Кіріспе

Додж желісі немесе Додж жоспары - екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияның экономикалық тәуелсіздігін алуы және инфляцияны жоюы үшін американдық экономист Джозеф Додж жасаған қаржылық және ақшалай қысқарту саясаты. Бұл туралы 1949 жылы 7 наурызда хабарланды. Додж желісі - АҚШ-тың Жапонияны әскериліктен шығару және демократияландырудың бастапқы кезеңінен бастап, Шығыс Азиядағы суық соғыстың шиеленістеріне жауап ретінде Жапонияны қайта әскерилендіруге және экономикалық жағынан нығайтуға бағытталған саясаттың кері курсы.

Өмірбаян

1945 жылы 2 қыркүйекте Жапония одақтас мемлекеттерге бағынды, бұл Азиядағы Екінші дүниежүзілік соғысқа тоқтам жасады және АҚШ-тың Жапонияны одақтастар қол астына алуына әкелді. Бастапқы кезеңдерде Жапонияның әлемдік бейбітшілікке қауіп төндірмеуін қамтамасыз ету үшін Жапония қоғамын либерализациялау мен демократияландыруға назар аударылды. Осы рұқсат етілген атмосферада, оккупация жапондықтарға экспансиялық экономикалық саясатты жүргізуге мүмкіндік берді, бірақ экономика тез қызып, гиперинфляцияға әкелді. 1945 жылдың қыркүйегінен 1948 жылдың тамызына дейін Жапониядағы бағалар 700% -дан астамға өсті, бұл жапон қоғамының кең секторларында үлкен тәртіпсіздікке әкелді. Осы уақытта Еуропада, сол кездегі Шығыс Еуропа елдерін Кеңес Одағының басып алуы Уинстон Черчилльді 1946 жылы "Темір перде" атты баяндамасын сөйлеуге мәжбүр етті, сондай-ақ Қытайда Коммунистердің пайдасына Қытайда азаматтық соғыста ағым бұрылып жатқан Азияда суық соғыстың шиеленісуі күшейе түсті. Геосаяси ортадағы бұл өзгерістер АҚШ үкіметі мен одақтас оккупациядағы Жапония туралы ойлаудың терең өзгеруіне әкелді. Жапонияны соғыс кезіндегі қылмыстары үшін жазалау мен әлсіретуге назар аудармай, назар Жапонияны қайта құруға және нығайтуға ауысты. Бұл арада Жапонияның ішкі майданында жаппай инфляция, азық-түлік қауіпсіздігі және жаппай кедейлік жапондықтардың жеңілісінен кейін жауынгерлік солшыл саяси партиялар мен еңбек одақтарының тез кеңеюіне ықпал етті, бұл оккупациялық билік органдарына Жапонияның коммунистік қанаушылыққа немесе тіпті коммунистік революцияға дайын екендігін қорқытты.

Әсерлер

Бұл саясат Жапонияның үдемелі инфляциясын бақылауға алуға мүмкіндік берді, бірақ жапондық жұмысшыларға қысқа мерзімді қиындықтар туғызды, бұл экономиканың қысқаруына байланысты жаппай жұмыстан босатылуына әкелді, бұл "Додж қысымы" деп аталатын экономикалық түзетудің ауыр кезеңі. Жапония 1950 жылы Корея соғысы басталғаннан кейін Жапонияда АҚШ әскери арнайы сатып алулары арқылы жасалған үлкен экономикалық ынталандыруға дейін аяқталмаған ауыр рецессияға ұшырады. 360 иеннің бір доллармен тұрақты айырбас бағамы 1970-ші жылдардың басында өзгермеген, бұл жапондық экспортты турбо-жөнелдетуге және жапондық экономикалық ғажайыпты жандандыруға көмектесті.

Экономикалық көрсеткіштер және уақыт кестесі

+ Жапонияның макроэкономикалық жағдайлары, 19451954ЖылЖҰӨ өсу қарқыны (%)Инфляция қарқыны (%)Акча базасының өсу қарқыны (%)Төтенше оқиғалар194551.1148.29.0Жапонияның берілуі (тамыз.) 1946364.567.6418.3Қаржы активтерін мұздату (қазан.); заибацуды тарату19478.4195.9132.975.9 6.2Жалпылық ереуілдерге тыйым салынды (қазан.); монополияларды бұзу, жер реформасы, еңбек реформасы194813.0165.561.5135.1 3.819492.263.30.356.0 2.0Додж жоспары (қазан.); Бірнеше айырбас бағамының 360 иенаға дейін өсуі (сәуір); Ұлттық темір жол президенті (қазан) 195011.018.202138.320.32136.31958.31958.31954.31958.31958.31954.31958.31958.31958.31954.1958.31958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1958.1959.1959.1959.1959.1959.1959.1959.1959.1959.1959.