Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әзербайжан әдеби және халықтық рэп дәстүрі Мейхана - белгілі бір тақырыпқа импровизациялау арқылы бір немесе бірнеше адам орындайтын сүйемелдемелі жоқ әннен тұратын ерекше Әзербайжан әдеби және халықтық рэп дәстүрі. Мейхана сөйлеу өлеңінен ерекшеленеді, өйткені ол бір ритмге сәйкес орындалады. Мейхананы көбінесе азербайжандықтардың арасында ұлттық рэп деп аталатын хип-хоп музыкасымен салыстырады, өйткені оған лирикалық, рифмалық және өлеңдік, әдетте, аспаптық немесе синтезделген ырғақпен айтылатын орындаушылар да кіреді. Орындаушылар синтезаторларды, барабан машиналарын және тікелей эфирлі топтарды да қамтиды. Мейхана шеберлері өздерінің әндерін жазады, жаттап алады немесе импровизациялайды және өздерінің шығармаларын а капелла немесе ритмге орындайды.
Azerbaijani literary and folk rap tradition
Meykhana is a distinctive Azerbaijani literary and folk rap tradition, consisting of an unaccompanied song performed by one or more people improvising on a particular subject. Meykhana is distinct from spoken word poetry in that it is performed in time to a beat. Meykhana is often compared to hip hop music, also known as national rap among Azerbaijani residents, as it also includes performers that is spoken lyrically, in rhyme and verse, generally to an instrumental or synthesized beat. Performers also incorporate synthesizers, drum machines, and live bands. Meykhana masters may write, memorize, or improvise their lyrics and perform their works a cappella or to a beat.
Этимология
Бұл жанрдың атауы дәстүрлі парсы meykhane (таверна, паб) сөзінен шыққан, бұл сөз парсы сөзінен шыққан (шарап) және хане (үй). Мейхананың кәсіби орындаушылары азербайжан тілінде Söz Ustadı (Сөз шеберлері) деп аталады.
The name of this genre comes from the traditional Persian meykhane (tavern, pub), which itself originated from the Persian word mey (wine) and khane (house). The professional performers of meykhana are known as the Söz Ustadı (Word Masters) in Azerbaijani, also called as the meykhana masters.
Тарих
Байқау соңында көрермендер ең көркем әрі ақылды өлеңдерін improvization жасаған ақынды анықтап, оны жеңімпаз деп жариялады. Бұл байқауларды қазіргі заманғы поэзиялық импровизация байқауларымен немесе тіпті рэп шайқастарымен салыстыруға болады.
Since medieval times, meyhanes were places where poets would gather exchanging verses in an extemporaneous fashion, sometimes joking and disparaging one another. At the end of the contest, the audience determined which poet had improvised the most elegant and clever verses and declared him the winner. These contests may be compared with modern poetry improvisation contests or even with rap battles.
Кеңестер тарапынан қысым (1940-1991)
Мейхана революцияға дейінгі кезеңде Баку елді мекендерінің жастары арасында орындалды. Кеңес дәуірінде мейханаға тыйым салынғанымен, Әлиаға Вахидтің поэзиясы қазіргі мейхана ретінде жиі рифмаланған. Бұл мейхананың Баку мен Абшерон аймақтарының тұрғындары арасында танымал болуымен байланысты болуы мүмкін.
Meykhana was performed among the youth of Baku settlements in the pre Revolutionary time. Although during the Soviet period meykhana was banned, the poetry of Aliagha Vahid was often rhymed as a contemporary meykhana. This could be related to the meykhana's popularity among the residents of Baku and Absheron regions.
Халықтың қабылдауы (1991-2001)
Кеңес Одағы құлағаннан кейін, мейхана Әзірбайжанда кеңінен танылды, бірақ көптеген фундаменталистер бұл жанрға наразылық білдіріп, оны әлі де тым либералды және дәстүрлі ұлттық құндылықтарға қайшы деп атап өтті. Олар музыка жанры әлі де сексуалдықты, алкогольді, есірткілерді және батыс тұтынушылық мәдениетін насихаттайтынын мәлімдеді, бірақ фундаменталистік көзқарасты сынға алғандар фундаменталистер мен мейхана музыканттары бір халықтың, жастардан, олар көбінесе екі мәдениеттің арасында қайсысына жататынын таңдау керектігін іздеді. Бұл дәуірде мейхананы ерекше қабылдап, жаңа орындаушылар пайда болды: Ағасалим Чилдаг, Кабир Азэри, Ағамирза Мамедов, Ағакарим Новрузов, Елчин Маштағали және Машадибаба Айдамиров мейхана толқынын бастады, бұл азербайжандық ұлттық музыканың әсерінен мейхана музыкасын электрондық музыкамен біріктірді. Низами Рамзи ұлттық теледидарда және танымал фильмдерде орындалған алғашқы мейхана шебері болды.
After Soviet Union's downfall, meykhana found mainstream acceptance in Azerbaijan, though many fundamentalists still protested the genre, saying that it was still too liberal and in contrast to traditional national values. They claimed the musical genre still promoted sexuality, alcohol, drugs and Western consumer culture, but critics of the fundamentalist viewpoint stated that fundamentalists and meykhana musicians were ultimately seeking converts from the same population, the youth, who often had to choose where they belonged between the two cultures. New performers emerged in this era with their distinctive takes on meykhana: Aghasalim Childagh, Kabir Azeri, Aghamirza Mammadov, Aghakarim Novruzov, Elchin Mashtagaly and Mashadibaba Aydamirov started the meykhana wave, combining Azerbaijani national music influenced meykhana music with electronic music. Nizami Ramzi was first meykhana master to be ever performed in national television and in popular movies.
Қазіргі заманғы мейкхана (2001 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
90-шы жылдардың қарқынымен мейхананың дыбысы стандартталды, өйткені жаңа орындаушылар Айдын Хирдаланли, Рашад Дагли, Елшан Хазар, Вахид Гадим, Махир Джурат, Октай, Вугар Маштагали және Намиг Мана сияқты әсерлердің ұжымдық жиынтығына сүйенді. Намиг Гарачухурлу, әсіресе, романтикалық дисонансы және Айгун Казимова сияқты азербайжандық поп әншілерімен дуэтімен, халық музыкасы мейхана әндері ретінде белгілі болған жаңа қозғалыстың дыбыстық үлгісін жасады. Алайда бұл мейхана орындаушыларының арасында жік салуға әкелді. Фундаменталистік мейхана орындаушылары соңғы онжылдықтарда қолданған классикалық стильді ұстап тұруды шешсе, мейхана орындаушыларының жаңа толқыны мейхананы әртүрлі музыкалық жанрлармен біріктіруді шешті. 1990-2000 жылдары мейхананың танымалдылығы артуымен телеарналар мейхана турнирлерін шығара бастады. "Де, Гелсин!" секілді теледидар бағдарламалары. (Қайдасың, кел!) ANS телеарнасында жарық көрген "Мейхана" жергілікті тұрғындар арасында танымал болды және мейханаға сұраныс азербайжандықтардың үйлену тойындарында айтарлықтай артты.
As the 90s progressed, meykhana's sound became more standardized as newer performers drew inspiration for the same collective set of influences that included Aydin Khirdalanli, Rashad Daghly, Elshan Khazar, Vahid Gadim, Mahir Ju'rat, Oktay, Vugar Mashtagaly and Namig Mana. Namig Garachukhurlu, in particular, with its romantic dissonance and duos with Azerbaijani pop singers like Aygun Kazimova, created the sonic template for a new movement, which became known as popular music meykhana songs. However, this produced division among meykhana performers. The fundamentalist meykhana performers decided to keep the classical style which they have used through last decades, while the new wave of meykhana performers decided to combine meykhana with different musical genres. With the increased popularity of meykhana in the 1990s and the 2000s, television channels started broadcasting and creating meykhana tournaments. The television programs such as De, Gəlsin! (Say, Come On!) in ANS TV led meykhana to popularize even more among local residents and demand for meykhana increased significantly in Azerbaijani weddings.
Деривативтер мен тармақтар
Мейхананың ең танымал түрі - бұл сөздік алмасу (deyişmə), онда кейбір сөз тіркесі немесе сөйлем келесі жұптармен рифма жасайды.
The most known type of meykhana is verbal exchange (deyişmə), where some phrase or sentence forms a rhyme with the following couplets.
Мейхананың цензурасы
Әзірбайжанда мейхана музыкасының дамуы мен коммерцияландыру барысында өнер түрін басуға көптеген әрекеттер жасалды. Әннің мазмұнынан бастап альбомның мұқабасына дейінгі бейнелерге дейін, "Мейхана" даулы музыка болды. Әзірбайжандықтардың әлемдегі өзіндік ерекшеліктерін анықтау үшін діни сәйкестік пен трансұлттық функция атқарады. Бұл күрделі жекелік мейхана арқылы көрініс табады және көптеген мәдени контексттерде жиі дауланады және цензураланады. Мейхана кассеталар сату, теледидар мен радио арқылы кең көлемде тарала бастады, бұл ұлттық экономикаға септігін тигізді.
Throughout the course of meykhana music's development and commercialization in Azerbaijan, there have been many attempts to stifle the art form. From lyrical content to the album cover images, meykhana has been a controversial music. Religious identity and transnationalism function to define the complexities of Azerbaijani identity in world. This complex identity is expressed through meykhana and is often contested and censored in many cultural contexts. Meykhana started to circulate on a larger mainstream scale, via cassette tape sales, TV exposure, and radio play, adding to the national economy.
Жеткізу
Мейхананы табысты орындау үшін мейхана шебері дауысты дыбыспен, дыбыспен және тыныс алуды бақылаумен дамытуы керек. Вокалдық көрініс - бұл мейхана шеберінің дауысының ерекшелігі. Ағып жатқан мейханалық дуэттер үшін айтылу өте маңызды; кейбір мейхана шеберлері оны комикалық және көркемдік әсер үшін ашады. Мейхана орындаушысының игеруі үшін тыныс алуды бақылау, оның ішінде тыныс алуды тоқтатпай, ауа алу маңызды. Мейханалық парталар әрқашан әуенмен беріледі. Мэйханада тез, мағыналы және анық парталар құрастыру қабілеті шеберліктің маңызды белгісі болып саналады.
To successfully deliver a meykhana, a meykhana master must also develop vocal presence, enunciation, and breath control. Vocal presence is the distinctiveness of a meykhana master's voice on record. Enunciation is essential to a flowing meykhana couplets; some meykhana masters choose also to exaggerate it for comic and artistic effect. Breath control, taking in air without interrupting one's delivery, is an important skill for a meykhana performer to master. Meykhana couplets are always delivered with melody. The ability to compose quickly, meaningful and clearly meykhana couplets is regarded as an important sign of skill.
Әлеуметтік әсері
Мейхана музыкасының бүкіл елде кең таралуы оның мәдениетке, сәнге және әлеуметтік көзқарастарға үлкен әсерін тигізді. Мейхананың әр түрлі субжанрлары көптеген субмәдениеттердің жеке басын қабылдады және олардың негізгі бөлігі болды. Бұл реформалар сонымен қатар 90-шы жылдары мейхана стилін қабылдаған қазіргі заманғы Әзірбайжан хип-хопының негізін қалады. Оның алғашқы дамуынан бастап мейхана әлеуметтік және саяси нормаларға қарсы көтеріліспен байланысты болды, ең алдымен мейхана музыкасының үкімет билеген мәдениетті қабылдамауы, қарсы мәдениеттің әлеуметтік конвенцияның барлық түрлерінің тұтынушылықты қабылдамауы. 2012 жылдың 30 мамырында бүкіл әлемде Путинге қарсы Твиттердегі хабарлама тарала бастады, оппозициялық белсенділер "Путин, сіз кімсіз? Жүріңіздер, осынданан кетіңіздер" (#путинтыктотакойдавайдосвидания), Әзірбайжанның Астара аймағындағы мейханадан ("Ty kto takoy? Давай, свидения жаса!"). Бұл интернет-мемеге айналып, бүкіл әлемде танымал болды. 2012 жылдың маусым айында ресейлік рэпер Тимати басқа рэперлермен бірге Филипп Киркоров туралы "Давайдосвидания" атты дис-тректі шығарды.
The nationwide popularity of meykhana music meant that it became a major influence on culture, fashion and social attitudes. Different subgenres of meykhana were adopted by, and became central to, the identity of a large number of sub cultures. These reforms also laid the foundation of the modern Azerbaijani hip hop, who adopted meykhana style, respectively in the 1990s. Since its early development meykhana has been associated with rebellion against social and political norms, most obviously in early meykhana music's rejection of a government dominated culture, the counter culture's rejection of consumerism of all forms of social convention. On 30 May 2012, an anti Putin Twitter message started trending worldwide after opposition activists posted a hashtag "Putin, who are you? Come on, get out of here" (#путинтыктотакойдавайдосвидания), inspired by a meykhana in the Astara region of Azerbaijan ("Ty kto takoy? Davay, do svidaniya!"). It became an internet meme and made worldwide trends. In June 2012, Russian rapper Timati with other rappers made a diss track "Davaydosvidaniya" about Philipp Kirkorov after sampling from this song.