Кіріспе

Құс түрлері Гиананың тау тауығы (Rupicola rupicola) - Оңтүстік Америкада өсетін құс. Оның ұзындығы шамамен 6 м, салмағы шамамен 6 м. Бұл тропикалық жаңбырлы ормандарда, оның сүйікті мекені - тас жартастар маңында кездеседі. Аналықтардың қауырсыны қоңыр түсті/қара түтінді сұр түсті, ал, әдетте, аталықтарға қарағанда, тасты жерлерде ұя салу жұмыстарына байланысты аз байқалады. Аталық қауырсынның түстері ашық-қызғылт сары түсті. Екеуінің де денелері ауыр, саңырауқұлақтары кең, ал бастарында айдың таңғажайып белгісі бар. Бұл Рупикола тұқымдасының екі түрінің бірі, екіншісі Анд тауығы. Таудағы гианандық әтеш Оңтүстік Американың солтүстік-шығысындағы орманды аймақта өмір сүреді. Оның тамақтануы негізінен жемістерден тұрады, бірақ кейде олар кішкентай жыландар мен кемірушілерді жейді. Жазғы көгершіндер жылдың алғашқы айларында көбейеді, ал аналық наурыз айларында жұмыртқа салады. Аналықтары еркек құспен жұптасу үшін жерге ұшып түсіп, оның құсындысына ұшып келеді. Бұл кезде аталық айналып, бірден жұптасады. Жұпталу кезеңінің биіктігінде аталар әйелдерді тарту үшін жасалатын күрделі құдалану мінез-құлқы болып табылатын лекте бәсекелестік көріністерге қатысады. Аталық пен аналық жыныстылар, тек аналық жыныстылар жұп таңдағанда ғана бөлек тұрады. Жұптау сәттілігі еркек қауырсыннан бастап, лектің құрамына дейін әр түрлі факторларға байланысты. Ерлер арасындағы бәсекелестік лектердің қалыптасуы мен көбейуінің маңызды факторы болып табылады. Гиананың тау-тасты әтешінің басты жыртқыштары - арпий бүркіт және қара және ақ бүркіт бүркіттер.

Сипаттама

Гиананың тау тауығы - бұл айлық белбеуі бар, денесі мықты құс. Бұл жыныстық диморфиялық құс. Аталықтардың құйрығы аналықтарға қарағанда айқын көрінеді және ашық-қызғылт түсті. Еркектерде сондай-ақ, қызғылт сары түстес қара құйрық, қара, қызғылт сары және ақ қанаттары, ашық қызғылт сары саңырауқұлақтары, сыртқы шетке жақындаған сайын қызғылт сары түсті ирис және ішкі ремигтердің жібек түсті қызғылт сары түсті жіп тәрізді қауырсындары бар. Екеуінің де аяқтары мен терісі қызғылт сары түсті. Ең аз көрінетін әйел тұтас қара қоңыр сұр түсті, сары ұшы бар қара құйрығы, күңгірт қызғылт сары түсті ирис және кішірек қыртысы бар. Бір жасар еркек балапанның сыртқы түрі ересек әйел балапанға ұқсас, бірақ денесі қызғылт-сары түсті. Екі жылдан кейін еркек балапандары көбінесе қоңыр және сұр дақтармен қызғылт-сары түске айналады. Аталықтардың қауырсындары үш жасында толықтай түседі. Жас аналықтардың пішіні ересектердікіндей болады. Гиананың тау-кен әтештерінің жалпы ұзындығы шамамен және жалпы салмағы шамамен 2 кг. Жас аналық Анд тауығы - қызғылт қоңыр, бірақ Гуананың қоңыр сұр.

Таксономия

Гиананың тау тауығы - Рупикола тұқымдасының екі түрінің бірі. Оны Карл Линней 1766 жылы өзінің тұқымдасының типтік түрі ретінде сипаттаған. Оның ең жақын туысы және туысы - Анд тауларының әтеш (Rupicola peruvianus) дене пішіні мен түсі жағынан ұқсас.

Диета

Гуананың жынысты тоқтыларының ересектерінің тамақтануы негізінен жемістерден тұрады, яғни олар жеміс жейтін болады. Олардың тамақтануында 65-ке жуық жеміс түрі, негізінен, шатыршалы ағаштардан немесе лианалардан алынатыны туралы хабарланған. Бір зерттеу орнында Гвиананың тау құйрығының жеген жемісінің төрттен үш бөлігі (75%) қара немесе қызыл түсті жемістер болды. Британдық Гвианада Э. Томас Гиллиард үлкен жартастың түбінде өсіп тұрған папайяларды тапты. Қас тастың үстіне ұя салған аналық құстар отырды. Ол орманның сол бөлігінде басқа папайялар өспейтінін анықтады және аналықтардың папайяларды өздерінің туған орманда жеп, тұқымдарын ұя салған жеріне тастап кететінін болжады. Кейде оның тамағында кішкентай жыландар, кеміргіштер, жәндіктер мен бақалар кездеседі.

Өсіру

Жаздың басында жартасты Гуана тауықтары көбейеді. Жұптасу кезеңінің биіктігінде аталар бірнеше аталар бір атаныкіне қарағанда әлдеқайда үлкен аумақты қорғау үшін әлеуметтік көрініс аренасын қорғап, лекке жиналады. Еркек атаулы орманнан өзін атаулы түрде қарама-қарсы көрсетеді, оның қыртысы мен қауырсынды өте көп көрсетеді, сондықтан құс және құйрық жасырылады; оны құс ретінде тану, әйелдерді тарту қиынға соғады. Лекте әрбір аналықтың төменгі бұтақта өз орнында тұратыны бар, ал аталықтардың төменгі жердегі "соты" бар, ол әрбір еркек ұшып-қону және қонудың суреттерімен өлі жапырақтардан тазартылады. Аталықтардың әр түрлі дауыстары мен қимылдары бар, олар қыртысын, құйрығының ұзын жіптерін, екінші қауырсындарын және құйрығын шағып-шағып көрсетеді. Көптеген аталықтардың тек бірнеше аналықтарымен жыныстық қатынаста болады. Алайда, кейбіреулері өте табысты және көп адаммен жыныстық қатынасқа түседі. Басқа құстардан айырмашылығы, аталық құс аналық құстарды азғыру үшін өз қаражатын да, ата-анасының қамқорлығын да пайдаланбайды. Еркектер жиі қыз-келіншекті бұзады. Pepper W. Trail жүргізген зерттеуде ересек еркектер, әйелдер мен бір жасарлар арасындағы өзара әрекеттесулер байқалды және олар жұп таңдау мен еркек таралу үлгілерімен байланысты. Ересектерде бұл бұзылушылық мінез-құлық жағдайға байланысты әртүрлі интенсивтілікпен пайда болды. Төменгі интенсивтіліктегі бұзылуларда аталар, әдетте, өздерінің агрессиясын немесе қауіп-қатерлерін көрші аталарға бағыттап, көбею мәртебесі мен табысын жақсартуға немесе сақтауға тырысады. Ұрықпен айналысқан еркектер көбірек табысты болды және көбінесе жұптасу сәттілігі төмен еркектерге қарағанда жиі бұзылады. Жоғары интенсивті бұзылуларды сәл сәтті ұрықтар қолданады және жақындап келген әйелдерге бағытталған. Бұл мінез-құлық аналықтарды еркекке қарай бағыттауға ықпал етеді. Бір жылдықтар көп жағдайда ересектердің болашақ кездесулер үшін тәжірибе негізінде құдалықтарын бұзады, өйткені бір жылдықтар лек ішінде ешқандай аумаққа ие емес. Әйелдер арасында бұзылулар еркек жынысты адамдардың қолжетімділігіне әсер етпейтін, тіпті әсер етпейтін, сирек кездесетін оқиғалар еді. Жас еркектер, мысалы, қатты жыныстық қатынасқа ие түрлер, мысалы, тастың әтештері, бірінші жылы жұптасудан бас тартқан, өйткені үлкен, тәжірибелі еркектер көпшілігі жұптасудан ләззат алатын шығар. Жыныстық іріктеудің осы күшті жүйесінде басым және агрессивті аталықтардың біріне-бірі көбейуі жоғары жыныстық қатынасқа және полигинияның тұрақтылығына әкеледі. Бір теория бойынша, осы агрессивті аталықтардың таңдалуы әйелдік ерекшеліктерге де артықшылық береді. Сондықтан әйелдердің агрессиялық әрекеттері аз болады. Гиананың жыныстық жыныстық қатынасқа қатысатын еркек құйрықтары гомосексуализмге құмар.

Өсімдіктерді асылдандырудың экологиялық салдары

Лектің пайда болуының мүмкін бір артықшылығы (Гуаяндағы тау тауығы мен басқа да түрлерде) - бұл қатаң таңдау және содан туындайтын жылдам эволюциялық ілгерілеу, мұның бәрі еркектердің жоғары шығынынан мүмкін. Ал келесі ұрпақты ұрықтандыру үшін тек бірнеше аталық қана қажет. Сонымен қатар, екі жыныстың арасындағы еңбек бөлінісінің айырмашылығынан туындайтын құдалану мінез-құлқының теориясы бар. Аналық құстар ұя салуға, бала бағуға күш жұмсаса, аталық құстар көбінесе жұп табуға, қанаттарын күтіп-ұстауға жұмсайды. Гиананың тау жыныстарынан шыққан құс тұяқтары үлкен топырақтарды құрайды, олардың орташа саны 55 еркек. Бұл көгалдардағы аталық жыландар үлкен жыландар мен басқа да табиғи жыртқыштардың шабуылына және жыртқышына әсіресе бейім болды. Кішігірім топтарда, шамамен 6 адамда, шабуылдардың саны мен жиілігі мен тесіктердің көлемі арасындағы кері байланыстың салдарынан жыртқыштардың пайда болуы ықтимал емес. Сонымен, кіші топқа шабуыл жасау жиілігі аз болғандықтан, тау жынысы еркектерінің Гвианалық әтештері үлкен топпен салыстырғанда, 90% -да жалған дабыл толық қызаруды бастайтын үлкен топқа қарағанда, шашылып кету немесе толық тарап кету ықтималдығы аз болды. Бұл құстардың жыртқышқа қарсы тиімді емес әдістері бар екені анықталды және әлеуметтік жыртқыш және жыртқышпен жиі кездеспеушілік бұл еркек құстарды тірі ұстап отырды. Ерлер арасындағы бәсекелестік симуляциясы лек қалыптасуы мен көбеюінде маңызды екендігі туралы болжамдар бар.

Табиғи және жыныстық селекцияның қасиеттердің дамуына әсері

Аталықтардың түсі қоңыр орманның төбесінен айқын көрінеді. Бұл жарқын бояу ересек аталықтарға жыныстық артықшылық береді, олардың сәтті жұптасу ықтималдығын арттырады. Нәтижесінде түрдің ішінде тез эволюциялық іріктеу болып табылады, ал аталықтардың қауырсындары жарқырайды және мінез-құлық үлгілері айқын көрінеді. Жарық түстер еркектерді жыртқышқа бейім етеді. Осы себепті еркектер көбірек жұмсалады; түрді мәңгілік ету үшін кез келген ұрпақ ішінде еркектердің аз ғана саны қажет. Жыныстық іріктеу жарқын қауырсынға әкелсе, табиғи іріктеу құстардың қорғаныс түстерін қолданады. Құстардың ұяларды бақылауы үшін олардың бояуы жыртқыш аңдардан қорғаныш ретінде әрекет етеді.

Жауыздық реакциясы

Үлкен лек топтарында жыртқыш жануарлардың қаупі аз. Топта жақындап келе жатқан жыртқыш туралы топты ескерту үшін адамдар көбірек болады. Топтағы барлық құстар жыртқыш аңды іздеуде абай болады, өйткені жыртқыш аңды бірінші көрудің артықшылығы бар. Сонымен қатар, үлкен топта жалған дабылдар көп болуы мүмкін. Бұл сигнал дауыстап айтылады, содан кейін құстар ағаштарға ұшып шығады. Алайда жыланның жанында құстар мұндай сигнал бермейді екен.