Кіріспе

Сирия әндері - әлемдегі ең көне христиан әндерінің бірі. Ертедегі музыкалық қолжазбаларға қатысты ақпараттың жоқтығына байланысты қазіргі репертуардың ертедегі дәстүрлерді қаншалықты көрсететіндігі болжамды болып табылады. Бізге белгілі сириялық әннің дыбысы негізінен қазіргі заманғы орындалулардан алынған. Қазіргі заманғы қойылымдар аздап көркемделіп, әшекейленген. Сирия әнін орындайтын ортаны да тек сирия әнінің қазіргі заманғы орындалуы арқылы түсінуге болады. Ән орындалған ғимараттың барлық жерінде үндеу үшін жасалған сияқты. Бұл әрқашан шіркеу ғимараты немесе қабырғалар мен төбелердің дыбысын көрсететін бөлме болғандығын білдіреді. Сириялық христиан тарихындағы геосаяси қақтығыстардан кейін сириялық әнді зерттеуде біраз қиындықтар бар. Көптеген қақтығыстар сириялық мәсіхшілерді қудалауға әкелді, бұл сириялық ән айтудың ауызша дәстүрін түсіндіреді. Сирия әнінің тарихы диаспора мен қуғын-сүргіннен бастау алады.

Сириялық христиан әндері

Тарихи түрде алты ән оқу мектебі бар, олар ауызша берілу арқылы беріліп жатқан әндерге байланысты тармақталған. Сирия шіркеуінде сирия әнін ән айтудың барлық түрінен жоғары бағалайды. Бұл дұғаның ең үлкен түрі және Сирия православие шіркеуінің ең танымал ерекшелігі. Ән айту сириялық шіркеудің ажырамас бөлігі болып табылады және сириялықтардың ғибадат ету үрдісін көршілес христиандық ордендерінен ерекшелендіретін тәжірибе болды. Этномузыколог Тала Джаржур ертедегі сириялық ән туралы бірнеше дерек көздері бар екенін және оның қазіргі түрін талдап, тарихи мән-жайда ойлану керектігін түсіндіреді. Джаржурдың Sense and Sadness; Syriac Chant in Allepo атты кітабында ол сириялық әнді арабша сөз Хашо деп атайды. "Хашо эмоционалдық, рухани, музыкалық және білімдік түйісуде өмір сүретін құрылым ретінде қарастырылуы керек". Джаржур сондай-ақ, сириялық әннің ең көне көзі Наполеонның Мысырды жаулап алуынан басталғанын түсіндіреді. Виллото Наполеонның Египетті жаулап алу жолын бірге алып барған және кездескен сириялық әндердің жазбаларын жасаған ғалымдарының бірі болды. Виллото ән туралы егжей-тегжейлі жазып, онда Сирия халқының өз халқының жеке басын білдіретін әндерді айтуды таңдағанын айтады.

Христиан әнінің дыбысы

YouTube-та табылған қазіргі заманғы аудармалар арқылы біз сириялық әннің қалай естілетінін жалпылай түсіне аламыз. Әдетте әннің басталуы әсемдікпен және еркін ырғақпен басталады. Бірнеше дауыстар ән салып, кезекпен ән салған сияқты. Әр әнші өз әнінің жеке бөлімін жеке орындайды. Джаржур бұрын түсіндіргендей, сириялық ән - хашо эмоционалдылық, руханилық, музыкалық және білімді біріктіреді. YouTube-тағы музыка үлгілері көбінесе монофониялық текстура болып табылады, олар мелодиялық орнатулармен толтырылады. Әннің мазмұны - рухани терең тамыр жайып, дұғаға негізделген. Дұғаның катехезасы білім береді. Бұл біздің сириялық ән туралы түсінігімізге сәйкес келеді. Әндердің тағы бір ерекшелігі - олардың жазылған ғимаратқа қалай әсер ететіні. Әндердің пішіні әдетте жұқа, бірақ олар әнделген ғимараттардың акустикасына байланысты, дыбыс тығыз болады, эхолар мен дыбыс толқындары қабырғалар мен төбелерге қайтарылады. Сириялық әндердің көптеген бейнелері батыс 7-ші аралықтарға ұқсас масштабтар мен интервалдарды қолданады. Біршама үйлесімділік бар, бірақ әр дауыстың бір мелодиялық контурға ұмтылуы. Кейде әндер ұрық сияқты естіледі. Әдетте, тембр қараңғы, ал дыбыс диапазоны кең. Алайда, бұл байқаулар YouTube-та табылған заманауи әндер арқылы жасалғанын түсіну маңызды. Байқаулар тарихи әндерді көрсетпеуі мүмкін.

Христиандық ән айтудың контексі

Әннің дыбысы ғимараттың акустикасына сай келеді. Бұл әннің қызықты бір ерекшелігін көрсетеді, өйткені ол шіркеудің қабырғалары мен төбесінен секіріп өтетін. Бұл дыбысты қайта шығаратын сәулет өнерінің технологиялық жетістігі ме, әлде әннің өзі акустикаға, дыбыстар мен дұғаларға бейімделгені ме, яғни Таяу Шығыстағы ғимараттардың бәрінде орындалған. Осы ән-жырларға қатысушылардың барлығы да қосылды. Бұл элементтер бір-бірімен ерекше байланыста болып, сириялық әнге өзіндік ерекшеліктерін береді. Виллото жинаған алғашқы мәліметтер Сирияда кездескен діни қызметкерден алынған. Виллотеу кейбір әндерді көшіруге тырысқанмен, араб тіліндегі тоқсандық дыбысты қолданған, бұл әнді көшіру мүмкін емес.

Сириялық христиан әнін оқудың қиындықтары

Сирия әндері басқа мәдени әндермен дұрыс байланыспаудың салдарынан академиялық тұрғыдан дұрыс түсіндірілмеген. Сириялықтардың сенімі католик шіркеуінің ілімімен бірлікте болса да, сириялық әндер католик шіркеуінің басқа түрлері қолданбайтын мерекелеудің ерекше стиліне арналған. Леванттан шыққанға қарамастан, оны Шығыс елдерінде басым болып табылатын ислам әндерімен байланыстыруға немесе синоним деп санауға болмайды. Оның араб музыкасының туындысы болып табылатын белгілері бар, бірақ ол ешқандай мақаматпен байланысты емес (араб музыкасында қолданылатын мақамның көпше саны). Ол үлгілік музыкалық жүйе ретінде түсініледі, бірақ оның ешқандай музыкалық теориясы жоқ. Оның дәстүрінің ауызшалығы мен әнге аз жазуы салдарынан оның алғашқы жылдары туралы аз мәлімет бар. Сириялық мәсіхшілер Таяу Шығыста өмір сүрген кезінен маргинализацияланған, бұл жоғалған ақпаратты түсіндіреді. Сирия әнін жазуға алғашқы көз Виллото болды, ол ән туралы егжей-тегжейлі жазды. Виллото жинаған ақпараттың бәрі Сирияда кездескен діни қызметкерден алынған. Виллото кейбір әндерді көшіріп жазуға тырысқанмен, араб тіліндегі торттонды қолданып отырды. Бұл түсіндіру қиын болды, өйткені сириялық мәсіхшілер әндерді ауызша сөйлеу үшін ғана қолданды, яғни музыка сценариймен немесе теориямен жасалмаған. Бұл, мүмкін, сириялық мәсіхшілерді қудалаудан және олар әндерді ауызша жеткізу үшін ауыз тіліне сүйенгендіктен, бұл музыканың жойылғандығын немесе ауызшадан жазбаға ешқашан көшірілмегенін білдіреді.

Ертедегі шіркеу

Алғашқы шіркеуде ән-күйлер мен антифоналық псалмодиядан тұратын. Қазіргі кездегі ең көне еңбек - 2-ғасырдағы гностикалық Забур кітабы, гностикалық теологияны бейнелейтін ән түріндегі Забур мәтіндерінің жинағы. Алғашқы православиелік еңбектер - сириялық Ефремнің (306373) әнұрандары, олардың кейбіреулері әлі күнге дейін қолданылады. Амвросий Миланға алып келді және олар Амвросиандық әннің негізі болып табылады. Қазіргі сириялық әндер григориан әндеріне қарағанда көбірек ырғақты және сөздік болып келеді.

Диаспора

Оңтүстік Үндістанның сириялық әндері. Сирия тілінде дамыған христиандық литургиясы ерте христиан дәуірінде белгілі болған арамей тілі ретінде Оңтүстік Үндістанда Сент-Томас христиандары арасында өркендеді. Ефрем сириялық сияқты ақын-жыршылардың ертедегі христиан әндері әлемнің осы бөлігіндегі христиандық тәжірибеге айналды.