Кіріспе

Канадалық жазушы, әдеби сыншы, философ, ақын және теоретик (1912–1995) Джордж Вудкок (8 мамыр 1912 – 28 қаңтар 1995) – саяси өмірбаян мен тарих жазушы, анархист ойшыл, философ, эссеші және әдеби сыншы. Ол сонымен қатар ақын болды және бірнеше саяхат жазбаларын жариялады. 1959 жылы ол «Канада әдебиеті» журналын құрды, ол Канада жазуына арналған тұңғыш академиялық журнал болды. Канададан тыс жерлерде ол «Анархизм: еркіндік идеялары мен қозғалыстарының тарихы» (1962) кітабымен әйгілі.

Өмір

Вудкок Виннипегте (Манитоба) дүниеге келді, бірақ ата-анасымен бірге Англияға ерте жаста көшіп барды, Марлоудағы сэр Уильям Борлаз грамматикалық мектебінде және Морли колледжінде оқыды. Отбасы өте кедей болса да, Вудкоктің атасы, егер ол Кембридж университетіне барса, оның оқу ақысын төлейтінін ұсынды, бірақ ол англикан дін қызметкерлерін даярлайтын семинарияда оқу шартымен бас тартты. Оның орнына ол Ұлы Батыс теміржолында кеңсе кызметкері болып жұмыс істеді және сонда анархизмге алғашқы қызығушылық танытты. Ол өмірінің соңына дейін анархист болып қала берді, осы тақырыпта бірнеше кітап жазды, соның ішінде «Анархизм», «Анархист оқырман» антологиясы (1977) және Пьер Жозеф Прудон, Уильям Годвин, Оскар Уайльд және Питер Кропоткиннің өмірбаяндары. Осы жылдары ол бірнеше көрнекті әдеби тұлғалармен, соның ішінде Т. С. Элиот және Алдус Хакслимен танысты, сондай-ақ өнер теориясының маманы Герберт Ридпен тығыз қарым-қатынас орнатты. Вудкоктің алғашқы жарияланған еңбегі – 1940 жылы Fortune Press баспасынан шыққан «Ақ арал» атты поэзия жинағы болды. Вудкок Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Эссекстегі фермада саналы наразылық білдіріп жұмыс істеді, ал 1949 жылы Британдық Колумбияға көшіп барды. «Генри Дэвид Тороның азаматтық мойынсұнбаушылықты қолдаушысы ретінде ол Лев Толстойдың, М. К. Гандидің және доктор Мартин Лютер Кингтің принциптерін ұстанды. Бейбітшілдік жақтасы болғандықтан, ол революциялық зорлық-зомбылықтың «ақымақтығын» жоққа шығарды, сонымен қатар жаңа авторитарлықтың алдын алу үшін мақсаттар мен құралдардың үйлесуінің қажеттігін баса көрсетті». Орегон штатындағы «Архангел» лагерінде, саналы наразылық білдіргендерге арналған лагерде ол «Untide Press» баспасын құрды, ол поэзияны қолжетімді, бірақ тартымды форматта көпшілікке жеткізуге тырысты. Соғыстан кейін ол Канадаға оралып, ақырында Британдық Колумбияның Ванкувер қаласында қоныстанды. 1955 жылы Британдық Колумбия университетінің ағылшын тілі кафедрасында жұмыс істеді, онда ол 1970 жылдарға дейін қызмет етті. Осы кезеңде ол жазу ісіне көбірек берілді, бірнеше саяхат кітаптары мен поэзия жинақтарын, сондай-ақ анархизм туралы еңбектерді жазды, оларды Иван Авакумовичпен бірлесіп жасады. Өмірінің соңына қарай Вудкок тибеттіктердің тағдырына қызығушылық танытты. Ол Үндістанға барып, буддизмді зерттеді, Далай-ламамен достық қарым-қатынас орнатты және Тибет босқындарына көмек көрсету қоғамын құрды. Әйелі Ингемен бірге Вудкок Канада-Үндістан ауылдық көмек қорына негіз салды, ол Үндістанның ауылдық аймақтарындағы өзін-өзі қолдау жобаларын қаржылай қолдайды. Екі ұйым да Вудкоктің ұлттық шекаралардан тыс халықтар арасындағы ерікті ынтымақтастық идеалын бейнелейді. Джордж пен Инге сондай-ақ канадалық кәсіби жазушыларды қолдау бағдарламасын құрды. 1989 жылы құрылған Вудкок қоры кітап жобасының ортасында жүрген, бірақ кітапты аяқтауға қауіп төндіретін күтпеген қаржылық қиындыққа тап болған жазушыларға қаржылай көмек көрсетеді. Қорға көркем проза, танымдық проза, пьесалар және поэзия жазушылар қатыса алады. Вудкоктар бағдарламаны іске қосу үшін екі миллион доллардан астам қаражат жинады. Вудкок қорының бағдарламасын Канада жазушылар қоры басқарады және 2012 жылдың наурыз айына дейін 180 канадалық жазушыға 887 273 доллар бөлді. Джордж Вудкок 1995 жылдың 28 қаңтарында Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Ванкувер қаласында қайтыс болды.

Оруэлл

Вудкок Джордж Оруэллмен "Партизандық шолу" журналындағы пікір қақтығысынан кейін танысқан. Оруэлл 1942 жылғы наурыз-сәуір айларында жарияланған "Лондон хатында" фашизмге қарсы соғыс аясында пацифизмнің "мақсатты түрде фашистікке ұмтылатын" екенін жазды. Оруэлл мақаласында пацифистер мен фашистердің еңбектерін жариялаған басылымдардың мысалы ретінде атаған "Now" атты "соғысқа қарсы газеттің" негізін қалаушы және редакторы Вудкок мұны қабылдамады. Вудкок пен Оруэлл екеуі де "Азаттықты қорғау комитетінің" белсенді мүшелері болды. Кейін Вудкок Оруэлл мен оның туындыларын сынаған "Кристалл рухы" (1966) атты еңбегі үшін генерал-губернатор сыйлығын алды. Кітап атауы Оруэллдің 1936 жылғы желтоқсанда Испания азамат соғысы кезінде Барселонада кездескен итальяндық милицияшының құрметіне жазған өлеңінің соңғы шумағынан алынған. Оруэлл осы кездесуді "Каталонияға саяхат" (1938) кітабының кіріспе бөлімінде суреттеп берген.

Тану

Вудкок бірнеше марапатқа ие болды, оның ішінде 1968 жылы Канада Корольдік қоғамының мүшелігі, 1973 және 1976 жылдары танымал өмірбаяндар үшін UBC медалі және 1973 жылы Молсон сыйлығы. 1970 жылы ол кейін Конкордия университеті болып қайта аталған сэр Джордж Уильямс университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Дегенмен, ол тек өзімен бір саланың мамандары берген наградаларды ғана қабылдады, ал Канада мемлекетінің бірнеше наградаларынан бас тартты, соның ішінде Канада орденінен. Бір ғана ерекшелік – ол 1994 жылы Ванкувер қаласының құрметті азаматы атағын қабылдады. Оның өміріне арналған Джордж Фетэрлингтің "Жайлы анархист: Джордж Вудкок өмірі" (1998) атты өмірбаяны және Том Шендел мен Алан Твиггтің "Джордж Вудкок: Черри-стриттің анархисі" атты деректі фильмі жарық көрді.