Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Англосаксондық Британиядағы корольдік
Kingdom in the north of early Anglo Saxon Britain
Дубайдағы аудан
the district in Dubai
Деира (/'//d//aɪ//r//@//, //'//d//eɪr//@/ DYrə, DAIRə; Ежелгі Уэльс тілінде Deifr; немесе Dere) – Рим империясынан кейінгі Британияның аймағы және кейіннен Англияның корольдігі болды.
Deira (/'//d//aɪ//r//@//, //'//d//eɪr//@/ DYrə, DAIRə; Old Welsh/ or Deifr; or Dere) was an area of Post Roman Britain, and a later Anglian kingdom.
Этимология
Патшалықтың атауы бритон тіліне тән, және протокельт тіліндегі "daru" сөзінен шыққан, яғни "емен" (қазіргі валли тілінде "derw"), сондықтан ол "Дервент халқы" дегенді білдіреді. Бұл түбірі латынша Малтон атауындағы "Derventio" сөзінде де кездеседі. Ол қазіргі ирланд тіліндегі "doire" сөзімен туыс; Лондондерри округі мен Дерри қаласының атаулары осы сөзден тараған.
The name of the kingdom is of Brythonic origin, and is derived from the Proto Celtic daru, meaning 'oak' (derw in modern Welsh), in which case it would mean 'the people of the Derwent', a derivation also found in the Latin name for Malton, Derventio. It is cognate with the modern Irish word doire ; the names for County Londonderry and the city of Derry stem from this word.
Британдық Деира
Римдіктер Британиядан кетіп қалғаннан кейін солтүстік Англияда Римге дейінгі тайпалық аумақтарды көрсететін бірнеше мұрагер патшалықтар пайда болды. Хамбер және Тиз өзендері арасындағы аймақ Дейвр немесе Деифр деп белгіленген, батыста және солтүстікте бритондық Эльмет (Эльфед) және Бернисия (Брайнич) патшалықтарымен, ал шығысында Солтүстік теңізімен шектеседі. Ерте Дейра Петуарияда (қазіргі Брау) орналасқан болуы мүмкін, археологиялық дәлелдер қаланың қайта бекітілгенін көрсетеді. Петуария Паризи тайпасының маңызды орталығы болды, бірақ IV ғасырдың ортасынан бастап маңызы төмендеді (мүмкін, портының толып кетуінен). Осыдан кейін Дервентио (қазіргі Малтон) аймақтың астанасы ретінде танылған болуы мүмкін. Дейраның тәуелсіз бритондық патшалық болғандығы белгісіз, және сақталған шежірелерде, өлеңдерде немесе жылнамаларда осы аймақпен байланысты британ патшасы анықталған жоқ. Дегенмен, аймақ Римдіктердің кетіп қалуынан кейін Эльмет пен Берникияның бесінші ғасырдың басында тәуелсіз мұрагерлік патшалықтарға айналуына мүмкіндік берген, сол қиын мұрагерлік дәстүрлерге және билік динамикасының өзгеруіне ұшырады. Уэльс әдебиетінде Дейра – Коэль Хеннің (Ескі Коэль) қайтысынан кейін көптеген туысқан патшалықтарға бөлінген Хен Оглед (Ескі Солтүстік) аймағының бір бөлігі.
Following the Roman withdrawal from Britain a number of successor kingdoms rose in northern England, reflecting pre Roman tribal territories. The area between the Humber and River Tees known as Deywr or Deifr corresponds to the tribal lands of the Parisi, bordered to the west and north by the Brythonic kingdoms of Elmet (Elfed) and Bernicia (Bryneich) respectively, and to the east by the North Sea. Early Deira may have centred on Petuaria (modern Brough) and archaeological evidence shows that the town was refortified. Petuaria was a great tribal centre for the Parisi, but declined in importance from the mid fourth century (possibly as the harbour silted up). After this period, Derventio (modern Malton) may have functioned as the region's capital. It is not known if Deira was ever an independent Brythonic kingdom, and no British king has been identified with the area from the surviving genealogies, poems or chronicles. However the area was subject to the same fractious inheritance traditions and changing power dynamic (following the Roman withdrawal) that allowed Elmet and Bernicia to become independent hereditary kingdoms in the early fifth century. In Welsh literature, Deira is part of the Hen Ogledd (The Old North) region, which was divided into many related kingdoms after the death of Coel Hen (Coel the Old).
Англиялық деира
Бұрын британдық әулет билік еткен патшалық, V ғасырдың үшінші ширегінде ағылшын жауынгерлері Дервент аңғарына шабуыл жасаған кезде құрылған болуы мүмкін. Англиялық Дейраның аумағы Хамберден Тизге дейін, теңізден Йорк аңғарының батыс шетіне дейін созылды. Кейін ол өзінің солтүстік көршісі Берниция патшалығымен бірігіп, Нортумбрия патшалығын құрды. Симеон Дархемнің (XII ғасырдың басында жазған) айтуынша, ол Хамберден Тайнға дейін созылып, бірақ Тиз өзенінің солтүстігіндегі жерлер қараусыз қалған. Бритон патшалығы Эборакумға негізделген, ол Эвраук деп аталуы мүмкін, Эдвин патша оны басып алғаннан кейін, Эборакум қаласы оның астанасы болды, ал Эофорвик ("доңыз орны") аңдардың қолына тиді. Археологиялық зерттеулер Англиялық патшалық үйі V ғасырдың ортасында құрылғанын көрсетеді, бірақ ең алғашқы анықталған патшасы VI ғасырдың аяғында Элла болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Дейра Берникияның королі Этельфриттің бағынышында болды, ол екі патшалықты Нортумбрияға біріктірді. Этельфрит 616 немесе 617 жылы Элланың ұлы Эдвин таққа отырғанға дейін билік жүргізді, ол да екі патшалықты 633 жылға дейін басқарды. Эдвиннің жүрегінен туған Осрик Эдвиннен кейін Дейраны басқарды, бірақ оның ұлы Освин 651 жылы Освиумен өлтірілді. Кейінгі бірнеше жыл бойы Дейраны Берникиялық Освальдтың ұлы Этельвальд басқарды. Беда өзінің Historia Ecclesiastica (731 жылы аяқталған) еңбегінде Дейра туралы жазған.
The kingdom, which was previously ruled by a British dynasty, was probably created in the third quarter of the fifth century when Anglian warriors invaded the Derwent Valley. Anglian Deira's territory also extended from the Humber to the Tees, and from the sea to the western edge of the Vale of York. It later merged with the kingdom of Bernicia, its northern neighbour, to form the kingdom of Northumbria. According to Simeon of Durham (writing early in the 12th century), it extended from the Humber to the Tyne, but the land was waste north of the Tees. After the Brythonic kingdom centred on Eboracum, which may have been called Ebrauc, was taken by King Edwin, the city of Eboracum became its capital, and Eoforwic ("boar place") was taken by the Angles. Archaeology suggests that the Anglian royal house was in place by the middle of the fifth century, but the first certainly recorded king is Ælla in the late sixth century. After his death, Deira was subject to king Æthelfrith of Bernicia, who united the two kingdoms into Northumbria. Æthelfrith ruled until the accession of Ælla's son Edwin, in 616 or 617, who also ruled both kingdoms until 633. Osric, the nephew of Edwin, ruled Deira after Edwin, but his son Oswine was put to death by Oswiu in 651. For a few years subsequently, Deira was governed by Æthelwald son of Oswald of Bernicia. Bede wrote of Deira in his Historia Ecclesiastica (completed in 731).