Кіріспе
Лагуиндинган әуежайы, Лагуиндинган халықаралық әуежайы деп те аталады, бұл Солтүстік Минданаодағы халықаралық әуежай, Кагаян-де-Оро, Илиган және Марави қалаларына, сондай-ақ Филиппинде Мисамис-Ориентал, Ланао-дель-Норте және Букиднон провинцияларына қызмет көрсетеді. Аэропорт Давао қаласындағы Франсиско Бангой халықаралық әуежайынан кейін Минданаодағы екінші ең көп жүретін әуежай болып табылады. Лагуиндиган әуежайы халықаралық әуежай ретінде есептелген кезде, Филиппиннің азаматтық авиация басқармасы (CAAP) (Қоғамдық көлік департаментінің (DOTr) азаматтық авиация саясатын іске асыру үшін жауапты орган) әуежайды 1-сыныпты негізгі (ірі ішкі) әуежай ретінде жіктейді. Аэропорт Моог, Лагуиндинган қаласында орналасқан және Кагаян-де-Оро мен Илиганнан орналасқан. 2013 жылы 15 маусымда ашылып, Лумбия әуежайының (қазіргі Лумбия әуежайы) Лумбия, Кагаян-де-Оро және Мария-Кристина әуежайының (Мария-Кристина, Илиган) орнын ауыстырды. Лумбия әуежайы қазір Филиппин әуе күштері үшін әскери әуе базасы ретінде қызмет етеді, ал Илиган қаласындағы Мария Кристина әуежайы жалпы авиацияға қызмет етеді.
Laguindingan Airport , also referred to as Laguindingan International Airport, is an international airport in Northern Mindanao that serves the cities of Cagayan de Oro, Iligan, and Marawi, as well as the provinces of Misamis Oriental, Lanao del Norte and Bukidnon in the Philippines. The airport is Mindanao's second busiest airport after Francisco Bangoy International Airport in Davao City. While the airport is billed as an international airport, Laguindigan Airport is classified as a Class 1 principal (major domestic) airport by the Civil Aviation Authority of the Philippines (CAAP), a body of the Department of Transportation (DOTr) responsible for implementing policies on civil aviation to assure safe, economic and efficient air travel, and the handling of operations at airports (except major international ones). The airport sits on a site in Moog, Laguindingan, and is from Cagayan de Oro and from Iligan. It opened on June 15, 2013, and replaced both Lumbia Airport (now Lumbia Airfield) in Lumbia, Cagayan de Oro and Maria Cristina Airport in Maria Cristina, Iligan. Lumbia Airport now serves as a military air base for the Philippine Air Force, while Maria Cristina Airport in Iligan serves general aviation.
Қаржыландыру және іске асыру
Лагуиндинган әуежайын дамыту жобасына қаражат көздері Қаржы көздері (миллион АҚШ доллары) Оңтүстік Кореяның Экономикалық даму және ынтымақтастық қорынан 30.60 млн. KEXIM экспорттық несиелік кредиті 62.75 млн. Филиппин үкіметінен 60.36 млн. KEXIM-тен әуе навигациясы мен қолдау объектілеріне арналған 13.38 млн. Жоба аяқталғаннан кейін әуежай Филиппиннің азаматтық авиация органына берілді. Аэропорт жобасы аймақтың әуе тасымалына деген сұранысын қанағаттандыру үшін халықаралық қауіпсіздік және пайдалану стандарттарына сәйкес келетін жаңа ірі магистральдық әуежайларды дамытуды көздейді. Аэропорт жобасы экономикалық қызметті, атап айтқанда Кагаян Илиган дәлізін ынталандыруды мақсат етеді және Солтүстік Минданаоға кіреберіс ретінде қызмет етеді деп күтілуде. Аэропорт жобасының бекітілген құны 167,09 миллион АҚШ доллары немесе 7,853 миллиард фунт. Ұлттық экономикалық және даму басқармасы 2007 жылғы 30 тамызда осы шығындарды бекітті. Бұл жоба 1991 жылдан бері бар, бірақ жер сатып алу және қаржыландыру проблемалары себепті жүзеге аспай келеді. Филиппин үкіметі Оңтүстік Корея үкіметімен Экономикалық даму ынтымақтастық қоры арқылы 25 миллион АҚШ доллары мөлшерінде жеңіл несие келісімін жасаса да, әуежай кешені үшін қажет болатын шамамен 300 гектар жерді сатып алу үшін қарсы қаржыландыруды көтеру қиындық туды. Лагуиндинган әуежайын дамыту жобасы 2006 жылдың 10 қаңтарында президент Глория Макапагал Арройоның төрағалығымен groundbreaking рәсімдермен ашылды, ол Кагаян де Оро Илиган дәлізінде халықаралық әуежай идеясын жақтады.
The airport project was implemented by the Philippine Government through the Department of Transportation and Communications. After the completion of the project, the airport was turned over to the Civil Aviation Authority of the Philippines. The airport project envisages the development of new major trunkline airports compliant to international standards of safety and operations to meet the air transportation demand of the region. The airport project also aims to boost economic activities, specifically of the Cagayan Iligan Corridor, and expects to serve as the gateway to Northern Mindanao. The approved cost of the airport project is US$167.09 million or ₱7.853 billion. The cost was duly approved by the National Economic and Development Authority Board on August 30, 2007. Plans for the upgrade have existed since 1991 but have been stymied by land acquisition and financing problems. Although the Philippine Government has signed a US$25 million soft loan agreement with the South Korean government through its Economic Development Cooperation Fund, there has been difficulty in raising counterpart funding for acquisition of the estimated 300 hectares of land eventually required by the airport complex. The Laguindingan Airport Development Project was inaugurated on January 10, 2006, with groundbreaking ceremonies presided by President Gloria Macapagal Arroyo, who advocated the idea of an international airport along the Cagayan de Oro Iligan Corridor.
Құрылыс және ашылу
2007 жылдың шілдесінде жаңа әуежайды ұлттық жолға қосу үшін төрт жолақты жолдың құрылысы басталды. 2008 жылдың басында әуежай аумағын сыныптау басталды. Оның басшылығымен көлік және коммуникациялар департаменті және оның шетелдік және жергілікті консультанттары, Оңтүстік Кореядағы Yooshin Engineering Corporation және Ortigas Center, Пасигтегі SCHEMA Konsult, Inc. және жобаның бас мердігері ретінде Hanjin Heavy Industries and Construction Company болды. Президент Бениньо Акино ІІІ әуежайдың ашылуы 2013 жылдың сәуір айында болады деп күтті. Алайда, 2013 жылдың 18 сәуірінде DOTC ашылу 2013 жылдың 15 маусымына дейін кейінге шегерілетінін хабарлады, өйткені CAAP авиакомпаниялардан жазғы шыңдау маусымынан кейінге қалдыру туралы өтініштерді алды, өйткені 30 сәуірде ашылу бірнеше күнделікті рейстерді тоқтатуды талап етеді. 2013 жылы 13 маусымда, оның ашылуына екі күн қалғанда, президент Акино оны ашты.
Қазіргі заманғы тарих
Лагуиндинган әуежайы 2014 жылдың желтоқсанына дейін түнгі қонуды жеңілдетеді деп күтілді, бұл түрлі навигациялық жүйелерді орнату аяқталғаннан кейін. Алайда, әуежай тек 2015 жылдың 12 наурызында ғана түнгі рейстерді қабылдай бастады. Осы соңғы өзгерістерге байланысты жұмыс уақыты бұрынғы күн сайынғы сағат 6:00-ден 6:00-ге дейін PST сағат 5:00-ден 9:00-ге дейін ұлғайтылды. 2017 жылдың 20 қазанында Себу Пасифик әуежайы өзінің жетінші хабы ретінде іске қосылды, оның өңірлік еншілес компаниясы Cebgo әуежайдан Катиклан мен Думагетеге рейстерді қосты. Филиппин әуекомпаниясы 2018 жылдың қаңтар айында әуежайда Mabuhay Lounge ашылды, бірақ COVID 19 пандемиясына байланысты 2020 жылдың наурызынан бері жабылып қалды.
Жаңарту және кеңейту
2013 жылдың тамызында жобаны әзірлеу және бақылау жөніндегі кеңес әуежайдың жұмыс істеуін және техникалық қызмет көрсетуін қайта қарауға келісім берді. Операциялар мен техникалық қызмет көрсетуді қаржыландыруға рұқсат берілді, бірақ жаңа терминалдың құрылысын жеңімпаз ТЖӘ-ге беру үшін қайта қаралды. Көлік және коммуникация департаментіне басқа әуежайдағы азаматтық жұмыстармен, әуе навигациялық қондырғылармен, құрлықтағы құрылыс жұмыстарымен және басқа да құрылғылармен бірге терминал салу тапсырылды. Бұл қайта қарау әуежайдың ИКАО стандарттарына сай болуына ықпал етеді. 2019 жылдың 26 ақпанында Aboitiz InfraCapital Inc. әуежайдың жаңарту, кеңейту, пайдалану және техникалық қызмет көрсету бойынша сұралмаған ұсынысы үшін CAAP-тен бастапқы ұсыныскер мәртебесін (OPS) алды. Филиппиннің азаматтық авиация басқармасы мен әуежай басқарушысы Хосе Бодионганның айтуынша, әуежай "ең көп жұмыс істейтін өңірлік көлік хабы" болады, өйткені ұшу-қону жолағындағы жарықтар, навигациялық жабдықтар (түнгі рейстер үшін қажет) және екі жаңа өрт сөндіру машинасы сатып алынды. Жолаушылар және жүк терминалын кеңейту және көлік тұрағын салу жоспарланып отыр. Оңтүстік Кореяның Кагаян-де-Ородағы үлкен қатысуымен аймақтық туризм департаменті Бусаннан Кагаян-де-Ороға Сингапур арқылы немесе Бусаннан Кагаян-де-Ороға тікелей бағыт бойынша ұшуды қарастыруда. CAAP бастапқыда 2015 жылдың төртінші тоқсанына дейін Busan Cagayan de Oro және Seoul Cagayan de Oro рейстерін мақұлдауға дайын болды.
Аэротрополис
Аэропорт кешенін дамыту үшін үкімет сатып алған 417 гектар жердің 183-іне ие болған Аяла Лэнд, әуежайдың айналасында аэрополис дамытуды жоспарлап отыр. Бұл Филиппиннің азаматтық авиация басқармасы мемлекет корпорациядан сатып алған жерлерді иемденуге берген шарттың бір бөлігі.
Жолаушылар терминалы
Аэропорттың жолаушылар терминалы жылына 1,6 миллион жолаушыны қабылдай алады. Әуежай күніне 2000 жолаушыны қабылдай алады.
Ұшу-қону жолағы
Аэропортта бір ғана ұшу-қону жолағына арналған, ол сағатына төрт рет ұшып-қонуға мүмкіндік береді. Ұшу-қону жолағында аспаптармен қону жүйесі бар, бұл оны түнгі қонуға қабілетті етеді.