Кіріспе

Баня-Лука қор биржасы немесе BLSE (, Banjalučka berza) - Босния мен Герцеговина Республикасындағы Баня-Лука қаласында жұмыс істейтін қор биржасы. Баня-Лука қор биржасы Еуразиялық қор биржалары федерациясының мүшесі болып табылады.

Тарих

1998 жылдың шілдесінде Серб Республикасы капитал нарығын құру үшін бағалы қағаздар туралы заң қабылдады. Келесі жылы Серб Республикасы Ұлттық жиналысы жаңадан құрылған Серб Республикасы Бағалы қағаздар комиссиясының алғашқы мүшелерін тағайындады және 2001 жылы Бағалы қағаздардың орталық тіркелімі (CRHoV) құрылды. 2001 жылы 9 мамырда сегіз банк пен бір бағалы қағаздармен сауда жасайтын компания Баня-Лука қор биржасын құрды. Ол 2002 жылы Любляна қор биржасы (LJSE) әзірлеген электрондық сауда жүйесін (BTS) алды және 2002 жылдың 14 наурызында алғашқы сауда сессиясы өтті, оған 20 котировкаланған бағалы қағаздармен сауда жасаған алты мүше қатысты. Сол жылы ол Любляна қор биржасы мен Белград қор биржасымен ынтымақтастық орнатуға келісті. 2003 жылдың қаңтар айында "The Listing Commission" бірінші отырысы өтті және ресми нарыққа 13 жекешелендіру инвестициялық қорының қорлары қабылданды. Мемлекеттік облигациялардың алғашқы аукционы 20 тамызда өтті. Бір айдан кейін Rafinerija ulja a. d. Modriča компаниясының акциялары ресми нарықта тіркелген, бұл Боснияда ресми нарықта тіркелген алғашқы жеке компания болды. 2004 және 2005 жылдары үш қор нарығы индексі құрылды, олар: Серб Республикасы қор биржасының индексі (BIRS), Серб Республикасы инвестициялық қорларының индексі (FIRS) және Серб Республикасы электр энергиясы кәсіпорындарының индексі (ERS10).

Еркін нарық

Еркін нарықта листингке қатысудың барлық жалпы шарттарына сәйкес келетін бағалы қағаздар тізімі беріледі. Егер эмитент немесе заң талап етсе, бағалы қағаздар еркін нарық сегментінде тізімделеді. Жекешелендіру процесінен алынған акциялар мен ашық түрде ұсынылатын акциялар бағалы қағаздардың орталық тіркелімінде тіркелгеннен кейін еркін нарықта тізімделеді. "Борс мониторы" мәліметінше, осы нарық сегментінде тіркелген акциялар саны 630-ға жетті, ал жекешелендіруден түскен акциялар бағалы қағаздардың орталық тіркелімінде тіркелгеннен кейін 830-ға жетеді деп күтілуде.

Индекстер

BIRS, қор биржасындағы 12 жетекші акцияның индексі, соның ішінде Telekom Srpske және Rafinerija ulja Modriča. FIRS, Серб Республикасындағы 13 жекешелендіру инвестициялық қорларының индексі. Серб Республикасының электр энергиясын өндіруші компаниялардың индексі ERS10.

Клиринг және есеп айырысу

Бағалы қағаздар орталық тіркелімі барлық мүшелері үшін ақшалай міндеттемелерді және қор биржасында немесе басқа да реттелетін мемлекеттік нарықта жасалған мәмілелерден туындайтын бағалы қағаздарды беру міндеттемелерін орындайды. Бұл деректер базасына БЛСЕ-де сауда-саттық жасалатын барлық бағалы қағаздар кіруі тиіс. BLSE-де жасалған мәмілелер T+3 бойынша есеп айырысады.

Шетелдік инвестицияларды реттеу және салық салу

Шетелдік инвестордың өз елінде тұратын инвестормен тең құқықтары, міндеттемелері және заңды мәртебесі бар. Шетелдік инвестор жергілікті адамдарға берілмейтін қосымша кепілдіктерге құқық алады, өйткені Серб Республикасы Конституциясы капиталдың инвестициясы арқылы алынған құқық заңмен немесе кез келген басқа да реттеумен қысқартылмайды және инвестиция аяқталғаннан кейін пайда мен капиталдың еркін шетелге кетуіне кепілдік береді.

Мүшелер

Eurobroker a.d. Banja Luka Nova banka a.d. Banja Luka Raiffeisen capital a.d. Banja Luka Monet broker a.d. Banja Luka Advantis broker a.d. Banja Luka