Кіріспе

Қарачи ядролық электр станциясы (KANUPP) - Пәкістанның Синд штатының Қарачи қаласында орналасқан үлкен коммерциялық ядролық электр станциясы. Ресми түрде "Карачи ядролық электр кешені" деп аталатын K1 1971 жылы өз жұмысын бастады, ал K2 2021 жылы 1100 МВт жалпы қуатымен өз жұмысын бастады. K-3 К-2 жобасына ұқсас, ресми түрде іске қосылуы тиіс және 2022 жылдың 21 ақпанында өзінің критикалық жұмысын бастады. Канадамен ұзақ және күрделі келіссөздерден кейін 1965 жылы Карачи ядролық электр станциясы канадалық фирмалармен салынған және 1971 жылдың тамызында кішірек CANDU типті реактормен маңызды болды. Ол бүкіл Карачи қаласына энергия және электр қуатын өндірді.

Тарих

1960 жылы Әюб әкімшілігінің ғылыми кеңесшісі болған Абдус Салам БҰҰ Бас Ассамблеясында өз елінде ядролық энергияны өнеркәсіптік пайдалануды нық қолдап, ядролық электр стансасын құруға жол ашты. Әйүп әкімшілігінің басшыларының қатаң қарсылығына қарамастан, президент Әйүп ханнан ядролық электр стансасын қаржыландыру мен қаржыландыруды Әбдус Саламның жеке күш-жігерімен мақұлдады. Карачидегі атом электр стансасын жеткізу бойынша Канадамен келіссөздер мен келіссөздер жүргізілді және келісімшартқа General Electric Canada жобалаушы ретінде қол қойылды және 1965 жылы Монреаль инженерлік компаниясын азаматтық-техникалық фирма ретінде жұмысқа алды. Канаданың Пәкістанға CANDU технологиясын сату туралы шешім қабылдауында Үндістан мен Пәкістан арасындағы күштер тепе-теңдігін сақтау қарастырылды. 1966 жылы Монреаль инженерлік компаниясы құрылыс жұмыстарын бастады, ол 1971 жылы аяқталды. Бастапқыда Канада өзінің мердігері GE Canada арқылы деутерий оксиді модераторын және табиғи уранды жеткізді, бірақ ол 1974 жылдан кейін Үндістан ядролық бомба жарылғаннан кейін ядролық электр станциясының жұмысын қолдаудан бас тартуды қалады, оның бөлінгіш материалы бастапқыда Канадамен қамтамасыз етілген CIRUS реакторында өндірілді. 1975 жылы GE Канада Пакистанға деутерий оксиді үшін фунтына 27 доллар төлей бастады, бұл елдің салық төлеушілері үшін қымбат болды.

KANUPP

Қарачи АЭС-індегі алғашқы реактор бірлігі 137 мегаватт (МВт) жалпы энергия өндіру қуаты бар CANDU типті қысымды ауыр су реакторы (PHWR) болды. Отын - табиғи уран, ол цирконий қорытпасынан жасалған ұсақ түтікшелерге қапталған, ұзындығы 48,53 см, диаметрі 1,4 см болатын қатты отын элементтерін құрайтын синтезделген уран диоксиді гранулдары түрінде болды. Сонымен қатар, кері осмостық қондырғы да реакторды пайдалану үшін 454 м3/д су өндіретін ядролық электр станциясымен біріктірілген. Ядролық реттеуші орган (NRA) атом электр станциясының жұмысын 2012 жылға дейін ұзартты (кейін 2021 жылға дейін) және жалпы энергия өндіру 137 МВт-қа тең 55,7% қуат факторын сақтады. 2021 жылдың 1 тамызында Канаданың K1 бірлігі өзінің маңызды қызметінен тоқтатылды және ұлттық желі жүйесінен шығарылған кезде кезең-кезеңмен тоқтатылды, бұл оның 50 жылдық ұзақ операциялық қызметінің аяқталуына әкелді. 1973-1979 жылдар аралығында K1 операциялық коэффициенті 70,1% -ды құрады.

К2

[[File:HPR1000, салқындату жүйелерінің схемалары. ҚҰЖЖ-да орнатылған Хуалонгтың схемасы 2. K2 қысымдағы су реакторы (PWR) Қытай ұлттық ядролық корпорациясымен қамтамасыз етіледі және оны Пәкістанның атом энергиясы жөніндегі комиссиясының инженерлері бірлесіп жобалайды. KANUPP 2 құрылысын 2015 жылдың 20 тамызында бастайды, ал KANUPP 3 құрылысын 2016 жылдың 31 мамырында бастады. Екі блок та аяқталуға жақын және 2021 және 2022 жылдары толық қуаттылыққа жетеді деп күтілуде. Д. Ансар Первазздың айтуынша, ПАЭК төрағасы Қытай банктері осы жобаға несие ретінде 6,5 млрд доллар ұсынды және 2019 жылдың 9 желтоқсанында KANUPP 2 реакторының суық сынағы басталды. KANUPP 2 электр желісімен 2021 жылғы 18 наурызда синхрондалды. Қазіргі уақытта Қытайдың Жоңгуань инженерлік корпорациясы (CZEC) екі реактордың да азаматтық-техникалық кеңесшісіне қызмет көрсетеді. 2020 жылдың 2 желтоқсанында ядролық отынды тиеу басталды. Критикалық операция 2020 жылғы 3 наурызда сәтті басталды. 2021 жылдың 20 наурызында К2 елдің электр желісі жүйесімен синхрондалды, ПАЭК бұл операцияны "Пәкістан күніне арналған сыйлық" деп атады. 2021 жылдың 28 мамырында АЭС елдің энергия жүйесімен іске қосылды және оны Премьер-Министр Имран Хан ашты.

К3

K3 - Қытай ұлттық ядролық корпорациясымен қамтамасыз етілген алғашқы ACP 1000 ядролық реакторы, оның құрылысы 2016 жылдың 31 мамырында басталды, KANUPP 2мен бірге салынып, бірінші бу қозғалтқышы 2018 жылдың 28 тамызында орнатылды. 2022 жылдың 1 қаңтарында отын құю жұмыстары басталды, ал ядролық реактор 2022 жылдың 4 наурызында ұлттық желіге қосылды.

К4

2023 жылы Пәкістанның Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы Қарақшы ядролық электр кешенінде 1,400 МВт қуаттылығы бар К4 ядролық электр стансасын құру үшін Энергетика министрлігіне жаңа жоба ұсынды.

Тәрбиелік мүмкіндіктер

1973 жылдан бастап Пәкістанның Атом энергиясы жөніндегі комиссиясы Карачи университетінің физика бөлімімен бірлесіп денсаулық физикасы мен электроника инженериясы бойынша білім беру бағдарламаларын қолдауға қатысты. Исламабадтағы Инженерлік және қолданбалы ғылымдар институты Карачидегі Энергетика инженериясы институтын басқарады және ұстайды, ол Карачи ядролық электр стансасында ядролық, электр және механикалық инженерия бойынша оқу бағдарламалары мен курстарын ұсынады.