Кіріспе

2005 жылы Оңтүстік Тынық мұхитында болған 5-ші санатты циклон Олаф 2004-2005 жылдары Оңтүстік Тынық мұхитында пайда болған алтыншы циклон болды. Олаф 2004-2005 жылдар маусымында пайда болған үш циклонның бірі болды. Ол Нэнси циклоны шығысқа қарай пайда болғаннан кейін 21 сағаттан кейін пайда болды. 5 -ші санаттағы күшті циклон Олаф Америка Самоасына қатты зақым келтірді, бірақ нақты бағалары белгісіз. Зыянға қарамастан, циклоннан қайтыс болғандар мен жарақат алғандар туралы хабарланбады. Олаф 2004-2005 жылдар аралығында Кук аралдарына соққан Оңтүстік Тынық мұхитының үшінші циклоны болды (басқа екеуі - Мина мен Нэнси), ал Перси циклоны кейіннен 2 аптадан аз уақыттан кейін жойылған архипелагқа әсер етті.

Метеорологиялық тарих

2005 жылдың ақпан айының ортасына қарай мұссондық төмен қысым Тувалу арал мемлекетінің маңында пайда болып, шығысқа қарай Самоа аралдарының солтүстігіне дейін созылады. 10 ақпанда бұл төменгі қысым аймағында екі жүйе пайда болды, олар Фиджи метеорологиялық қызметі (FMS) 2004-05 маусымдағы сегізінші және тоғызыншы тропикалық бұзылыстар деп саналды. Олаф циклоны шығысқа қарай бағытталып, Батыс Самоадан шығысқа қарай 161 шақырымға дейін қозғалды. 16 ақпанда жерсеріктік суреттерде Олафтың 5-ші санаттағы циклонға айналған кезде жақсы анықталған көз бейнеленген. Олаф 915 миллибардың барометриялық қысымымен 165 миль/сағаттың ең жоғары жылдамдығына жетті. Олафтың қысымы төмен болуы мүмкін, бірақ ресми есептерде Олафтың қысымы 915 мбар. Дауылдың ең күшті кезінде оның орталығы Америка Самоасынан солтүстік-шығысқа қарай 113 шақырым, ал Паго-Пагодан солтүстік-батысқа қарай 145 шақырым жерде болды. Сонымен қатар, Олаф циклоны оңтүстік-шығыс бағытын жалғастырғаннан кейін Нэнси циклонымен бірге кішігірім Фудзивара әсеріне ұшырады. Бұл циклонның күші 5 категорияға дейін жетіп, Америка Самоасының Тау қаласының шығысына қарай 15 миль қашықтықта орналасқан. Сол уақытта ауа райы станциясы 931 барометрлік қысымды көрсетті. Америка Самоасында мектептер мен кәсіпорындар жабылды, ал теледидар мен радиода ескертулер таратылды. Синоптиктер Олаф дауыл тұтасымен, су тасқыны мен қатты желдер әкелетінін болжады. Ниуэде циклонды синоптиктер мұқият бақылады, себебі олар бір жыл бұрын болған Хета циклонынан болған зардаптар қайталанбауы мүмкін деп қорқады. Француз Полинезиясы да циклон туралы ескерту алған. Синоптиктер Кук аралдарының қалған бөлігіне ескертулер мен ескертулер жариялады. Келесі күні Олаф бағытын өзгертіп, билік органдарына эвакуация туралы бұйрық берді. Тутуилада 70 шұғыл баспана ашылып, 1000 адам төменгі жатқан жерлерден көшірілді. Циклон жақындаған кезде жергілікті әуежай жабылып, көптеген рейстер тоқтатылды. Таудағы тұрғын үйлердің көпшілігі биік жерге салынған дауыл баспаналарына көшірілді. Мануа аралдарында жалпы саны 2000 адам.

Әсері

Олаф деген циклон Самоа мен Америка Самоасына қатты залал келтірді. Жақсы орындалған ескертулер мен эвакуациялардың арқасында өлім-жітім болған жоқ. Алайда, дауыл кезінде қайықтағы екі адам жоғалып кеткен және өліп қалған деп есептелді.

Самоа және Америка Самоасы

Олафтың көзі құрлыққа түспегенмен, бірнеше метеорологиялық станциялар желдің созылып жатқанын хабарлады. Олаф сондай-ақ жағалауда дауыл толқынынан зақым келтірді. Сондай-ақ, 21 балықшы құтқарылды.

Кук аралдары

Олаф бұған дейін Мина мен Нэнси циклондарының әсерінен құтқарылған Кук аралдарына да соққы берді. Раротонгаға жеткенде Олаф аралдың батыс жағын айналып жүрді. Бұл дауылдың ең күшті бөлігіне аралдың кіруіне себеп болды, нәтижесінде үйлер мен кәсіпорындарға үлкен залал келтірілді. Баспасөз хабарларына сәйкес, тұрғындардың 30-40 пайызы электр қуатысыз қалды, ал 60% ғимараттар зақымдалды. Бастапқы жауап ресурстары Америка Самоасына және оның айналасындағы аралдарға жіберілді және оны 2005 жылдың 21 ақпанында Америка Құрама Штаттарының жағалау күзеттері мен Америка Самоасының үкіметі таратты. Мануа аралдарындағы апатқа қарамастан, егер Олаф Америка Самоасына тікелей соққы берсе, жағдай одан да нашар болар еді. 2005 жылы 22 ақпанда Жаңа Зеландия үкіметі тазалау жұмыстарына көмек көрсету үшін материалдар мен жұмысшыларды ұсынды. Франция үкіметі мен Біріккен Ұлттар Ұйымы да Таитиден әскерилер жіберіп, зардап шеккен тұрғындарға қосымша көмек көрсетті.