Кіріспе

Американдық раввин Рональд Гринвальд (8 қаңтар 1934 - 20 қаңтар 2016) - американдық православиелік еврей раввині, бизнесмен және педагог. Нью-Йоркте туған ол тыңшы саудасы, халықаралық тұтқындық аралас, және басқа да жоғары тәуекелдер, жоғары интригалық дипломатия түрлерін кәсіп етті. Ол Никсон әкімшілігі кезінде еврей қауымымен президент Ричард Никсонның президенттік байланысшысы болды. Ол қоғам белсендісі, түрлі азаматтық кеңестердің төрағасы, жоғары мектеп пен жазғы лагерьдің директоры және Магенудің төрағасы болды.

Түпбасқасы және ерте өмір

Рональд Гринвальд Еуропалық еврей иммигрант ата-анасының отбасында дүниеге келді және отбасымен Браунсвиллге (Бруклинде) көшіп кетер алдында Манхэттеннің төменгі шығыс жағында өсті. Ол орта мектептен кейін Кливлендтегі Тельше иешивасында оқыды. Үйленгеннен кейін ол Бруклиндегі Боро Паркте қоныстанды. Некедегі алғашқы жылдары ол Бруклиндегі ешиваларда иудаизм және дүниелік білімнің мұғалімі болып жұмыс істеді. Раввин Гринвальд 1962 жылы (28 жасында) саясатта белсенді болды. Ол Тора Умесораның атынан АҚШ-та еврей күндізгі мектептерінің құрылуы мен табысына ықпал ету үшін лоббилік қызмет атқарды. Еврей белсендісі Джордж Клейннің өтініші бойынша раввин Гринвальд Нельсон А. Рокфеллердің губернаторлық науқанына қатысып, Рокфеллерге сол кездегі республикалық партияға еврейлердің бұрын-соңды болмаған үлесін алуға көмектесті. Осы табыстан кейін Рокфеллер кампаниясы Гринвальдты Ричард М. Никсонның кампаниясына ұсынды, ал Никсонның сайлау науқаны Гринвальдты еврей қауымында президент сайлауы үшін жұмыс істеуге тағайындады. 1972 жылы яһудилер дауысының 35%-ын жеңіп алған Никсон, Рокфеллер сияқты, яһудилер арасында сол дәуірдегі республикашылдардан күткеннен әлдеқайда жақсы нәтиже көрсетті. Никсон әкімшілігі кезінде раввин Гринвальд әкімшілік пен еврей қауымы арасындағы байланыс қызметін әртүрлі жолдармен атқарды. Ол Бруклиндегі Уильямсбург қауымдастығындағы мұқтаждарға көмек көрсету үшін заң көмегі кеңсесін ашу үшін 1 миллион доллар грант алды. Уотергейт қақтығысы кезінде раввин Гринвальд Конгресстің еврей демократтары, соның ішінде Элизабет Холцман, Белла Абзуг және Арлен Спектермен байланыс жасап, оларды президентті импичментке жіберу АҚШ-ты әлсірететіндігіне және кеңейту арқылы Израильге зиян тигізетініне сендіруге тырысты. Оның өтініші нәтиже бермегенмен, президент Никсон импичментке ұшыраудың орнына отставкаға кетуге мәжбүр болғандықтан, ол президенттік алғыс хатқа ие болды (осы мақаланың төменгі жағындағы хатты қараңыз). 2016 жылы 20 қаңтарда Флоридада демалып жүргенде ұйқыда қайтыс болды.

Ерекше құтқару жұмыстарына қатысу

Гринвальд әлемнің әртүрлі жерлеріндегі түрмедегілерді босату үшін көптеген күш-жігер жұмсаған.

Натан Шаранский

Мүмкін, оның ең жоғары профильді ісі кезінде раввин Гринвальд 1970 жылдардың соңында совет диссиденті және Refusenik Natan Sharansky-ді совет түрмесінен босату үшін конгрессмен Бенджамин Гилманмен (R NY) және Шығыс Германияның заңгері Вольфганг Фогельмен тығыз жұмыс істеді. Ол осы жұмыстың бір бөлігі ретінде Шығыс Германияға "Темір перде" арқылы 25 сапар жасады. Рокленд журналы хабарлағандай, раввин Гринвальд Шаранскийді босату үшін "мәжілістердің артында тұрған адам" болды.

Мирон Маркус

Гилманмен бірге раввин Гринвальд 1978 жылы Зимбабведе тұратын 24 жасар Израиль азаматы Мирон Маркусты құтқару туралы келіссөздер жүргізді. Маркусты оның қайын інісі Джеки Блох ұшқышымен Мозамбикке құлап, Блохты өлтіріп, Маркусты тұтқынға алған кезде ұстады. Раввин Гринвальд, конгрессмен Гилман және басқалар төрт елге қатысты күрделі алмасуды ұйымдастырды Мозамбик, Израиль, АҚШ және Шығыс Германия, сотталған Шығыс Германияның тыңшысы Роберт Томпсон және АҚШ студенті Алан ван Норман.

Владимир Раиз

Гринвальдтың суреттегі рөліне дейін совет молекулалық биологы Владимир Райзге бұрынғы Кеңес Одағынан 18 жыл бойы шығуға рұқсат берілмеген болатын. Стив Либерманның Rockland Journal News басылымында жазған мәліметтеріне сәйкес, Гринвальд 1989 жылы Литвада Райзбен жасырын кездескен. Кеңес өкіметімен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, 1990 жылы Раиз пен оның отбасына елден кетуіне рұқсат берілді.

Шаббатай Қалманович

Гринвальд Шаббатай Калмановичті КСРО-дан Израильге көшіруде қатысқан. Алайда 1987 жылы Калманович Тель-Авивте тұтқындалып, КГБ тыңшысы деп айыпталды және 1987 жылы Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасағаны үшін тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды. Бес жылдан кейін босатылып, Ресейге оралды. 2009 жылы 2 қарашада Каламович Мәскеуде өлтірілді.

Лори Беренсон

1994 жылы саяси белсенді және Нью-Йорк тұрғыны Лори Беренсон Перу әскери сотымен тұтқынға алынып, сотталып, басқыншылық үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Ол марксистік бүлікші топқа мүше болып, Перу үкіметін құлатуға тырысты деп айыпталды. Сотталғандағы қаралы жағдайларға байланысты және қатаң жазаға кесілгені үшін, 2003 жылы Amnesty International Беренсонды "саяси тұтқын" деп атады. 2000 жылы президент Билл Клинтонның қолдауымен Гринвальд американдық келіссөзшілер делегациясын Перуге алып барды. Олар Перу үкіметін Беренсонды босатуға немесе кем дегенде азаматтық сотта жаңа сот жүргізуге итермеледі. Бұл әрекет сәтті аяқталып, Беренсонға азаматтық сотта жаңа сот қаралды. Кейінгі сот барысында Беренсон тағы да айыпты деп танылып, 20 жылға бас бостандығынан айырылды.

Джонатан Поллард

Гринвальд Джонатан Поллардқа кешірім жасау үшін сол кездегі АҚШ президенті Поллардты кешіруге немесе оның жазасын жеңілдетуге сендіру арқылы көптеген әрекеттерге қатысты. Оның Израиль, АҚШ және Ресейдің арасындағы үшжақты сауда-саттықты орнатудағы әрекеті ерекше назарға лайық. Гринвальдтың ұсынысы бойынша Израиль ұстап тұрған профессор Маркус Клинбергті немесе Ресейге шабуыл жасаған деп күдікті Shabattai Kalmanovich-ті Ресейге босатуды, ресейліктер Дмитрий Поляковты (FBI-ға "Жоғарғы шляпа" деп танылған) немесе Анатолий Филатовты босатуды, екеуін де Ресей АҚШ-қа шұғылданды деген күдікпен ұстады, ал АҚШ Поллардты кешіріп, оған Израильге көшуге рұқсат берді. Конгрессмен Бенджамин Гилман және Сэм Наннның бұрынғы штаб бастығы Джефф Смит (кейіннен ЦРУ-ның бас кеңесшісі болады) ұсынылып отырған мәмілеге қатысты. Полирдтың өкініші, Израиль премьер-министрі Ицхак Шамирдің көмекшісі Йосси Бен Ахарон Гринвальд сияқты аралас арқылы емес, тікелей ресейліктермен келіссөздер жүргізуді талап еткенде, бұл күш-жігер бұзылып кетті. Израильдің келіссөзге қатысуы ешқашан нәтиже бермеді, ал Поллард 2015 жылға дейін түрмеде отырды. Гринвальдтың және басқалардың АҚШ президенті Билл Клинтонды Поллардтың жазасын жеңілдетуге итермелеуге тырысуы, негізінен, Дональд Рамсфелдтің Клинтонға жазған және жеті бұрынғы қорғаныс министрі қол қойған хатпен, президентті Поллардты кешірмеуге шақырды. (Оң жақтағы хатты қараңыз.)

Альфред Зехе

1983 жылы Массачусетс штатында өткен конференцияға қатысқан Шығыс Германияның ғалымы доктор Альфред Зехе Мексикадағы Шығыс Германияның оператившілеріне құпия "сонарлық жоспар" құжаттарын тапсырған деп АҚШ тыңшылық заңдарын бұзу үшін сөз байласты деп тұтқындалды. Шығыс Германияның заңгері және тыңшы саудагер Вольфганг Фогельге Зехеді босату жөніндегі іс-шараларға басшылықты тапсырды. Ол Алан Дершовицті жобаның заңдылығын қадағалауға, ал Гринвальдты Зехемен байланыстыруға шақырды. Гринвальд Зехеге бірнеше рет түрмеде барып қалады. Осы уақыт ішінде ол Зехеге тыңшылыққа қатысты айыптаулар бойынша сотқа тартумен қорқытып, ондаған жылдар бойы түрмеде қамауға алу қаупі төндіргенін, сондай-ақ ол ЦРУ-ға өзінің бар ақпаратты сол агенттікке пайдалы болатынына сендіруге тырысқанын білді. Гринвальд Зехеге отбасының хабарларын жеткізді, олар оны мүмкіндігінше тезірек босату үшін не істеу керектігін айтты. Ақырында Зехе кінәсін мойындап, жазасын жеңілдетуді уәде еткен жағдайда толық жауап алды. 1985 жылы маусымда агенттер алмасу барысында босатылды.

Сөз сөйлеу мансабы

Раввин Гринвальд өзінің еңбек жолындағы көптеген конгрестер мен жиындарда сөз сөйлеген. Жақында ол "Агудат Израиль Америка" конгресінде сөйледі. Сондай-ақ, ол "Айш Партнерс" конференциясында сөйледі.

Медиа қамту

1988 жылы 3 желтоқсанда шыққан "Вашингтон Пост" газетінде Джек Андерсонның айтуынша, раввин Гринвальд өмір бойы түрмеде отыруға сотталған тыңшы Джонатан Поллардты босату үшін АҚШ билігін көндіруге тырысып жатыр екен. Бұл әрекеттер сәтсіз болды, ал Поллард 2015 жылы шарт бойынша босатылғанға дейін түрмеде қалды. Гринвальд Поллард туралы: "Поллард ісі антисемитизмге қарсы емес, Израиль мәселесі және Мемлекеттік департамент еврейлерге қалай қарайды және Израиль туралы қалай сезінеді, мен бұның бейтараптық бар деп ойлаймын" деп түсіндірді. Бұған дейін Андерсон бұрынғы мақаласында раввин Гринвальдтың ЦРУ, Моссад және КГБ-мен байланысы бар екенін айтқан болатын. 1986 жылы 3 ақпанда Питер Дженнингспен бірге ABC Evening News Гринвальдты Шаранскийді босату туралы келіссөздерде рөл атқарғаны үшін мақтады және раввин Гринвальдтың Шаранский босатылатындығына оптимизм білдірген видео клибін көрсетті. Оның жоғары деңгейдегі байланыстары мен күрделі халықаралық дипломатияға қатысты оқиғалары әлемдегі заңды және заңсыз ұйымдармен байланысы туралы болжамдарға (әлі негізсіз болса да) әкелді. 2006 жылдың мамыр айына дейін 20-дан кем емес веб-сайттар (негізінен антисемит сайттары) раввин Гринвальд мафиямен байланыста екенін немесе байланыста болғанын мәлімдеді. 1990 жылы 9 наурызда Rockland Journal News басылымының тақырыбында Гринвальд "халықаралық келіссөздердің шебері" деп аталып, оған Шаранскийді, Маркусты, Гранадосты және тағы басқаларды босатуда маңызды рөл атқарғаны айтылды.

Жаңа алаңға қатысты телеинтервьюлар

Президент Билл Клинтон Нью-Сквер Хасид қауымының бірнеше сотталған мүшелерін кешіргеннен кейін Гринвальд бірнеше БАҚ-пен сұхбаттасып, оның пікірі мен тіпті осы істегі рөлі туралы сұхбат берді. Гринвальдтың Нью-Сквер қауымдастығымен байланысы бар екендігі, Марк Ричтің бұрынғы бизнес серіктесі екендігі, оның тағы бір адамы, Клинтон өзінің өкілеттік мерзімі аяқталғанда кешірілді және ол кешірім туралы тергеу кезінде ФБР-дің сұрақтарына жауап берді, бұл оқиғаға қатысты пікірін бұқаралық ақпарат құралдары қатты іздеді. 2001 жылдың 12 наурызында "The Edge" бағдарламасында Паула Зан Гринвальдпен 10 минут сұхбат жүргізді. Ол сондай-ақ 2002 жылы 10 қазанда The O'Reilly Factor бағдарламасында болды, онда ол үйлестіруші Билл О'Райлимен бірнеше минут бойы қарым-қатынас туралы сұраққа жауап берді. Екі сұхбатта Гринвальд Нью-Сквер қауымы 2000 жылы АҚШ Сенатына Рик Лациоға қарсы жарыста Хиллари Клинтонға басым дауыс бергенін мойындады. Алайда ол ешбір келіссөзге немесе кешірім алу үшін дауыс алмасу туралы келісімге қол қойылмағанын айтты.

Литвалық Тора орамалары оқиғасы

1997 жылдың қыркүйегінде көптеген раввиндер мен басқа да православиелік яһудилер Ұлы Вильня Гаонының (Вильнюс раввины Элияху Крамер) 200 жылдығын атап өту үшін Литваға сапар шеккен кезде, раввин Гринвальд Литва үкіметімен бірнеше қорланған Тора орамаларын көмуге рұқсат беру үшін келіссөздер жүргізді. Бұл кітаптар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер мен литвалықтар қорлаған жүздеген Тора кітаптарының бірі еді. Үкіметпен келісілген көмегімен Гринвальд және басқалар үш жүзден астам шиыршықты тауып алды, оның ішінде шіркеудің жертөлесінде сақталғандары да болды. Олар кітаптардың көпшілігін сақтап қалды. Құтқаруға болмайтын шиыршықтар әлемнің түкпір-түкпірінен келген православиелік яһудилер мен литвалық шенеуніктер қатысқан салтанатты рәсімде жерленді. "Женаза" алдындағы күні раввин Гринвальд Литва парламентіне сөйлеуге шақырылды (және сөйледі де). Сол сапар барысында Гринвальд Вильнюс еврей зиратының арамдалуына жол бермеу үшін премьер-министрге араласты. Литва үкіметі зиратты қиратып, оның орнына сауда орталығын тұрғызуды жоспарлап отырды. Раввин Гринвальд премьер-министрдің кеңсесіне хабарласып, зиратты құтқарып алса, үлкен батаға ие болатынын уәде етті. Гринвальд Литваның НАТО-ға кіруіне үлес қосқандықтан, оның сөздері премьер-министрге қатты әсер етті және оның өтініші ескерілді.

" Yitti Leibel Help Line " қызметі

2009 жылдың 15 қарашасында Yitti Liebel Help Line Гринвальдқа құрмет көрсетіп, оған арналған іс-шара мен журналды арнады. Журналдың мұқабасында ол "шахмат чемпионы" және "тірі, бір адамнан тұратын шахмат ұйымы" деп аталды. Журнал оған Шығыс Еуропа мен Африкадағы яһудилерді құтқарып қалғандығы үшін алғыс айтып, "мыңдаған адам Ронниге қайтарымсыз қарыздар" екенін жариялады.

"Мишпаха" журналының мақаласы

2009 жылы 13 мамырда еуропалық православие дінінің апталық журналы Мишпаха журналы Гринвальдты мұқабасында жариялады. Журнал Гринвальдты "құтқарушылардың арасында аңыз" деп атады және оның ішінде Гринвальдтың көптеген онжылдықтар бойы әлемнің түрлі жерлеріндегі қиындыққа тап болған адамдарға жасаған ерліктері туралы 12 беттік мақала болды.

Бофутасвана

Раввин Гринвальд апартеид дәуірінде Оңтүстік Африкамен ерекше байланыста болды. Ол Бофутасвананың африкалық бантустанның АҚШ-тағы дипломатиялық өкілі болды, бұл "атамекен" халықаралық танылудан айырылды. және Нью-Йорк штатының Рокленд округіне қарасты жеке орта мектепті, Монси академиясын қыздарға бағыттайды, оның негізін қалаушы болып табылады.

Қайырымдылық ұйымдарына қатысу

Гринвальд Рокленд округінің әйелдер лигасының (ол округте ересектер топтық үйлерін құрып, бақылайды) және Бруклиндегі Бороу Парктың еврей отбасылық және балалар қызметі кеңесінің (JBFCS) басқарма төрағасы болды. Ол сондай-ақ Православ одағының басқармасында және "Магену" ұйымының төрағасы қызметін атқарды.

Рабби Гринвальд және Италияның ханзадасы

Гринвальд Италияның принсі Эммануэле Филибертомен әр түрлі қызметтерде жұмыс істеді. 2007 жылдың қаңтар айында екеуі Нью-Йоркте кездесіп, басқа да мәселелермен бірге "Made in Italy Group" компаниясы жұмыс істеп жатқан Лас-Вегас қонақ үйінің миллиард долларға арналған құрылысын талқылады. (Екеуі де жобаға әр түрлі қызмет атқарады.) Кездесу барысында ханзада Филиберто өзінің арғы атасы Виктор Эммануэль III-нің Адольф Гитлермен және нацистермен еврейлерге қарсы агрессиялық соғыс және геноцидтік науқанында (қалай болғанда да шектеулі) ынтымақтастығына өкінетінін білдірді. Ол сондай-ақ, осы әрекеттерді бұрын айыптағанын қайталап, Италияның еврейлік қарым-қатынастарының қазіргі және болашағына оптимизм білдірді.