Кіріспе

Агенттер ең оңай нәрсені істеуді ұнатады деген идея Ең аз күш-жігер принципі - эволюциялық биологиядан бастап веб-сайт дизайнына дейінгі әртүрлі салаларды қамтитын кең теория. Бұл теорияда жануарлар, адамдар, тіпті жақсы жасалған машиналар да ең аз кедергі келтіретін немесе "ең аз күш жұмсайтын" жолды таңдайды деп болжанады. Бұл басқа да көптеген ұқсас қағидалармен тығыз байланысты (көңілдікті қолдану қағидасын немесе төменде көрсетілген басқа да баптарды қараңыз). Бұл, мүмкін, ең танымал немесе кем дегенде құжатталған, зерттеушілер арасында кітапхана және ақпарат ғылымдары саласында. Олардың қағидаты бойынша, ақпаратты іздейтін клиент ең қолайлы іздеу әдісін ең аз талап етілетін режимде қолданады. Ақпарат іздеу әрекеті ең аз нәтиже табылғаннан кейін тоқтатылады. Бұл теория пайдаланушының ізденуші ретінде біліктілігіне немесе тақырыптық біліктілік деңгейіне қарамастан дұрыс. Сонымен қатар, бұл теория пайдаланушының алдыңғы ақпарат іздеу тәжірибесін ескереді. Пайдаланушы нәтижелерді табу үшін ең танымал және оңай қолданылатын құралдарды қолданады. Ең аз күш салу принципі "адам мінез-құлқының детерминистік сипаттамасы" деп аталады. Ең аз күш салу принципі кітапханалық контекстте ғана емес, сонымен қатар кез келген ақпарат іздеу қызметіне де қолданылады. Мысалы, басқа ғимараттағы маманнан гөрі, коридордың төменгі жағындағы жалпы маманмен жұмыс істеушімен кеңесу мүмкін, егер оның жауабы қабылдау шегінде болса. Ең аз күш салу принципі ең аз кедергі жолымен ұқсас.

Тарих

Бұл принципті алғаш рет итальяндық философ Гийом Ферреро 1894 жылы 1 қаңтарда "Revue philosophique de la France et de l'étranger" журналында жазған. Шамамен елу жылдан кейін бұл принципті тілші Джордж Кингсли Зипф зерттеді, ол 1949 жылы алғаш рет жарияланған "Адамның мінез-құлқы және ең аз күш-жігер принципі: адам экологиясына кіріспе" атты еңбегін жазды. Ол сөздерді қолданудың таралуы ең аз күш-жігермен тиімді қарым-қатынас жасау үрдісіне байланысты деп болжады және бұл теория Зипф заңы деп аталады. Ақпарат іздеу аясында ең аз күш салу принципі 1985 жылы Орташа диапазон теориясын жазған Герберт Пул зерттеді. Кітапханашы Томас Манн 1987 жылы жарық көрген "Кітапханалық зерттеу әдістерінің нұсқаулығы" атты кітабында ақпаратты іздеу әрекеттеріне басшылық ететін бірнеше қағидалардың бірі ретінде ең аз күш салу қағидасын келтіреді. Сонымен қатар, ақпарат іздеу мінез-құлқының ең көп таралған өлшемдерінің бірі, кітапхана таралу статистикасы, 80-20 ережесін ұстанады. Бұл ақпарат іздеу мінез-құлқы қалыпты таралу қисығының емес, қуат заң қисығының көрінісі екенін көрсетеді.

Қолданбалар

Кітапханаларды жобалау мен зерттеуді қазіргі заманғы кітапханалар жағдайында қарастырған кезде ең аз күш-жігер принципі өте маңызды. Кітапханалар пайдаланушының ақпаратты тез және оңай табуға деген ықыласын ескеруі керек. Бұл принципті жеке онлайн-каталогтарды (OPAC) және басқа да кітапханалық құралдарды жобалау кезінде ескеру керек. Бұл принцип кітапханаларда электрондық құралдарға қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін жетекші күш болып табылады. Ең аз күш салу принципі 2004 жылы Жао Лю және Чжэн Йе (Лан) Лангтың аспиранттар кітапханасының мінез-құлқын зерттеуінде кеңінен зерттелді. Зерттеу Техас A&M қашықтықтан оқыту аспиранттарының үлгілерін, олардың қандай кітапхана ресурстарын қолданғанын және неге осы ресурстарды қолданғанын тексеру үшін. Бұл зерттеуде ең көп интернет пайдаланылды, ал кітапханалар сыныптық зерттеу жүргізу үшін ең көп пайдаланылатын ресурс болды. Зерттеу барысында оқушылардың көпшілігі осы ресурстарды үйден тез және оңай қолжетімді болғандықтан пайдаланғаны анықталды. Зерттеу нәтижесінде ең аз күш салу принципі қашықтықтан білім алушылардың басым көпшілігінің негізгі мінез-құлық моделі болып табылды. Бұл дегеніміз, қазіргі заманғы кітапханалар, әсіресе академиялық кітапханалар, ақпараттық ғылымның өзгеріп жатқан нақты қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін электрондық деректер базаларын талдау керек. Кәсіби жазушылар аудиторияны талдау кезінде ең аз күш салу қағидатын қолданады. Жазушы оқырманның ортасын, алдыңғы білімін және оқырман бұрыннан білетін басқа да ұқсас ақпаратты талдап шығады. Техникалық жазуда рекурсивті ұйымдастыру, мұнда бөліктер бүтіннің ұйымдастырылуына ұқсайды, оқырманға өз жолын табуға көмектеседі. Навигациялық мүмкіндіктердің сәйкестігі бағдарламалық жасақтауда жиі кездесетін мәселе.