Кіріспе

Ресей зергері (1846–1920)

Петер Карл Фаберже немесе Карл Густавович Фаберже (Петер Карл Густавович Фаберже; 30 мамыр 1846 [ескі стиль бойынша 18 мамыр 1846] – 24 қыркүйек 1920) – ресейлік алтын шебері және зергер. Ол Фаберже жұмыртқаларын жасауымен әйгілі, олар нағыз Пасха жұмыртқаларының стилінде жасалған, бірақ қарапайым материалдардың орнына құнды металдар мен асыл тастар қолданылған. Ол Фаберже үйінің негізін қалаушы Густав Фаберженің ұлдарының бірі болды.

Ерте өмір және білім

Питер Карл Фаберже 1846 жылғы 30 мамырда Санкт-Петербургте, Ресейде, Густав Фаберже есімді балтық немісі ювелирінің отбасында дүниеге келді. Густав Фаберже әкесінің әкелері гугеноттар, бастапқыда Ла Бутейль, Пикардиядан шыққан, Нант эдикты күшін жойғаннан кейін Франциядан қашып, алдымен Германияға, Берлинге жақын, содан кейін 1800 жылы Пернау округіне (қазіргі Пярну), Ливония губернаторлығына, сол кезде Ресейдің құрамында, бүгінде Эстонияда қоныстанды. 1860 жылы әкесі зергерлік ісінен зейнетке шығып, отбасымен бірге Саксонияның астанасы Дрезденге көшті және Санкт-Петербургтегі Фаберже үйін өзінің серіктесі Хескиас Пендинге тапсырды. Карл Дрездендегі Handelsschule (сауда мектебі) -не оқуға түсті, онда саксон саудагерлерінің ұлдары бизнес-әкімшіліктің негіздерін оқыды. 1862 жылы Дрезденде Агатон Фаберже дүниеге келді және ол да сол жерде мектепке барды. Карл ағылшын тілін үйрену үшін Англияға жіберілді, содан кейін Еуропа бойынша саяхатын жалғастырды. Ол Германия, Франция және Англиядағы танымал алтын шеберлерінен сабақ алды, Париждегі Шлосс коммерциялық колледжінде курс өтті және Еуропаның жетекші мұражайларының галереяларындағы туындыларды тамашалады. Сонымен қатар, ол Франкфурт-на-Майн қаласындағы зергер Йозеф Фридманның шәкірті болды, оның зергерлік бұйымдары неміс княздықтарында жоғары бағаланды. 1864 жылы Фаберже Санкт-Петербургке оралып, әкесінің фирмасында жұмыс істеді. 18 жасқа толғанымен, ол білімін жалғастырып, Хескиас Пендинтен жетектеу алды. Ол Эрмитаж мұражайы директорларымен достық қарым-қатынас орнатып, 1867 жылы онда ақысыз жұмыс істеуге кірісті.

Отбасылық бизнестің басшысы

20 қарашада 1872 жыл [O. S. 8 қараша 1872], ол жиһаз шебері Готлиб Джейкобстың қызы Аугуста Джулия Джейкобсқа үйленді. Сол жылы ол әкесінің фирмасын да өз қолына алды. Оның тұңғыш баласы, Эжен Фаберже 1874 жылы, ал екі жылдан кейін Агатон Фаберже дүниеге келді; Александр мен Николас Фаберже 1877 және 1884 жылдары туды. Компания 1870 жылдары Эрмитаждағы заттарды тізімдеуге, жөндеуге және қалпына келтіруге де қатысты. 1881 жылы бизнес Большая Морскаядағы көше деңгейіндегі үлкен ғимаратқа көшірілді. Фаберже фирманы ұлы Эженнің "арзан зергерлік бұйымдар мен көзілдіріктер сатушы" деп атағаннан өзгертуге кірісті. Еуропадағы өмірі оған өздерінің бөлшектерінің жиынтысынан гөрі артық нәрсе жасауға шабыс да берді. Кейінірек ол өзінің сөзімен былай деді: "Егер құндылығы тек алмаз бен інжу-маржанның санында болса, қымбат заттар маған қызығушылық тудырмайды". 1881 жылы Карл өзінің әріптестері арасында "Екінші гильдия шебері" болып тағайындалу үшін жеткілікті танымал болды, бұл оны қолөнерші емес, саудагер немесе бөлшек саудагер ретінде көрсетті. Бұл сонымен қатар оның жеке таңбасын фирманың таңбасына қолданғанда, оның бұйымдарын ресми сынақтан өткізу қажеттігінен босататын еді. Хиския Пендин қайтыс болғаннан кейін Карл Фаберже компанияны басқаруға толық жауапкершілікті алды және фирманың басшысы ретінде ресми түрде мойындалды. Бұл кезде фирмада шамамен 20 адам жұмыс істеді. Фирманың алғашқы маңызды жетістігі 1882 жылы Карл мен Агатон Фаберже Мәскеуде өткен Бүкілресейлік өнеркәсіп және өнер көрмесінде сенсация тудырды. Карл алтын медальмен марапатталды. Фаберже Эрмитаждағы жұмысының нәтижесінде, ол 4-ғасырға жататын грек және скиф зергерлік бұйымдарын қалпына келтіруге көмектескендіктен, көрмеге шақырылды; Фаберже сондай-ақ осы бұйымдардың дизайнын көшіруге және пайдалануға рұқсат алды, бұл оның көрмесінің басты назарына айналды. "Нива" журналы мақаласында былай деп жазды: "Фаберже мырза зергерлік өнерде жаңа дәуір ашты. Оның жұмыстарына император отбасы да назар аударды, бірақ Фаберже Ресей сарайын қамтамасыз ететін көптеген зергерлердің бірі ғана болды; 1883 жылғы императорлық есептерде кем дегенде бес фирма аталды, ал Фабержеге бар болғаны 6400 рубль төленді, бұл ең аз сома еді. Фаберже алғашқы "Фаберже жұмыртқасын" – 1885 жылдың 24 наурызында православиелік Пасхада император әйелі Марияға сыйлық ретінде тапсырды, бұл оған қатты ұнады, соның нәтижесінде 1 мамырда Александр III фирманы қолдап, оған Император сарайының жеткізушісі атағын берді. 1882 жылдан 1917 жылға дейін шамамен 200 000-ға дейін бұйым жасалды. Фабержедің туындылары 1900 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік көрмеде Ресейді көрсетті. Карл Фаберже қазылар алқасының мүшесі болғандықтан, Фаберже үйі бәйгеден тыс (конкуренциясыз) көрмеге қатысты. Дегенмен, үйге алтын медаль берілді және қаланың зергерлері Карл Фабержен мастер деп мойындады. Сонымен қатар, Франция Карл Фабержеге ең беделді француз наградаларының бірін берді, оны Құрмет легионының рыцары етіп тағайындады. Карлдың екі ұлы мен бас шебері де марапатталды. Көрме коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды және фирма көптеген тапсырыстар мен клиенттерге ие болды.

Фаберже әулетінің соңы

1914 жылы соғыс басталғаннан кейін фирма соғыс кезеңінде өндіріс жүргізу үшін ұсыныстар енгізді және келесі жылы жауап алды. Содан кейін әскери тапсырыстар бойынша өндіріс басталды, ол 1917 жылғы Қазан революциясына дейін жалғасты. 1916 жылы Фаберже үйі үш миллион рубльдік жарғылық капиталы бар «С. Фаберже» акционерлік қоғамына айналды. Революция салдарынан бизнес қызметкерлер комитетінің басқаруына өтті, ол 1918 жылға дейін фирманы басқарды, содан кейін Фаберже шеберханаларын жапты. Оның әйелі Августа 1925 жылы қайтыс болды. 1929 жылы Евгений Фаберже әкесінің мәйітін Лозаннадан алып, Францияның Канн қаласындағы Гранд-Жас зиратында анасының қабіріне қайта жерледі.

Жеке өмір

Генри Бэйнбридж, Фаберже үйінің Лондон филиалының менеджері, өзінің жұмыс берушісімен болған кездесулері туралы естеліктерін өзінің өмірбаянында және Фаберже туралы жазған кітабында баяндаған. Өмірбаянда сонымен қатар 1893 жылдан Фаберже үйінің құлауына дейін Фабержедің бас шебері болған Франсуа Бирбаумның естеліктері де жазылған.

Отбасы

1872 жылы үйленген Аугуста Джулия Джейкобспен Фаберже бес ұл өнекеледі. Оның төрт ұлы ересек жасқа жетті: Евгений (Евгений) (1874–1960), Агатон (1876–1951), Александр (1877–1952) және Николай Леопольд (1884–1939). Тағы бір ұлы, Николай (1881–1883), нәресте кезінде қайтыс болды.

Мұра

Бэйнбриджтің айтуынша, 1872 жылы Фаберже фирманы иеленген кезде, "оған ешқандай айрықша маңыз берілмеген", бірақ ол сол кездегі сауатты бизнес еді. Алайда, уақыт өте келе Фаберже өнер деңгейін күрт көтерді, фирманың негізін дизайндағы жеңілдік пен әсемдік құрады. Фаберже зергерлік бұйымдармен қатар, қиял-ойдан туған заттар жасауға кірісті.

Құрметтеулер

2012 жылдың 30 мамырында Google Питер Карл Фаберженің 166 жылдығын doodle арқылы тойлады.