Кіріспе

Неміс дәрігері және генерал (1893-1970) Вальтер Пол Эмиль Шрайбер (21 наурыз 1893 - 5 қыркүйек 1970) - Бірінші дүниежүзілік соғыста неміс армиясының медициналық офицері және Екінші дүниежүзілік соғыста Вермахт медициналық қызметінің бригадир генерал (Generalarzt). Кейін ол Нюрнберг процесінде Герман Герингке қарсы басты куәгер болды.

Ерте өмір

Уолтер Шрайбер Берлинде Пол Шрайбердің (пошта инспекторы) және оның әйелі Гертруд Кеттлицтің баласы болып дүниеге келді. Берлинде гимназияны бітіргеннен кейін ол Берлин, Тюбинген және Грайфсвальд университеттерінде медицинаны оқыды. 1914 жылы ол өз еркімен әскер қатарына қосылып, Францияда 42-ші жаяу әскер полкіне қызмет етті. Ол Марнадағы бірінші шайқаста жарақат алған. Сауыққаннан кейін ол оқуын жалғастырып, 1918 жылы соғыс аяқталғанға дейін Батыс майданда уақытша дәрігер болып қызмет етті. Сол кезде ол үш түрлі ел - Финляндия, Швейцария және Германияның ерлігі мен гуманитарлық қызметі үшін марапатталды. 1920 жылы докторлық дәріс алды. Грайфсвальд университетінен эпидемиологияны Африкада зерттей бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ болашақтағы әскери қақтығыстарда биологиялық қару қолдану мүмкіндігін бағалауға тырысты. Берлиндегі университетінің бактериология және гигиена профессоры және эпидемиологияның ең алдыңғы қатарлы сарапшыларының бірі ретінде Шрайбер Германия мен АҚШ арасындағы ғылыми алмасуда Уолтер Рид армиялық медициналық орталығына шақырылды. Осы уақыт ішінде ол Африкада ұйқы ауруы туралы зерттеулері туралы баяндады және биологиялық соғысты қалай болдырмау туралы АҚШ әскери медицина қызметкерлері мен зерттеушілерімен стратегиялар алмасты.

Нацистік Германия

Неміс армиясының медициналық бөлімшесінің мүшесі және Армиялық медициналық инспекцияның өкілі ретінде оған жұқпалы аурулардың таралуын болдырмау және вакциналарды әзірлеу, атап айтқанда, әлеуетті биологиялық соғыс агенттерінен қорғау міндеті жүктелді. 1942 жылы ол Үшінші рейхтің осындай қаруды әзірлеуіне қарсылық білдіретін меморандум жазып, Нюрнберг сынақтарында куәлік берген кезде: "Мен жеке өзім генерал-оберстабсарц Хандлозерге есеп бердім. Бұл біз үшін өте маңызды мәселе болды дәрігерлер, егер шынымен де оба эпидемиясы болса, ол майдандарда тоқтамай, бізге де келеді. Бізге өте ауыр жауапкершілік жүктелді". Шрайбер өзінің басшыларына СС бақылауындағы мекемелерде жүргізілген тәжірибелерге қатысты наразылықтарын бірнеше рет жеткізді. 1942 жылдың қазан айында Шрайбер Дахаудағы концлагерьдегі адаммен тәжірибелердің нәтижелері ұсынылған конференцияда естігендерін баяндады. 1943 жылы мамыр айында Қарулы Күштердің кеңесші мамандарының үшінші сессиясын басқарды. Бұл Шрайбердің адаммен тәжірибе жүргізуіне қарсы тұрғанын, әсіресе оба мен тиф сияқты биологиялық агенттерге қарсы тұрғанын, кейін Нюрнберг сынақтарында "бактериялардың сенімді емес және қауіпті қару екенін көрсетті" деп куәлік еткенін, бірақ ол "қалыптасқан фактпен кездесті", шешім бұрын-соңды қабылданған, "Фюрер рейхсмаршалға (Герман Герингке) барлық дайындықтарды жүргізу үшін толық өкілеттіктер берді және т.б". 1943 жылдың қыркүйегінде Шрайбер әскери медицина академиясының C оқу бөлімінің командирі лауазымын қабылдады, оның өкілеттігімен ол Позен ғылыми-зерттеу институтының басшысы Курт Бломеге Саксенбургте оба туралы зерттеулер жүргізуге рұқсат бермеді. Бұл шешімді кейін Гиммлер жоққа шығарды. 1944 жылы Гёрингтің өзіне деген қарсылығын барған сайын мойындаған Шрайбер денсаулық сақтаудың ғылыми кеңес кеңесінің адвокаты доктор Карл Брандтпен не істеу керектігі туралы кеңескен.

Тұтқындық

1945 жылы 30 сәуірде Берлиндегі Рейхстаг ғимаратындағы уақытша ауруханада жараланғандарды күтіп жүрген кезінде Қызыл Армия оны тұтқынға алып, Кеңес Одағына әкетті. Оның сот процесіндегі куәлігінің жазбасын Императорлық соғыс мұражайының онлайн архивінен табуға болады. Бұл жазба Нюрнбергте неміс әскери қылмыскерлеріне қатысты іс қозғалғанда қолданылды. Шрайбердің өзі Нюрнберг процесінде ешқандай соғыс қылмысы үшін айыпталмаған, бірақ ол Польша соты Аушвицте "құрқын медициналық эксперименттер жүргізген" деп жазасын тартқан. 1948 жылдың күзінде Шрайбер Кеңес әскерінен қашып, дереу америкалықтарға тапсырылды. 2 қарашада өткен баспасөз конференциясында ол бастапқыда Кеңес Одағындағы Любянка түрмесінде тұтқындалғанын, онда өлімге ұшырағандығын түсіндірді. Тек тұтқынға алынған бұрынғы неміс елшісі Совет Одағында де ауырып, Шрайберден басқа ешкімнен көмек алудан бас тартқан кезде ғана дәрігердің нағыз жеке басын Кеңес өкіметі анықтады. Шрайбердің айтуынша, оған медициналық көмек көрсетіліп, Германияның Кеңес аймағындағы бірнеше қауіпсіз үйлерге көшірілді. Ол бұрынғы нацистік генералдарға медициналық көмек көрсету үшін сол жерде қалды. Кеңес өкіметі тұтқында ұстаған кезінде ол старшина дәрежесіне ие болды, ал ақырында жаңадан құрылған Шығыс Германия полициясының бас дәрігері лауазымына ұсынылды. Бұл ұсынысты қабылдамағаны үшін Шрайберге Лейпциг университетінде профессорлық қызмет ұсынылды. Алайда, отбасын табу үмітімен ол оның орнына Берлин университетінен өтініш жасады. Бұған жауап ретінде, кеңес өкіметі Шрайбердің отбасын Кеңес Одағында ұстап отырғанын хабарлап, оны басқа жерге көшіп, сол жерге әкелінген басқа неміс ғалымдарына қосылуға көндірді (ресейлік Альсоны қараңыз). Осы арада Американың басқыншылық аймағындағы одақтас әскери билік органдарына өз-өзіне танысқан қызы Кеңестер Германияның ғалымдарын, әрине, оның әкесімен бірге, Кеңес Одағына тасымалдайтынын білді. Бірнеше пойызға отырып, ол әкесі назарына түскенше вагондарда жүрді. Шрайбер мүмкіндікті көріп, өзінің басқарушысынан қашып, 17 қазанда Дрезденнен Берлинге пойызға мініп, Батыс Берлиндегі одақтас бақылау органына келді. Кейіннен Шрайбер қарсы барлау корпусына жұмысқа орналасты және 1949 жылдан бастап Германияның Оберурсель қаласында орналасқан жасырын әскери тұтқындарды тергеу орталығында жұмыс істеді.

Көшіп кету

1951 жылы Шрайбер "Кәдеге тігіс" операциясының аясында АҚШ-қа әкелінді. Ол Нью-Йоркке 1951 жылы 17 қыркүйекте әйелі Ольга Конрад Шрайбер, ұлы Пол Герхард Шрайбер және қайын енесі Мари Шульц Конрадпен бірге келді. Кеме манифестіне олар үшін жол жүру құжаттары көрсетілмеген, бірақ оларды "қағаз түймелер" деп жариялайды. 1951 жылы 7 қазанда Нью-Йорк Таймс газетінде ол Техастағы Рэндольф әуе әскерінің базасындағы Әскери-әуе күштері медицина мектебінде алдын алу медицинасы кафедрасында жұмыс істеп жүргені туралы жазылған. Бостон қаласындағы Бет Израиль ауруханасында емделіп жатқан Янина Иванскаға Шрайбердің суретін көрсетіп, ол Равенсбрюк концентрациялық лагерінде оған эксперимент жасаған ғалымдардың бірі ме деп сұрады. Ол "жоқ" деді, бірақ ол сол жерде болды. Оның дәрігері "Бостон глобусына" хабарласып, Шрайберді тергеу туралы өтініш жазды. Екінші мақалада, сонымен қатар Дрю Пирсонның 1952 жылы 10 ақпанда жарияланған, Шрайбердің өзі ешқашан Равенсбрюкке немесе басқа концентрациялық лагерьге бармағанын және адам баласына қатысты ешқандай тәжірибе жүргізбегенін немесе бақыламағанын мәлімдеген. Сол мақалада Әскери-әуе күштері бас дәрігерінің мәлімдемесі де бар, ол мұндай айыптауларға күмән келтіреді, өйткені Шрайбер Нюрнбергте айыпталушы емес, куә болды. Егер оған қарсы дәлел болса, онда ол сол кезде айыпталушы ретінде саналатын болар еді. Шрайбер, осыған байланысты, АҚШ Әуе күштерімен келісімшартын жаңартуға тырыспады. Оның орнына ол Техастан Калифорнияның шығанақ аймағына, оның бір қызы тұрған жерге көшіп барды. Содан кейін Біріккен барлау қызметі оған және оның отбасы үшін виза дайындап, Аргентинаға көшіп барды. Ол жерде оның тағы бір қызы өмір сүріп, жақында Шрайбердің тұңғыш немересі дүниеге келді. 1952 жылы 22 мамырда олар әскери ұшақпен Нью-Орлеанға, одан Буэнос-Айреске ұшты. Аргентинада ол жалпы медицина дәрігері, негізінен, ауыл дәрігері ретінде, ол қоныстанған Сан-Карлос-де-Барилоше қауымдастығында жұмыс істеді. 1970 жылы 5 қыркүйекте Аргентинаның Рио-Негро штатындағы Сан-Карлос-де-Барилоче қаласында жүрек ауруынан кенеттен қайтыс болды.