Кіріспе
Вирустың түрі Feline calicivirus (FCV) - бұл мысықтарда ауру тудыратын Caliciviridae тұқымдасына жататын вирус. Бұл мысықтардың тыныс алу жолдары инфекциясының екі маңызды вирустық себептерінің бірі, екіншісі - Felid alphaherpesvirus 1. FCV жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясы бар мысықтардың шамамен 50% -ынан оқшаулауға болады. Гепардтар - Felidae тұқымдасының табиғи жолмен жұғатын басқа түрлері. Тұрақты жұқтырған мысықтарда вирустық капсидтің негізгі құрылымдық ақуызын (жеті вирустың сыртқы ақуыз қабығы) құрайтын ген иммундық медиацияланған оң селекция арқылы эволюцияланады, бұл вирустың иммундық жүйе арқылы анықталмауына мүмкіндік береді. FCV түрі мысықтарда, қоянның қан кету ауруына ұқсас (оны да калицивирустар тудырады) ерекше ауыр жүйелік ауруды тудырады. Бұл вирус вирулентті жүйелік мысық калицивирусы (VS FCV) немесе FCV- мен байланысты вирулентті жүйелік ауру (VSD) деп аталады. Ауру эпителий мен эндотелийге тікелей вирустық инвазиядан және қосалқы имундық жауаптан пайда болады. VS FCV штаммдары алғаш рет сипатталғаннан бері бір-бірінен тәуелсіз өскен сияқты, яғни VS FCV барлық жағдайлары бір жағдайдан тараған жоқ. VS FCV ауруының көпшілігі АҚШ-та тіркелген. FCV таралуы қоршаған ортаға байланысты әр түрлі болады. Жеке үйлерде FCV мысықтардың шамамен 10% -ында (активті немесе тасымалдаушы күйінде), ал баспаналарда немесе тамақтандыру орындарында таралуы 25-40% құрайды. Осы кезеңнен кейін жұқтырған мысықтар вирусты қайтадан шашыратпайды немесе жасырын жұқтырғаннан кейін вирусты үнемі немесе ара-тұра шашыратады. Мысық герпес вирусы немесе мысық иммунодефициті вирусымен бірге жұқтыру ауыр ауруды тудырады.
Feline calicivirus (FCV) is a virus of the family Caliciviridae that causes disease in cats. It is one of the two important viral causes of respiratory infection in cats, the other being Felid alphaherpesvirus 1. FCV can be isolated from about 50% of cats with upper respiratory infections. Cheetahs are the other species of the family Felidae known to become infected naturally. In persistently infected cats, the gene for the major structural protein of the viral capsid (the outer protein coat of a mature virus) has been shown to evolve through immune mediated positive selection, which allows the virus to escape detection by the immune system. A form of FCV has been found to cause a particularly severe systemic disease in cats, similar to rabbit hemorrhagic disease (which is also caused by a calicivirus). This virus has been called virulent systemic feline calicivirus (VS FCV) or FCV associated virulent systemic disease (VSD). The disease is caused by direct viral invasion of epithelium and endothelium and secondary host immune response. Strains of VS FCV have seemingly risen independently of one another since first being described, meaning that not all cases of VS FCV have spread from a single case. Most of the outbreaks of VS FCV have been reported in the United States. The prevalence of FCV varies depending on the environment. In private households, FCV is present in about 10% of cats (either in active or carrier state), while the prevalence in shelters or catteries is 25 to 40%. Following this period, infected cats never shed the virus again or become latently infected and shed the virus continuously or intermittently. Co infection with either feline herpesvirus or feline immunodeficiency virus causes a more severe disease.
Клиникалық белгілері
FCV жұқтырған мысықтарда клиникалық белгілер жедел, созылмалы түрде немесе мүлдем пайда болмауы мүмкін. Жасырын немесе клиникалық емес инфекциялар мысық стресске ұшыраған кезде, мысалы, асырап алу кезінде клиникалық сипатқа ие болады. ФКВ- ның жедел белгілеріне қызба, конъюнктивит, мұрын төгілу, тынығу және ауыздың жаралануы (стоматит) жатады. Екінші реттік бактериялық инфекция кезінде пневмония пайда болуы мүмкін. Стоматиттен басқа кейбір мысықтарға полиартрит ауруы да болуы мүмкін, екеуі де иммундық кешеннің жинақталуы арқылы иммундық медиацияланған. Стоматит пен полиартрит жоғарғы тыныс алу жолдары инфекциясының белгілерісіз дами алады, бірақ қызба және тәбеттің төмендеуі болуы мүмкін. Аз кездесетін жағдайда, иммундық кешеннің жинақталуына байланысты созылмалы жағдайларда гломерулонефрит пайда болуы мүмкін. ФКВ- ның жекелеген жағдайларында клиникалық белгілердің үлкен өзгерістігі вирустың әртүрлі штаммдарының салыстырмалы вируленттілігіне байланысты. VS FCV тез эпидемияға әкелуі мүмкін, өлім-жітім деңгейі 67% -ға дейін жетеді. Кейінгі белгілерге қызба, аяқ-қол мен беттің емігуі, сарғаю және бірнеше мүшелердің бұзылуы жатады. FCV диагнозын арнайы сынақтарсыз қою қиын, өйткені белгілері басқа мысықтардың тыныс алу жолдары ауруларына, әсіресе мысықтардың вирустық ринотрахеитіне ұқсас. Стоматиттің болуы ФКВ-ны білдіруі мүмкін. Нақты сынақтарға вирусты өсіру, полимераза тізбектік реакциясы және иммуногистохимиялық бояулар жатады.
Емдеу және алдын алу
FCV- нің арнайы емделуі жоқ. Антибиотиктер екінші реттік бактериялық инфекцияларға қолданылады, ал иммундық модуляторлар, мысалы лимфоциттік Т-клеткалық иммундық модулятор иммундық қолдау үшін пайдаланылады. Дегидратацияланған және анорексияға шалдыққан мысықтарға емделу және суландыру жүргізіледі. Полиартритке кортикостероидтар немесе азатиоприн қолданылуы мүмкін. Стоматитті емдеу өте қиын. Антибиотиктер, кортикостероидтар және тіс алу әртүрлі нәтижемен қолданылды. Кортикостероидпен емделетін мысықтарды жоғарғы тыныс жолдарының инфекциясының нашарлауына мұқият бақылау керек. Аналық антиденелердің табиғи иммунитеті мысықта үш аптадан тоғыз аптаға дейін созылады. Аслатылған FCV вакцинасы жоғарғы тыныс жолдарының жеңіл инфекциясын тудыруы мүмкін екені дәлелденді. Инактивтенген вакцинаның әсері жоқ, бірақ ол көбірек жергілікті қабынуды тудырады және мысықты вакцинамен байланысты саркомаға бейімдейді. FCV-ны бақылау үшін карантин ең жақсысы - иттер мен иттер қораларында. Алайда, FCV өте жұқпалы, ал жасырын жұқтырған мысықтар вирустарды таратуды жалғастырады, сондықтан толық бақылау қиын. 2007 жылы Миссуридегі гуманистік қоғамда ВСФВ ауруының басталуы оны ұстап тұру үшін бүкіл мысық популяциясын (шамамен 200 мысық) эвтаназияға әкелді. FCV құрғақ ортада бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін, ал салқын, ылғалды ортада ұзақ өмір сүре алады. Төртінші аммиак қосылыстары толықтай тиімді деп саналмайды, бірақ үйдегі ағартқыштың 1: 32 мөлшерінде ерітілуі, жуғыш затпен және жеткілікті уақыт араласу вирусты өлтіреді. теафлавин және оның туындылары, бірақ кемпферол емес, FCV- нің жасушаларға енуін елеулі түрде тежеді. Керісінше, екінші мақаланың авторлары кэмферолдың ФКВ-ға қарсы белсенділігін көрсетті, бірақ теафлавинмен емдеу жеткіліксіз болды деп мәлімдеді. Бұл айқын айырмашылықты (кем дегенде ішінара) сынақ жағдайларының айырмашылығымен түсіндіруге болады. Шынында да, белсенділігін, сондай-ақ молекулалық әсер ету механизмдерін зерттеу қажет.
Ғылыми зерттеулердегі қолдану
FCV-нің адамдарда гастроэнтериттің жиі кездесетін себебі - норовирусқа ұқсастығы үшін FCV зерттеулерде оның орнына қолданылды. Мысалы, FCV-нің азық-түлік өнімдеріндегі тіршілік етуі, FCV-ді жоюда қол жуудың тиімділігі және қонақ үй бөлмелерінде, круиздік кеме кабиналарында және денсаулық сақтау мекемелерінде табылған FCV-ді инактивациялау үшін озон газын пайдалану туралы зерттеулер жүргізілді. Сонымен қатар, Caliciviridae вирустарын зерттеуде де қолданылады, өйткені бұл вирустар тобының in vitro жақсы өсетін бірнеше вирустарының бірі.