Кіріспе

L'étoile du nord (The North Star) - Джакомо Мейербердің үш актідегі комедиялық операсы. Француз тіліндегі либреттоны Эжен Скриб жазған. Бұл шығарма алғаш рет 1854 жылы 16 ақпанда Париждегі Opéra Comique театрында орындалды. Материалдың көп бөлігі, соның ішінде кейбір сюжеттік ұқсастықтар (флейтист Фредерик Ұлы оны флейтист Петр Ұлымен алмастырды), Мейербиердің 1844 жылғы "Эйн Фельдлагер" әнін Шлезиеннен алынған. Алайда, кейбір маңызды айырмашылықтар да бар, олардың ең бастысы, мүмкін, Ұлы Петрдің іс-әрекетіне қатысуына рұқсат етілді, бұл Фридрихке қатысты емес, ол флейтасын сахнадан тыс орындауға мәжбүр болды, өйткені Пруссия корольдік отбасының мүшелеріне Берлин сахнасында, сол жұмыстың премьерасы болған жерде, кейіп танытуға рұқсат етілмеген. Питер бұл әрекетке қатысып қана қоймайды, өйткені ол романтикалық рөлді ойнайды. Операның ерекшелігі - екінші актіге дейінгі финалдағы үштік марш. "Құдайдың маршы" естілгенде, патшаға қарсы көтеріліс тоқтатылады. Содан кейін әскерлерге Тобольсктен келген гранадерлер полкі қосылады, содан кейін басқа жүріс музыкасына, содан кейін үшінші жүріс музыкасына татар атқыштары полкі қосылады.

1-ші акті

Фин шығанағының жағалауындағы Выборг қаласының маңындағы ауыл алаңы. Сол жақта, Джордж Скавронскидің сыртқы баспалдақ арқылы кіретін рустик үйі. Дұрыс, шіркеудің кіреберісі. Артқы жағынан - таулар, ал көкжиекте - Фин шығанағы. Кеме шеберлері тамақтанып, демалады. Ондағы балташылардың арасында Петр I Ресейдің патшасы, қарапайым Петерс Михаелов болып маскараланған. Әдетте жұмысшыларға қызмет ететін сүйкімді Кэтриннің жоқтығы байқалады, ал балташылар Питерсті оған ғашық болғандығы үшін мазақтайды, бұл оны ренжітеді. Балташылар Ресейдің жауы Швеция королі Карл XII-ге тост айтады, бұл Данилович пен Петерсті ашуландырады, екеуі де ресейлік. Бұл кезде ағаш ұсталарына жұмысқа оралуға шақыру саңылауы соғылады. Жалғыз қалған Питерс Даниловичкаға әдемі Кэтринді жақсы көретінін және тіпті оның ағасы Жорж сияқты оны қуанту үшін флейтада оның сүйікті әуенін ойнауға үйренгенін айтады. Екі ресейлік Данилович пен Петерс өз елдеріне бірге қайтуға шешім қабылдайды. Сол сәтте Жорж флейтада Катеринаның күйін ойнап жатқанын естіп, оның соңынан Катерина ағасына өзінің сүйетін Прасковия енді оның қалыңдығы бола алатынын айтады, өйткені Катерина Жоржмен некеге тұру туралы келісім алды. Екатерина Питерске анасы өлген кезде Екатеринаның өмірі Поляр жұлдызының бағытымен жүретінін, ол ұлы адаммен кездесіп, өзі үшін жарқын болашақты қамтамасыз ететінін пайғамбарлық еткенін айтады. Екатеринаға Петерс алғашқыда қатты әсер еткен, ол оны керемет және әсерлі қасиетке ие деп ойлады, бірақ қазір оған сенімді емес. Ол оның ішімдік ішуіне көңілі толмайтынын айтады, бұл оның ашуын туғызады. Прасковия ауылға казактар келіп, елді-мекенді тонап, талан-таражға түсіріп жатыр деген хабарды алып келеді. Екатерина Гритченконы, казактардың басшысын және оның қалған адамдарын қарусыздастырады, өзін циган ретінде жамылып, олардың тағдырын айтып, ән мен биге бастайды. Ол Гриценконың елордалық офицер болатынын айтады. Питерс пен Кэтрин бір-біріне деген терең сүйіспеншілігін білдіріп, балдақ алмасады. Жорж мен Прасковия Жорждың казактармен әскерге шақырылғанына қатты қайғырып, қайтып келеді. Екатерина оларға уайымдамауды айтады және олардың бақыты үшін дұға етеді (Prière: "Veille sur eux toujours"). Олардың үйлену тойы өтеді, Катерина казак болып маскараланған, ағасының орнын алады және жаңадан жалданушыларды алып бара жатқан баржаға кіреді (Баркароль: "Vaisseau que le flot balance").

3-ші акт

Патша сарайындағы бай пәтер. Сол жақтағы есіктен бақтарға көрінеді. Оң жақта сарайдың пәтерлеріне апаратын есігі бар. Сахнаның артында саябаққа қарай ашылатын үлкен терезе бар. Петр өзінің патшалық орнында қарапайым ағаш ұстасы ретінде өмір сүруді және Екатеринаны, ол жақсы көретін қызды (роман: "Ô jours heureux de joie et de misère ".) Ол Финляндиядан танысқан ағаш ұсталарын өзімен кездесуге шақырды. Данилович Питерге Кэтриннің әлі тірі екеніне сендіреді және оны іздеуге шығады. Гритченко Финляндиядан келген ағаш ұсталарының келгенін хабарлап кіреді. Питер оны Кэтриннің қашып кетуіне жол берген адам ретінде таниды және оны жазалау арқылы әкелуге бұйрық береді. Георгий мен Прасковия Финляндиядан басқалармен бірге келеді. Олар Жорж дезертир ретінде өлім жазасына кесіледі деп қорқады. Данилович Кэтринді тауып қайтып келеді, бірақ қыз оны енді сүймейді деп ойлап, есінен танып қалады. Алайда Питер оның ақыл-ойын қалпына келтіруге қалай көмектесетінін біледі, ол флейтаны алып, оның сүйікті әуенін ойнайды ("Екі флейтамен ауа:" Ла, ла, ла, ауа chéri "). Оның ақыл-ойы қалпына келеді, ол сүйген адамы Ресейдің патшасы екенін біледі, ол оған үйленетін болады, және оны бәрі барлық Ресейдің жаңа императрицасы деп атайды.

Құрастыру тарихы

Мейербер және оның либреттошысы Эжен Скриб Париж операсында француздық гран-операларды сәтті ұсынды. 1849 жылы "Пайғамбар" атты қойылымының үлкен табысынан кейін, "Комикалық опера" театрының директоры Эмиль Перрен Майерберді өзінің театрына осы жанрда шығарма жазуға шақырды. Мейербер ұзақ уақыт бойы осы әдеттегі француз стиліне қол жеткізуді қалады, сондықтан ол өзінің неміс әнін бейімдеуге шешім қабылдады Эйн Фельдлагер шлезен тілінде, 1844 жылы Берлинде ұсынылған. Шлезиядағы Ein Feldlager, Берлиндегі Хогенцоллерн әулетінің билігі мен олардың атақты ата-бабасы Ұлы Фредерик 1847 жылы Венада Vielka деген атпен Венаға арналған шығармаға бейімделген болатын. Вена биліктегі Габсбург әулетінің астанасы болғандықтан, Хогенцоллерндерді даңқтау орынды болмас еді. Мейербердің мұрагерлік байлығы мен Пруссия королі Фредерик Вильгельм IV-нің ресми сарай композиторы ретінде оның операны аяқтау үшін асықпағанын білдірді, ал ол Скриппен бірге оның премьерасына дейін төрт жылдан астам уақыт жұмыс істеді. Оның екінші әйелі Екатеринаның шығу тегі белгісіз; ол біраз уақыт қызметші болып жұмыс істеді және орыс армиясымен байланысы бар сияқты, бұл либреттоның Фридрих Ұлы Пруссиядан Петр Ұлы Ресейге ауысуына негіз болды. Батыс Еуропада кеме жасаушы ретінде жасырын жұмыс істеген кездегі Ұлы Петрдің бұл оқиғалары көптеген комикалық операларға негіз болды, соның ішінде Донизеттидің Il borgomastro di Saardam (1827) және Альберт Лортцингтің Zar und Zimmermann (1837).

Өнер тарихы

L'étoile du nord алғаш рет 1854 жылы 16 ақпанда Париждегі Opéra Comique компаниясы Salle Favart театрында орындады. Ол үлкен жетістікке қол жеткізді және келесі жылы Дрезденде композитордың жетекшілігімен Дженни Неймен бірге берілді. Көп ұзамай бұл драма Еуропаның, Солтүстік Африканың және Американың барлық ірі театрларында көрсетілді. Макс Мартечек итальяндық опера компаниясы жұмыстың АҚШ-тағы премьерасын 1856 жылы 24 қыркүйекте Нью-Йорктегі Музыка академиясында өткізді. Опера 19-шы ғасырдың басым бөлігінде репертуарда болды, бірақ 20-шы ғасырдың басында мүлдем жоғалып кетті. Алайда, екі үлкен колоратуралық көрнекілік - 1-ші актідегі дұға мен баркаролл және 3-ші актідегі екі флейталы ауа - кейде Әмелита Галли Курчи мен Луиза Тетраццини сияқты әйгілі примадонналар жазған. Соңғы жылдары бұл шығарма қайта жаңғыртылды: 1975 жылы Уэксфордта Opera Rara (Елизавета Футралмен Катерина ретінде) 1996 жылы және 2017 жылы Финляндияның Коккола және Хельсинки қалаларында Kokkolan Oopperakesä.

Музыка

Бұл шығарманың музыкасының көпшілігі жаңа, Шлезиендегі Ein Feldlager-ден алынған емес. Мейербер кейбір шығармаларын өзінің Россинидің ойыншықтығы рухындағы шығармаларына жаңа, күлкілі стильде жазды, бірақ ол сондай-ақ өзінің табысты жасаған грандиоз операсының элементтері бар, мысалы, екінші актіге арналған финалда, үлкен массалық хорлармен, сахналық оркестрлер мен шерулер. Вексфорд фестивалі операсы, Владимир Юровский (дирижер); Владимир Огнев (Петр/Пьер), Элизабет Футрал (Кэтрин), Алед Холл (Даниловиц), Кристофер Мальтман (Гриценко), Дарина Такова (Прасковия), Хуан Диего Флорес (Джордж), Агнет Мунк Расмуссен (Наталия), Патриция Цигна (Экимона), Роберт Ли (Исмаилов), Фернан Бернарди (Рейнольдс), Луис Ледесма (Ермолов). 1997 жылдың қазан айы. Наксос Марко Поло 8.223829 31.

Балет

1937 жылы Констан Ламберт осы операдан және Le prophète-ден үзінділерді сэр Фредерик Эштонның хореографиясы бойынша Les Patineurs балетіне енгізді.