Кіріспе

Әдептіліктің әлеуметтік және тілдік теориясы Пенелопа Браун мен Стивен Левинсон ұсынған әдептілік теориясы әдептілік ұғымына негізделген, ол адамның өзін-өзі бағалауына немесе бет-әлпетіне жасалған қорлауларды түзету үшін күш салу ретінде түсіндіріледі ("бетін сақтаңыз" немесе "бетін жоғалту") әлеуметтік қарым-қатынаста. Белгілі ұғымдарға оң және теріс бет, бет қорқынышты акті (FTA), FTA-ға қатысты стратегиялар және стратегияларды таңдауға әсер ететін факторлар кіреді. Браун мен Левинсон өздерінің моделін жалпыға бірдей қолданылатын деп ұсынғанмен, "Түс" деп саналған адамның әлеуметтік құндылықтарды әлеуметтендіру байланысы туралы оң мәлімдемесі академиялық ортаға Эрвинг Гоффман "тұлға" және "тұлғалық жұмыс" теориясы арқылы енгізді. Жақсы жүзге ие болу басқалармен байланысқа деген құштарлықты білдірсе, жағымсыз жүзге қажеттіліктерге дербестік пен тәуелсіздік жатады. Жақсы жүз адамның өзін-өзі бағалауына, ал жағымсыз жүз адамның әрекет ету еркіндігіне қатысты. Бұл екі бет - кез келген әлеуметтік қарым-қатынаста негізгі қажеттіліктер болып табылады; кез келген әлеуметтік қарым-қатынас кезінде қатысушылар арасында бір-бірінің бетін сақтау үшін ынтымақтастық қажет. Тұлғаға қауіп төндіретін әрекет - бұл басқа адамның қалауы мен тілегіне қарсы әрекет ету арқылы адресат немесе сөйлеушінің бет-әлпетіне зиян келтіретін әрекет. Тұлғаға қауіп төндіретін әрекеттер ауызша (сөздерді / тілді қолдану), паравербальдық (тауыс, иілу және т.б. сияқты сөйлеу ерекшеліктері арқылы жеткізілуі) болуы мүмкін. ), немесе сөзсіз (тұлғалар, т.б.). Әлеуметтік қарым-қатынаста сөйлесу шарттарына сүйенсек, кейде бетпе-бет қорқынышты әрекеттерден аулақ боламыз. Кем дегенде, сөйлеумен байланысты кем дегенде бір бетпен қорқынышты әрекеттер болуы керек. Сонымен қатар, бір сөйлемде бірнеше актілер болуы мүмкін. Мұндай стратегияны қолдану жиі адресатқа шок немесе ұят әкеледі, сондықтан бұл стратегия көбінесе сөйлеушінің тыңдаушымен жақын қарым-қатынасы бар жағдайларда, мысалы отбасы немесе жақын достары. Браун мен Левинсон әртүрлі жағдайларды атап көрсетеді, онда біреу жазба стратегиясында шала қолдануы мүмкін, соның ішінде: әдебиет теориясының жалпы практика кеңестерінде атқаратын рөлін зерттеді. Дайындық кезеңі - бұл екі жаққа да беделді жоғалтудан сақтайтын алдын ала шаралардың жасалуы. Бұл көбінесе жағдайды түсіндіру үшін пайдаланылатын ашылулар мен белгілер сигналдарын қамтиды (мысалы, "Сіз көресіз" немесе "олай болса"). Сұраныс жиі жұмсарылады, тікелей емес және таңғажайып (мысалы, үздіксіз өткен "Мен таңғалдым"; бейресми белгі "Сіз не ойлайсыз?"). Сонымен қатар, сөйлеуші өзінің маңыздылығын азайтып, тыңдаушының мақтауын арттырып айтуы керек. Фокалды кезең сұратушының себептері немесе шектеулері (мысалы, "Мен барлық жерде тырыстым, бірақ таба алмадым"), басқа адамның бет-әлпеті (мысалы, "Сен менің жалғыз адамсың" және т.б.) сияқты элементтерге бөлінеді. Үшінші кезең - бұл алдын ала алғыс айту, уәде беру және мақтау (мысалы: "Мен сенің иә деп айтатыныңды білдім. Сен періштесің" деп жазған. Маккарти мен Картер сөйлеуші тыңдаушыға үстемдік етпегені немесе тыңдаушыға көмекші және жомарт болуға мүмкіндік бермегені үшін мақтауға ие болады. Браун мен Левинсон осы аргументті сыпайылық теориясында пайдаланады, өйткені рационалды агенттер бетін жеңілдетуге тырысу үшін кез-келген басқа жағдайдағы сияқты сыпайылық стратегиясын таңдайды. Олар адамның беделін жоғалту үшін қолданылатын сөздік сыпайылық стратегиясын көрсетеді. Тұлғаға қауіп төндіретін әрекеттер өзара қауіп төндіруге қабілетті, сондықтан рационалды агенттер тұлғаға қауіп төндіретін әрекеттерден аулақ болуға тырысады немесе қауіпті азайту үшін белгілі бір стратегияларды қолдануға тырысады. Кейбір жағдайларда, белгілі бір стратегияны шамадан тыс қолдану, іс жүзінде, мақсат етілген әсердің қарама-қарсы әсерін әкелуі мүмкін, өйткені "кейбір спикерлер сыпайы мінез-құлықты қажетсіз және қорлаушы деп бағалайды". Қызметкерлерге компанияның әдептілік туралы түсінігі үйретілді; олар осы сенімдерді "мүсіркеушілік", "басқаларға деген қамқорлық", "қадір-қасиет пен құрмет" сияқты күнделікті мінез-құлқына енгізуі керек еді. Зерттеуде 1970-жылдардың басында және ортасында Литвадағы өнер сыншылары туралы айтылған. Шын мәнінде, әзіл-оспақтарды пайдаланудың көптеген жағдайлары бірнеше себептермен бетке кері әсер етуі мүмкін: тыңдаушының әзіл-оспақты түсіну қабілеті сынал...

Әдептілік стратегиясының инклюзивтілігі

Кейбіреулер бұл әдістердің бірнешеуін бір уақытта бірнеше жағдайда немесе бірнеше жағдайда қолдануға болады деп айтады. Ықыласпен қарау ұғымы оның билік динамикасының Браун мен Левинсонның сыпайылық теориясына қалай әсер ететіні туралы қосымша зерттеулерге көмектесті. Браун мен Левинсонның теориясы адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасына әсер ететін ерекше динамикалық билік қатынастары мен рейтингтерді ескермейді (яғни, ықыласпен). Акио Ябучи жазған мақала сыпайылық теориясының дихотомиялық сыпайылық жүйесін алмастыру үшін жаңа трихотомиялық сыпайылық жүйесі туралы дәлел келтіреді; иерархиялық сыпайылық Ұсынылған жүйе достық сыпайылығынан (Браун мен Левинсонның оң сыпайылығына ұқсас), автономиялық сыпайылықтан (Браун мен Левинсонның теріс сыпайылығына ұқсас) және иерархиялық сыпайылықтан тұрады. Иерархиялық әдептілік ықыластылықты билік динамикасы шеңберінде қарым-қатынас жасау тәсілі ретінде таниды.