Кіріспе

Шанхайлық қытай банкирі Кванг Пу Чен (; 1880 - 1976 шілде) - Шанхайлық қытай банкирі және Мемлекеттік кеңесші. Ол Қытайдағы алғашқы заманауи жинақ банкі - Шанхай коммерциялық және жинақ банкі, Шанхай коммерциялық банкі, саяхат агенттігі, сондай-ақ China Assurance Corporation Ltd. Ол Қытайдың ХХ ғасырдағы ең табысты кәсіпкерлерінің бірі, әсіресе Шанхайдың қаржы және бизнес әлемінде ықпалды болды. Ол 1937-1940 жылдары АҚШ-тан қаржылай көмек алу үшін келіссөздер жүргізуде маңызды рөл атқарды, ол қаржы министрі Генри Моргентаумен жұмыс істеді. Линсун Ченг өзінің "Банк қызметі қазіргі Қытайда: Кәсіпкерлер, кәсіби менеджерлер және қытайлықтардың дамуы" атты еңбегінде "К. П. Ченнің атын атамай, қазіргі қытайлық банктердің тарихындағы маңызды жаңалықтарды сипаттау мүмкін емес" дейді.

Ерте өмір

1880 жылы К. П. Чен Цзянсу провинциясының Данту қаласында аз білімді отбасында дүниеге келді. Ол шетелдік фирманың компрадорелерінің назарына түсіп, оның білімін Америкада қаржыландыруға шешім қабылдады. Ол Айовадағы Симпсон колледжінде және Огайодағы Веслиан университетінде оқыды. Филадельфиядағы Пенсильвания университетінің Уортон мектебінде бизнес мамандығы бойынша білім алды. Қытай Қызыл Кресті президенті Чжуан Дзэчжимен бірге Шанхай коммерциялық және жинақ банкін құрды. Чен банктің бірінші бас директоры болып тағайындалды. Чен банкті құру үшін бастапқы капиталы 80 000 юань болды. Олардың бастапқы капиталы өте аз болғандықтан, банк "Шанхайдың кішкентай банкі" деп аталды. Оның басты ұстанымы "қоғамға қызмет ету, өнеркәсіпті қолдау және халықаралық сауданы арттыру үшін өркендеу" болды және ол өз қызметкерлерінің клиенттеріне, шағын салымшыларға өте сыпайы және шыдамды болуына көз салды. Ол Циндаодағы қызметкерлеріне арнаған сөзінде, олар өздерінің клиенттерінің бизнесін бағалай білуі керектігін айтты. Олар бір немесе 100 Қытай долларына бағалана ма, жоқ па, олар өз клиенттеріне ыңғайлы жағдай жасау үшін барынша тырысулары керек, сонымен қатар олар кәсіпкерлерге мейірімді болуы керек. Ол "клиенттің психологиясы әрқашан бос орындардан артық" деді, өйткені бос орындардағы компанияны көргенде, адамдар оған сенім артады және Шанхай банкінің мақсаты тек пайда табу емес, қоғамға қызмет ету екенін мәлімдеді. Сондықтан кейбір қызметтердің пайдасы болмаса да, оларды ұсыну керек еді. Чэнь Гуанфу Сяншенг Люэчжуан (Чен Гуанфуның қысқаша өмірбаяны, Тайбэй: Шанхай Шанхай шукшу инханг, 1977, 31 б.). К. П. Ченге инновация табиғи түрде келген сияқты. Бұл тек қана "Кянсу" банкімен ғана тоқтап қалған жоқ. Шанхай банкіде ол сол кездегі басқа банктердің әрекетіне қарағанда, банкноттарды шығарудың орнына, халықтан депозиттер тартуға басымдық берді. К. П. Чен "бір доллар" шоттарын алғаш рет енгізді, ол көпшілікке жеке мүшелердің жинақтауын көтермеледі және көптеген жинақтау бағдарламаларын енгізуде жетекшілік етті. Шанхай коммерциялық және жинақ банкі "қоғамға қызмет ету, өнеркәсіпті қолдау және халықаралық сауданы дамыту" деген ұстаныммен жұмыс істеді. 1928 жылы Шанхай банкі 6 миллион юаньдан астам шетел валютасын өткізді және Қытайдағы шетел валютасын өткізетін бірінші жеке банк болды. Chartered Bank of India, Australia and China Шанхай банкі шетелдік валютамен айналысуды дамытуға тырысқанына ренжіді және Шанхай банкі шетелдік валютамен айналысу келісімшарттарынан бас тартуға шешім қабылдады. К. П. Ченге қарсылық ретінде ол Chartered Bank-пен келісімшарт алудан бас тартты және бұл туралы Шанхай банктер қауымдастығы мен Шанхай шетелдік банктер қауымдастығы арқылы Шанхай банктер қауымдастығына мәлім етті, оны өзінің ісіне жинады. Ақырында Chartered Bank үшінші тараптың араласпен Шанхай банкімен ынтымақтастыққа келді. 1931 жылы ол банкте арнайы сенімгерлік бөлімін құрды, алдымен сейфтерді жалға беру үшін, бірақ кейіннен сақтандыру және жылжымайтын мүлік операцияларын қосады. Ол бүкіл Қытайды аралап шықты. 1930 жылдары К. П. Чен Қытайдың ауылдарына барып, шағын фермерлерді "банктік саналы" етуге тырысты, бұл туралы Ченге бірге барған Chartered Bank менеджері байқаған. "Синкянға барма. Бұл өте қиын, тіпті қауіпті сапар. Қайтып келгенде, осында не жатқанын ешкім білмейді". Ол бірде Time Inc. компаниясының Нанкиндегі тілшісі Фредерик Груинге:

Шанхай коммерциялық және жинақ банкі саяхат қызметі бөлімі

1923 жылы К. П. Чен британдық туристік агенттікте билет сатып алу кезінде жаман қаралды. Шанхайға оралғаннан кейін ол шетелдік туристік агенттіктермен бәсекелесу үшін өзінің банкі ішінде туристік қызмет көрсету бөлімін құруға шешім қабылдады. Қажетті дайындықтарды жүргізгеннен кейін ол Солтүстік соғыс иелері үкіметінің (1912-1927) жанындағы Байланыс министрлігіне ұсыныс жасап, саяхат қызметі бөлімін құруға және комиссиялық негізде пойыз билеттерін сатуға рұқсат сұрады. Бұл ұсынысқа көптеген шетелдіктер қатты қарсылық білдіргенмен, олар көптеген қытай темір жолдарында маңызды лауазымдарды иеленді. Ұлттық темір жол арқылы көлік конференциясы, ол ақыры Байланыс бас директоры Е Гонгче және басқалардың қолдауымен қабылданды. 1923 жылдың 1 тамызында Шанхай коммерциясының саяхат қызметі бөлімі, қытайлық отандастарымен бірінші рет, Нинпо жолындағы Банктер ғимаратында дүниеге келді. Ол сынақ негізінде жұмыс істеді және кеңінен халыққа емес, тек "әдепті қоғамнан" шыққандарға ғана ашылды, салыстырмалы түрде шектеулі бизнес аясын қамтамасыз етті. Оның ресми ашылу рәсімі 1927 жылы 1 маусымда өтті және Шанхай коммерциялық және жинақ банкі саяхат бөлімі ресми түрде Қытай саяхат қызметі ретінде тіркелді. Өкінішке қарай, келесі бірнеше айдағы орташа тәуліктік айналым шығындарды жабуға жеткіліксіз болды. Бұл ұят жағдай директорлар кеңесінің наразылығын туғызды және Чен түбегейлі өзгерістер жасауға мәжбүр болды. Жалпы инвестициясы 50 000 АҚШ доллары болған туристік агенттік өзінің бас компаниясынан бөлініп, одан әрі пайда мен шығын үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алуы керек болды. Чэнь Сянтао, Шанхайдың қоғамдық коммуникациялар бюросының қызметкері, бас менеджер лауазымына тағайындалды. 1928 жылы сәуірде ол өзінің атын China Travel Service (holdings) Co. Ltd. (қысқаша CTS (holding) деп өзгертті). 1931 жылы CTS-тің гүлдену кезеңі болды, олар шетелге саяхаттайтын қытайлықтарға Еуропа пойыз билеттерін сату құқығын жеңіп алды. Сол жылы CTS бүкіл елде 20-дан астам хостел желісін ашты және оның жылдық табысы 4 миллион АҚШ долларынан ашты. CTS Жапонияға қарсы қарсылық соғысы кезінде (1937-45 жж.) өзінің саяхат қызметін тоқтатты, бірақ 1949 жылы коммунистік төңкерістен кейін қалпына келе алмады. Шанхай коммерциялық және жинақ банкі басшылығымен бірге CTS Тайваньға көшірілді, бірақ жұмысын қайта бастай алмады. 1954 жылдың шілдесінде Тайбэйде банкротқа ұшырап, аренадан кетіп қалды, бірақ оның Қытай туризм индустриясына елеулі үлес қосқаны әлі күнге дейін үлкен ыстық ықыласпен еске алынады. Коммунистік билік ҚТҚ-ның материктегі активтерін тартып алды, ал бүгінгі күні оның мұрагері Мемлекеттік кеңестің Мемлекеттік активтерді қадағалау және басқару комиссиясы басқаратын мемлекеттік ірі ірі кәсіпорындардың бірі болып табылады. CTS (холдингтер) негізгі қызметіне саяхат, өнеркәсіптік инвестициялар (тиіз және темір), жылжымайтын мүлік және дистрибьюторлық сауда кіреді.

Үш мылтықшы

К. П. Чен Ли Минмен (Чекиан Индустриалдық Банкінің негізін қалаушы және бас директоры және Шанхай банкирлер қауымдастығының төрағасы) және Чан Киангаумен тығыз қарым-қатынас жасады, ол өзі сияқты заманауи банкирлердің жаңа буынын білдірді. Шанхай коммерциялық және жинақ банкіне салынған бастапқы капиталдың жартысы Лидің көздерінен алынған. 1916 жылы К. П. Чен мен Ли Мин Чан Кья Нгау үшін тұрып, үкіметті Чанның Қытай банкі Шанхайдағы кеңсесі банкноттарды жіберуді тоқтату туралы үкімет бұйрығына мойынсұнудан бас тартқаны үшін қиындыққа тап болғанда, оны заңсыз түрде шығарды деп айыптады. Осы оқиғадан кейін Қытай банкі Пекиндегі Юань Шикай режимінен тәуелсіздігін нығайта алды және Қытайдың ең ірі жеке банкі ретінде шамамен екі онжылдыққа созылған орасан зор өсуді бастады. К. П. Чен бастапқыда Чан Кья Нгаумен жақын қарым-қатынаста болды, ол Қытай банкіне жеке қаржылық кеңесші болып, Киансу провинциялық банкінен кетіп, Шанхай коммерциялық және жинақ банкін құру аралығында болды. Мүмкін, оның кішкентай бастапқы капиталына байланысты, К. П. Чен екі банк арасындағы тығыз ынтымақтастықты ынталандыру үшін Чан Киангаудың Қытай банкі резервтік капитал ретінде 50,000 юань ұзақ мерзімді банкаралық депозит алды. Чен мен Чангтың жеке капиталды ел дамуы мен жаңғыруына пайдалану туралы ортақ көзқарасы болды.

Лю Хуншенг, сақтандыру және Қытай даму банкі

1927 жылы К. П. Чен Лю Хуншенмен (1888-1956 жж.) бірлесіп сақтандыру компаниясын құрды. Үш жылдан кейін Лю Хуншен өзінің жаңа сегіз қабатты кеңсе ғимаратын Қытай даму банкін іске қосу үшін капитал жинауға К. П. Ченге ипотекаға берді.

Жақсылап қырқыңыз

1941 жылдың желтоқсан айында К. П. Чен қаржы министрі және вице-премьер Х. Х. Кунгпен, оның әйелі Сонг Айлин және оның әпкесі, мадам Сунь Ятсен Азияда соғыс басталғанда Гонконгта ұсталды. Бомбалар мен артиллериялық снарядтардың тасқыны кезінде К. П. Чен, Кунг және мадам Сун ұшаққа отырғызылып, жапондықтардың үстінен ұшып, 200 миль қашықтықта қауіпсіз жерге қонды. ("Тайм" журналының 1941 жылғы 22 желтоқсандағы санында жазылған).

Мемлекеттік қызмет

1947 жылы 17 сәуірде Қытай Республикасының Ұлттық үкіметінің президенті генерал-сиссимус Чан Кай-шек К. П. Ченді сол кездегі жаңа мемлекеттік кеңеске мүшелікке ұсынды.

Адам капиталын дамытудың үздігі

К. П. Чен адамдардың күш-қуатына сенді және олардың дамуына жасаған инвестициясын банк пайдасына инвестиция ретінде қарастырды. Ол жыл сайынғы бюджетті күміспен 12000 таэльге бекітті және Deutsche Asiatische Bank-тің бұрынғы менеджерін өзінің қызметкерлеріне валюта нарығының теориясы мен тәжірибесі туралы дәріс беруге шақырды. Ол жоғары басшыларды Америкаға білім алуды жалғастыру және ондағы банктік дағдыларын жетілдіру үшін білім беру қорын құрды. Банктің жоғары басшылары басқаратын шетелдегі өкілдіктері арқылы әлемдік бизнес желісі болды.

Басқа позициялар

К. П. Чен, оның банкі мақта өнеркәсібімен алғашқы күндерінен бастап айналысқан, Мақтаны бақылау комиссиясының немесе CCC төрағасы болды. Ол қаржы министрі, Ұлттық экономикалық кеңестің негізін қалаушы және директоры Т. В. Сонгпен жақын болды, оның идеясы жеке кәсіпкерлер мен капиталды CCC-нің ұлтты құру күш-жігерінің маңызды бөлігіне айналдыру болды және ұзақ уақыттан бері Сонг демеушілік еткен мемлекеттік жеке жобаларға қатысқан. К. П. Чен Қытай-Америка сыртқы саудасын дамыту мақсатында құрылған Қытайдың Ұлттық үкіметінің толық меншігіндегі еншілес компаниясы - Универсалды сауда корпорациясының (УТК) динамикалық төрағасы болды. Өздігінен табысты капиталистік кәсіпкер болған Чэнь UTC-нің Қытайдың соғыстан кейінгі экономикалық қайта құруын басқару үшін тамаша құрал бола алатынына сенді. Сондай-ақ, ол Қытай-Америка ынтымақтастығы мен қарым-қатынасына ерекше мән берді. К. П. Чен Халықаралық сауда палатасының Қытай комитетінің төрағасы болды. Ол сондай-ақ Қытайдың Сыртқы сауда комиссиясының төрағасы болды. К. П. Чен 1938 жылы Шанхайдағы 10 қытайлық қауымдастықтың Маньчжурияны Жапонияның басып алуынан кейін АҚШ-тың қолдауына арналған өтінішке қол қойған. (АҚШ Мемлекеттік департаменті / АҚШ-тың сыртқы қатынастары дипломатиялық құжаттар, 1932. Алыстағы шығыс III том (1932) Алыстағы шығыс дағдарысы: Маньчжурияны Жапонияның басып алуы және АҚШ-тың саясатының мәлімдемесі, б. 1754) К. П. Чен өнеркәсіптік жобалардың ірі қаржыгері болды. Ол көбінесе басқалармен бірлесіп жұмыс істеп, түрлі тоқыма, металл және сауда компанияларын құрды. Ол Фан Худунның Yongli компаниялар тобының басқарма мүшесі болды.

Бағалау

Чен ХХ ғасырдағы Қытайдың ең маңызды банкирлерінің бірі болып саналады. Линсун Ченг өзінің "Банк қызметі қазіргі Қытайда: Кәсіпкерлер, кәсіби менеджерлер және қытайлықтардың дамуы" атты еңбегінде "К. П. Ченнің атын атамай, қазіргі қытайлық банктердің тарихындағы маңызды жаңалықтарды сипаттау мүмкін емес" дейді. Дүйсенбіде, наурыз. 18 - 1940 ж. "Тайм" журналы оны былай сипаттады: "Орта жастағы банкир Чен (Пенсильвания университеті '09) батыстағы Қытай банкирінің ойына қатты ұқсайды, сондықтан айлакер және сымбат ақыл-ойы бар америкалықтар оған сену қиын, өйткені ол қарапайым және тікелей, көзілдірік киген, сақ, баспасөзге ұялған, ауызша (Самнер Уэллс емес, Кальвин Кулидж секілді), хоббиі жоқ, көркем шығыс пікірлері жоқ, АҚШ-қытай сауда қатынастарын нығайтудың әсем емес ісінде күніне 24 сағат жұмыс істейді және Қытайдың АҚШ-қа берген несиелерін қайтаруын өзінің жеке жауапкершілігі деп санайды. Оның мақтанышы: Қытайдың бұрынғы 25 миллион доллардың 2300000 долларын қайтарып бергені, АҚШ-тың тун майы мен қалайыға деген қажеттілігінен, қазір жоспардан бұрын". Оның табыстылығының ең маңызды элементтері оның американдық білім алуы мен байланыстары; кәсібилік сезімі (ресми араласуға қарсылық білдіруімен дәлелденді); шетелдік фирмалармен бәсекелесу және ынтымақтастық жасау қабілеті; әр түрлі бизнес стратегияларды жаңалау және зерттеуге деген қалауы; қоғамдастық пен кәсіби қолдауды алудағы шеберлігі; және қытайлық банкирлердің бірлігі.