Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исаак Клейн (5 қыркүйек 1905 – 23 қаңтар 1979) – консервативті иудаизмдегі көрнекті раввин және халахикалық сарапшы.
Isaac Klein (September 5, 1905 – January 23, 1979) was a prominent rabbi and halakhic authority within Conservative Judaism.
Жеке өмірі, білімі және мансабы
Клейн Венгрияның қазіргі Мукачево қаласының құрамына кіретін Варпаланка деген шағын ауылда дүниеге келді. 1921 жылы отбасымен бірге АҚШ-қа эмиграциялады. 1931 жылы Нью-Йорк қалалық колледжінде бакалавр дәрежесін алды. Ешива университетінің Рабби Исаак Эльханан теологиялық семинариясында раввин болып тағайындалуға жақын болғанмен, Американың еврей теологиялық семинариясына (JTSA) ауысты, онда 1934 жылы раввин дәрежесін алды және ұлы талмуд ғалымы, Рабби профессор Луис Гинцбергтің жетекшілігімен Хатрат Хора’а жоғары еврей заң дәрежесін алды. JTSA-дан осы дәрежені алған үш адамның бірі болды – Боаз Коэн және Луи Финкельштейн олардың қатарында. Кейіннен Клейн Гарвард университетінде еврей тану саласының алғашқы зерттеушісі Гарри Вольфсонның жетекшілігімен философия докторы ғылымын қорғады. 1932 жылы бұрынғы Генриетта Левинге үйленді және Ханна, Мириам және Ривка есімді үш қызы болды. Отбасына адал Клейн өзінің маңызды еңбегі «Иудей діни тәжірибесіне нұсқаулық» кітабын балаларына, күйеу балаларына және 13 немересіне арнап, әрқайсысының есімін атады. Клейн 1934 жылдан 1953 жылға дейін Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Кадимох қауымында раввин қызметін атқарды; 1953-1968 жылдары – Буффало, Нью-Йорк штатындағы Емануэль ғибадатханасында; 1968-1972 жылдары – Шаарей Зедек ғибадатханасында (1968 жылы Емануэль және Бет-Давид ғибадатханаларының бірігуінен құрылған). Ол және оның әйелі, педагог болған ол, Спрингфилд пен Буффало қалаларында еврей күндізгі мектептерін ашты. Қауым раввинінің отбасын тәрбиелеудегі қиындықтарға қарамастан, Клейн Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына капеллан болып ерікті түрде келді. Ол 4 жылдан астам қызмет етіп, майор шеніне дейін көтерілді және оккупациялық үкіметтің жоғары комиссарының кеңесшісі болды. 1950 жылдары АҚШ армиясындағы еврей сарбаздары үшін арнайы тапсырмалар орындады, осы миссиялары үшін бригада генералының шенімен марапатталды. Соғыстағы тәжірибесі туралы «Еврей капелланының қайғысы мен қуанышы» кітабында баяндалған.
Klein was born in the small village of Várpalánka, today part of Mukachevo, in what was then Hungary. He emigrated with his family to the United States in 1921. He earned a BA from City College of New York in 1931. Although nearing ordination at the Yeshiva University's Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary, he transferred to the Jewish Theological Seminary of America (JTSA), where he was ordained in 1934 and received the advanced Jewish legal degree of Hattarat Hora’ah under the great talmudic scholar Rabbi Professor Louis Ginzberg. He was one of only three people, along with Boaz Cohen and Louis Finkelstein, to ever to receive this degree from JTSA. Klein subsequently earned a PhD from Harvard under the pioneering academic of Judaic studies Harry Wolfson. He married the former Henriette Levine in 1932 and had three daughters, Hannah, Miriam, and Rivke. Devoted to his family, he dedicated his major work, A Guide to Jewish Religious Practice to his children, sons in law and 13 grandchildren listing each by name. Klein served as rabbi at Kadimoh Congregation in Springfield, Massachusetts from 1934 to 1953; Temple Emanu El, Buffalo, New York, 1953–1968; Temple Shaarey Zedek, Buffalo, (which was created from the merger of Emanu El with Temple Beth David in 1968), 1968–1972. He and his wife, who was an educator, founded Jewish day schools in both Springfield and Buffalo. Despite the difficulties facing a congregational Rabbi raising a family, Klein volunteered for the U. S. Army during World War II as a chaplain. He served over 4 years, rising to the rank of Major and was an advisor to the high commissioner of the Occupation government. He also served on special assignments for Jewish soldiers in the U. S. Army in the 1950s, receiving the simulated rank of Brigadier General for these missions. His experiences in the war are described in his book The Anguish and the Ecstasy of a Jewish Chaplain.
Консервативті иудаизмдегі рөлі
Клейн консервативті қозғалыстың оң қанатының көшбасшысы болды. Ол 1958–1960 жылдары Рабиндерлік ассамблеяның президенті, ал 1948–1979 жылдары еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеттің мүшесі болды. Ол бірнеше кітаптың авторы, ең бастысы – «Иудей діни тәжірибесіне нұсқаулық». Қозғалыстың көрнекті халахистерінің бірі ретінде, ол 1948 жылдан 1979 жылы қайтыс болғанға дейін Еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеттің жетекші мүшесі болды. Халаха саласындағы жетекші сарапшы ретінде ол көптеген маңызды тешувот (жауаптар) жазды, олардың көпшілігі оның ықпалды «Жауаптар және халахикалық зерттеулер» еңбегінде жарияланды. 1950-ші жылдардан 1970-ші жылдарға дейін ол JTSA-да халаханы оқыту үшін қолданылған еврей заңына толық нұсқаулық жазды. 1979 жылы ол осы нұсқаулықты «Иудей діни тәжірибесіне нұсқаулық» деп біріктірді, ол консервативті иудаизмдегі қарапайым жандар мен раввиндер арасында кеңінен қолданылады.
Klein was a leader of the right wing of the Conservative movement. He was president of the Rabbinical Assembly, 1958–1960, and a member of its Committee on Jewish Law and Standards, 1948–1979. He was the author of several books, notably, A Guide to Jewish Religious Practice. One of the outstanding halakhists of the movement, he served as a leading member of the Committee on Jewish Law and Standards from 1948 until his death in 1979. As a leading authority on halakha he authored many important teshuvot (responsa), many of which were published in his influential "Responsa and Halakhic Studies". From the 1950s to 1970s, he wrote a comprehensive guide to Jewish law that was used to teach halakha at the JTSA. In 1979 he assembled this into A Guide to Jewish Religious Practice, which is used widely by laypeople and rabbis within Conservative Judaism.
Раббилік ой
Яһуди діни тәжірибесіне арналған нұсқаулықтың алғы сөзінде мына философия айтылады: «Тораның негізі – өмірдің барлық аспектілері, демалыс та, кәсіп те, құлшылық та, өмірлік кезеңдер (туылу, бар-мицва, неке, ажырасу, қайтыс болу) – барлық яһудидің Құдайға барлық ісінде қызмет етуге міндетті болған уәде мен бұйрықтың бір бөлігі болып табылады. Тора бойынша, ешқандай жеке құпия болмайды, тіпті жалғыздық болса да – ваннадағы жеке өмір немесе ұйқының беймәлімдігі – Құдайға қызмет ету қабілеті мен міндеті бар». Осы хабарлама, яһудилік нанымдарымен үйлесімді өмір туралы, кітаптың көптеген беттеріне сіңген. JTSA ғалымы раввин Луис Финкельштейн былай деп жазды: «Заңды қабылдау немесе қабылдамаудың екі ғана баламасы бар деп ойлайтындар бар, бірақ екеуінің де оны өлі әріп ретінде қарастыруы керек. Бұл екі баламаның да яһуди дәстүріне қарсы келуі мүмкін емес. Яһуди заңын сақтау қажет, бірақ оны меңгергендер түсіндіруге құқылы, және әр буынның беделді ұстаздары берген түсіндірмелер бұрынғы буындардың түсіндірмелерімен бірдей құрметпен қабылдалуы керек». Заңды үнемі түсіндіру арқылы сақтау туралы осы түсінік Клайнның яһуди заңын жан-жақты зерттеуінің негізінде жатыр. Клайннің құжаттары Буффалодағы Нью-Йорк штаты университетінің университет мұрағатында сақталады (қолдану нұсқауларын қараңыз). Мұрағатта он төрт микрофильм катушкасы бар. Жинақ Клайнның дәстүрлі яһуди тәжірибесі мен заңдары туралы кең көлемдегі жазбаларынан тұрады. Оған оның «Яһуди діни тәжірибесіне нұсқаулық» (1979), «Өзгеріп келе жатқан әлемдегі он қағида» (1963), «Яһуди капелланының күйзелісі мен қуанышы» (1974) және «Маймонид кодексі» (Мишне Тора): 7-том, «Егіншілік кітабы» (1979) кітаптарының қолжазбалары кіреді. Жинақта еврей медицинасы, диеталық заңдар, бала асырап алу, неке және ажырасу сияқты мәселелер бойынша консервативті яһуди көзқарасынан жасалған баяндамалар, уағыздар, мақалалар және пікірлер де бар. Спрингфилд (Массачусетс штаты) және Буффало (Нью-Йорк штаты) қалаларындағы Клейннің раввиндік қызметіне қатысты отырыс хаттамалары, жылдық есептер, бюллетеньдер және уағыздар да қамтылған. Құжаттарда Клейннің Германиядағы еврей діни істерінің директоры ретінде Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметін көрсететін фотосуреттер, соғыс кезіндегі хаттар мен әскери жазбалары бар.
The philosophy upon which A Guide to Jewish Religious Practice is written is stated in the foreword: "The premise on which Torah is based is that all aspects of life leisure no less than business, worship or rites of passage (birth, bar mitzvah, marriage, divorce, death) are part of the covenant and mandate under which every Jew is to serve God in everything he does. In the eyes of Torah there is, strictly speaking, no such thing as the purely private domain, for even in solitude be it the privacy of the bath or the unconsciousness of sleep one has the capacity and the duty to serve God." This message, of life seen in consonance with the dictates of Judaism, permeates many pages of the book. Rabbi Louis Finkelstein, scholar of the JTSA, wrote: "There are those who would think that we have but two alternatives, to reject or to accept the law, but in either case to treat it as a dead letter. Both of these alternatives are repugnant to the whole tradition of Judaism. Jewish law must be preserved but it is subject to interpretation by those who have mastered it, and the interpretation placed upon it by duly authorized masters in every generation must be accepted with as much reverence as those which were given in previous generations." This understanding of traditional preservation of the law through its continuous interpretation lies at the heart of Klein's extensive study of Jewish law. Klein's papers are located at the University Archives, State University of New York at Buffalo (see finding aid). The archives include fourteen reels of microfilm. The collection consists of extensive writings by Klein on traditional Jewish practice and law. This includes manuscript material for his books Guide to Jewish Religious Practice (1979), The Ten Commandments in a Changing World (1963), The Anguish and the Ecstasy of a Jewish Chaplain (1974), and his translation of The Code of Maimonides (Mishneh Torah): Book 7, The Book of Agriculture (1979). The collection also contains speeches, sermons, articles, and remarks from the Conservative Jewish viewpoint on subjects such as Jewish medical ethics, dietary laws, adoption, and marriage and divorce. Meeting minutes, annual reports, bulletins, and sermons relating to Klein's rabbinical vocations in Springfield, Massachusetts and Buffalo, New York are also included. The papers contain photographs, wartime letters, and military records of Klein documenting his service in World War II as a director of Jewish religious affairs in Germany.