп, қазу тізбегін құрайды. Бір топта тұратын аналықтары өздігінен бірлесіп ұя салып, бір-бірінің балаларын емізеді. Олар көп уақытын жер бетінде өткізеді, онда тамақ іздейді және әрбір жануарға қауіптен сақтану үшін аз уақыт керек болады. Жалпы дегулар кең ауқымды коммуникация тәсілдерін көрсетеді. Олардың 15 түрлі дыбыстан тұратын күрделі дауыстық репертуары бар, ал жас дегулардың миындағы эмоциялық жүйелердің дұрыс дамуы үшін анасының дауысын естуі қажет. Олар иіс белгілеу үшін зәрін пайдаланады, және тәжірибелер көрсеткендей, бір-бірінің иіс белгілеріне жауап береді, бірақ еркектерде тестостерон гормоны иіс сезу қабілетін аздап төмендетеді. Жалпы дегулар маусымдық көбейеді; жабайы дегулардың көбею маусымы Чилидегі күзде басталады, онда күндізгі және түнгі уақыт шамамен тең болады, ал балалар ерте көктемде туылады. Аналық дегулар шамамен 90 күн бойы жүкті болады, басқа кавиоморфты емес кеміргіштерге қарағанда салыстырмалы түрде ұзақ жүктілік кезеңіне ие. Аналықтың жүктілік кезіндегі салмағы жүктіліктің барысына және балалар санына байланысты өзгереді; әдетте, ұяда 6 бала болады. Басқа көптеген кеміргіштерден айырмашылығы, жалпы дегудың еркектері де балаларын қорғауға және тәрбиелеуге қатысады, олар өздері жеміске келгенше көмектеседі. Басқа октодонтидтерден айырмашылығы, жалпы дегулар күндізгі жануарлар (күндіз белсенді) және жақсы көру қабілетіне ие. Олардың тор қабығында таяқша жасушалары және екі түрлі конус жасушалары бар, бұл спектрдің жасыл және ультракөк түсті аймақтарындағы ең жоғары сезімталдыққа сәйкес келеді. Ғылыми тәжірибелер дегулардың ультракөк сәулені адамдарға көрінетін толқын ұзындығынан ажырата алатынын көрсетті; бұл ультракөк сезімталдықтың әлеуметтік функциясы болуы мүмкін, өйткені олардың құрсақ жүні мен зәрі ультракөк сәулені жақсы шағылыстырады.
The common degu is a small animal with a body length of and a weight of It has yellow brown fur above and creamy yellow below, with yellow around the eyes and a paler band around the neck. It has a long, thin tail with a tufted, black tip, dark sparsely furred ears, and pale grey toes. Its fifth toe is small with a nail, rather than a claw, on the fore feet. Its hind feet are bristled. Its cheek teeth are shaped like figures of eight, hence the degu's genus name Octodon. Degus digging together coordinate their activities, forming digging chains. Females living in the same group have been shown to spontaneously nest communally; they nurse one another's young. They spend a large amount of time on the surface, where they forage for food. and each animal needs to spend less time in vigilance. Common degus exhibit a wide array of communication techniques. They have an elaborate vocal repertoire comprising up to 15 different sounds, and the young need to be able to hear their mother's calls if the emotional systems in their brains are to develop properly. They use their urine to scent mark, and experiments have shown that they react to one another's marks, although in males the hormone testosterone may suppress their sense of smell somewhat. Common degus are seasonal breeders; the breeding season for wild degus begins in the Chilean autumn when day and night are roughly equal, with pups born in early to mid spring. Female degus are pregnant for approximately ninety days, having a comparatively long gestation period compared to other non caviomorph rodents. Female pregnant weight varies over the course of gestation and according to litter size; litters contain an average of six pups, Unlike most other rodents, male common degus also take part in protecting and raising their pups until they are old enough to leave the family. Unlike some other octodontids, common degus are diurnal (active during the day), and they have good vision. Their retinas include rod cells and two types of cone cells, corresponding to peak sensitivity in the green and ultraviolet regions of the spectrum. Behavioral experiments have shown that degus are able to discriminate ultraviolet light from the wavelengths visible to humans; it is likely that this ultraviolet sensitivity has a social function, since both their ventral (stomach) fur and their urine are highly UV reflective.
Диета
Жалпы дегустар қатаң шөпқоректілер, жабайы табиғатта шөптермен қоректенеді және бұталардың жапырақтарын жейді, бірақ олар тұқымдарды да пайдаланады. Жылдың көп бөлігінде жем кептірілген күйде болады, бұл азық түрлеріне және қоршаған орта жағдайларына байланысты өзгереді. Қояндар сияқты кейбір басқа шөпқоректілер де диетасынан көбірек қоректік заттар алу үшін копрофагия (фекалияны қайтадан жұтыну) жасайды. Бұл сондай-ақ тамақ аз болған кезде ішек-қарынның сау жұмыс істеуін сақтауға көмектеседі. Бұл дегудың табиғи ортасында еркін қанттың жетіспеуінен туындаған эволюциялық қысымға байланысты деп саналады. Сондықтан, тұтқынға алынған дегустарға арналмаған қатты жемшөптердің құрамында қант қосылған ингредиенттер, мысалы, патока, бал және глюкоза сиропы бар-жоғы тексерілуі керек.
Common degus are strictly herbivorous, in the wild feeding on grasses and browsing the leaves of shrubs, though they will also take seeds. Throughout much of the year forage is dried and this varies between food types and environmental conditions. Like some other herbivores such as rabbits, they perform coprophagy (faecal reingestion) so as to extract more nutrition from their diet. This also serves to maintain healthy gut function during times when food is scarce. This is thought to be due to evolutionary pressure arising from the lack of availability of free sugars in the degu's natural environment. Because of this, the ingredients of non degu specific hard feed formulations given to captive common degus should be checked for sugar laden ingredients, such as molasses, honey, and glucose syrup.
Зерттеу тақырыбы
Жалпы дегустар қант және қант диабетімен ерекше байланысы болғандықтан зерттеулердің назарына ілікті, бірақ олар көптеген басқа себептермен де зерттеледі. Жапонияның Токио қаласындағы Рикен институтының нейробиологтары жақсы көз және аяқ координациясына ие жануарларда құралдарды қолдануды зерттеу үшін жалпы дегустарды пайдаланды, олар қол жетпейтін тұқымдарды алу үшін кішкентай шүкірді өздігінен қолдануды үйренді. Екі жағдайда да бұл мінез-құлық маймылдар мен құстардан басқа жануарларда алғаш рет тіркелді. Жалпы дегустарды зерттеудің тағы бір қызықты саласы – циркадтық ритмдердің жұмысы, яғни мидың күндіздің қай уақыты екенін анықтау қабілеті. Дегустар ортасы мүмкіндік берсе, күндізгі де, түнгі де ритмдерді көрсетуге қабілетті, бұл зерттеу үшін бірегей мүмкіндік береді. Жалпы дегустар күннің ұзындығына байланысты емес, мысалы температура, мелатонин деңгейі және тіпті басқа дегустардың иісі сияқты сигналдарды қабылдап, өз ритмдерін реттей алады. Жалпы дегустар даму және қартаю зерттеулерінде де құнды. Зерттеулер көрсеткендей, балаларды анасынан жарты сағат немесе одан ұзақ уақытқа бөліп қоюдан туындаған ажырасу қорқынышы адамдардағы АДҚҰ-ға ұқсас даму және мінез-құлық өзгерістерін тудыруы мүмкін. Қартайған жалпы дегустарда Альцгеймер ауруымен ауырған адамдардағыға өте ұқсас нейрондық маркерлер табылды, бұл жабайы типтегі кеміргіштерде алғаш рет байқалды.
Common degus entered the research spotlight due to their unique relationship with sugar and diabetes, but are also studied for a wide variety of other reasons. Neuroscientists at the Riken Institute in Tokyo, Japan, used common degus for research into tool use in animals with good eye and paw coordination, in which they spontaneously learned to use a tiny rake to retrieve out of reach seeds. In both cases it is the first time these behaviours have been recorded in animals other than apes and birds. Another interesting area of common degu research is circadian rhythm function, i. e. the ability of the brain to tell what time of day it is. Degus have the ability to show both diurnal and nocturnal rhythms if the environment permits, allowing a unique opportunity for study. Common degus can take cues that do not relate to day length, such as temperature, melatonin levels and even scents from other degus to adjust their rhythms. Common degus are also invaluable in development and aging studies. Research has shown that separation anxiety caused by separating pups from their mother from an early age for periods of half an hour or more can cause developmental and behavioural changes in later life, similar to ADHD in humans. In elderly common degus, neural markers have been discovered which are remarkably similar to those in humans with Alzheimer's disease, which is the first time this has been seen in a wild type rodent.
Үй жануарлары ретінде
Зерттеу нысаны ретінде жалпы дегустарға алғашқы қызығушылық туғаннан кейін, олар үй жануарлары ретінде танымал болды, бірақ бұған дейін оларды жануарлар дүкендерінде кездестіру сирек болатын. Олардың дәстүрлі шағын үй жануарларынан артықшылықтары – күндізгі өмір салты, көңілді мінезі, түкті құйрығы (егеуқұйрықтар мен тышқандармен салыстырғанда) және өмір сүру ұзақтығы: олар қолайлы жағдайларда 13 жылға дейін өмір сүруі мүмкін (бірақ нашар гендік қор немесе генетикалық тұқым үй жануарлары дегудың өмір сүру ұзақтығын айтарлықтай қысқартуы мүмкін). Қаптағы дегудың орташа өмір сүру мерзімі әдетте алтыдан сегіз жылға дейін. Дегуды үй жануар ретінде ұстаудың бір кемшілігі – олардың үнемі өсіп отыратын кескіш және тісті тістеріне байланысты, олар шағуға бейім. Юта, Джорджия, Коннектикут және Аляска.
After initial interest into common degus as research subjects, they have become popular as pets, though until recently they were seldom found in pet shops. Their advantages over traditional small pets are their diurnal habits, bubbly personalities, the haired tail (as compared to rats and mice) and their lifespan: they are reported to live up to 13 years under ideal circumstances (though a poor gene pool or genetic background often reduces a pet degu's lifespan significantly). The average lifespan of a common degu in captivity is typically around six to eight years of age. One disadvantage of the common degu as a pet is their predisposition to chewing, due to their continually growing incisor and molar teeth. Utah, Georgia, Connecticut, and Alaska.