Кіріспе

Алясканың патша крабының коммерциялық жиналуы Алясканың патша крабының аулануы күз кезінде Аляска және Алеут аралдары жағалауындағы суларда жүзеге асырылады. Кәсіптік ау бүкіл әлемге жеткізіледі. Сонымен қатар Ресей мен халықаралық суларда көп сандаған патша крабтар ұсталады. 1980 жылы Аляскадағы балық аулау саласы патша крабының шыңы жеткен кезде, 2000 тоннаға дейін краб өндірілді. Алайда 1983 жылы кейбір жерлерде балық аулау көлемі 90%-ға дейін төмендеді. Жемшектер санының күрт төмендеуіне байланысты бірнеше теориялар ұсынылған, соның ішінде шамадан тыс балық аулау, жылы сулар және балықтардың өсіп кетуі. Нәтижесінде, ағымдағы маусым өте қысқа болды және 2010 жылы тек қана қызыл патша крабы түсірілді. Аляскадағы крабты аулау өте қауіпті, ал балықшылардың өлім-жітімі орташа жұмысшының өлім-жітіміне қарағанда 80 есе көп. Орта есеппен, жыл сайын бір балықшы өледі.

Коммерциялық құнды патша крабтың түрлері

Аляскада патша крабтың үш түрі сауда мақсатында ауланады: қызыл патша краб (Бристоль шығанағы, Нортон саунд және Кодиак архипелагында кездесетін), көк патша краб (Сан-Мэтью аралы мен Прибилоф аралдарындағы Платипус) және алтын патша краб (Алеут аралдарындағы Литодс аэквиспинус). Қызыл патша крабы - бұл үштің ішіндегі ең бағалысы. Төртінші түрі - қызыл патша крабы (Lithodes couesi) - өте кішкентай және сирек кездеседі, бірақ оның еті тәтті және дәмді болып саналады. Үлкендікке қатысты арнайы талаптарға сай болуы керек; тек қана белгілі бір түрдегі патша крабы жылдың әртүрлі кезеңдерінде заңды болып табылады және тек қана аталықтарды ұстауға болады.

Балық аулау маусымы

Қымыз балық аулаудың ең танымал кезеңі қазан мен қаңтар аралығында өтеді. Бір мезгілге бөлінген уақыт қысқаруын жалғастырды. Бір кезде қызыл крабтың мезгілі төрт күнге ғана созылды. 2005 жылдан кейін әр кемеге өткен жылдардағы аулау көлеміне және қанша краб аулауға болатынына байланысты квота бөлінді. Әуе кемелерінің саны 251-ден 89-ға дейін төмендеді, ал бұл сан кейіннен төмендеді, өйткені көптеген қайық иелері өздерінің квотасын жалға беруді балық аулауға арналған қайықты дайындау үшін ақша жұмсаудан гөрі тиімдірек деп тапты. Қазіргі уақытта маусым екі-төрт аптаға созылады.

Ұтымдылық: дерби мен квота

2005 жылғы маусымнан кейін Аляска крабының өндірісі дерби стилімен жүргізілетін маусымнан квота жүйесіне ауысты. Бұл ауысу рационализациялау деп аталады. Ескі дерби стилі бойынша, көптеген командалар шектеулі уақыт ішінде крабты аулауға бір-бірімен жарысты. Жаңа жеке балық аулау квотасы жүйесі бойынша, балық аулаудың тұрақты иелеріне квоталар берілді, олар оларды жеңілдетілген қарқынмен толтыра алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, бұл қауіпсіздікті арттырады, бұл - балық аулау ережелерін өзгертудің негізгі себебі. Квоталық жүйеге көшу, сондай-ақ, крабтың нарығын шектеуі арқылы крабтың құнын арттырады деп күтілді. 2006 жылы шетелден келген крабтардың ағыны осы жетістіктердің бір бөлігін жойды. Рационализациялау процесі көптеген экипаждарды жұмыссыз қалдырды, өйткені көптеген шағын қайықтың иелері өздерінің тағайындалған квоталарын жұмыс шығыстарын өтеуге тым аз деп тапты; IFQ жүйесі бойынша жүргізілген алғашқы маусымда флотта 250-ден астам қайықтан 89-ға жуық үлкен қайықтар болды.

Жабдықтар мен процесс

Кәсіптік балық аулау кемелерінің ұзындығы орташа, олар ауды көтеруге арналған гидравликалық жүйелермен жабдықталған және Беринг теңізінің мұздауына төтеп бере алады. Ал Аляскадағы крабтар үшін балық аулау қауіптірек, жылына 100 000 адамға 300-ден астам адам қаза табады. Бұл өлімдердің 80%-дан астамы суға бату немесе гипотермиядан болады. Балықшылар ауыр техникамен жұмыс істеуден зардап шегуі мүмкін.

Халық санының азаюы

1980 жылы, патша краб индустриясының шыңы кезінде Аляска балықшылары 200 миллион фунт краб өндірді, бірақ 1983 жылы жалпы аулау көлемі осы көлемнің 10% -дан төмен болды. Жемшектер санының күрт төмендеуіне байланысты бірнеше теориялар ұсынылған, соның ішінде шамадан тыс балық аулау, жылы сулар және балықтардың өсіп кетуі. Балық аулаудың баяу жүруі көптеген балықшыларды қар крабын (опилио және теннер крабы сияқты) немесе балық аулауға түрлендірді. Содан бері қатаң ережелер қойылып, популяцияларды жауапкершілікпен басқару және олардың қалпына келуіне мүмкіндік берілді. Қызыл және көк патша крабтарының саны 1983 жылдан бері Алясканың оңтүстік-шығысынан басқа барлық аймақтарда салыстырмалы түрде төмен болды, бұл көптеген балықшыларды алтын патша крабқа назар аударуға мәжбүр етті. Ресейден келген балықтардың ағыны АҚШ-тағы балық аулаушыларға экономикалық қиындық туғызды. Ресейден әкелінген крабтың көлемі 2004 жылы 21 миллион фунттан (9,5 миллион кг) 2005 жылы 37,5 миллион фунттан (17 миллион кг) 2007 жылы 56 миллион фунттан (25,45 миллион кг) астамға дейін өсті. Бұл шетелдік крабтың көп бөлігі заңсыз ұсталып, импортталады және крабтың бағасы 2003 жылы 3,55 доллардан 2004 жылы 3,21 долларға, 2005 жылы 2,74 долларға және 2007 жылы 2,30 долларға дейін төмендеді. Ал Алеут аралдарының алтын патша крабы үшін 2003 жылы 5,15 доллардан 2004 жылы 4,70 долларға дейін, 2005 жылы 4,52 долларға дейін және 2007 жылы Бристоль шығанағының қызыл патша крабы үшін 4,24 долларға дейін төмендеді.

БАҚ-та

Deadliest Catch - 2005 жылы Discovery Channel телеарнасында көрсетіліп жүрген реалити-сериал. Шоуда адамдар арасындағы қарым-қатынастар мен патша крабты аулаудың қауіптілігі, соның ішінде мұздай суық, бұрқыраған теңіздер және тоннадан асатын толы ыдыстарды көтеру туралы айтылады. Маусымның қысқа болуы - ережелерге және ауа райына байланысты - балықшылар жиі күн бойы қатты бұрқалы теңізде ұзақ уақыт жұмыс істеп, аз ұйықтайды.