Кіріспе

Джеймс Роуленд Уорд (1848-1912) - британдық таксидермист және Лондонның Пикадилли қаласындағы Роуленд Уорд Лимитед фирмасының негізін қалаушы. Компания құстар мен ірі аңдар трофилерін таксидермиялық өңдеуге маманданған және танымал болды, бірақ басқа да жұмыстар жасады. Роуленд Уорд компаниясы мүйіз, қауырсын, аяқ, тері және тістерден көптеген пайдалы бұйымдар жасап, жануарлардың бөліктерімен (кейде Вардиан жиһазы деп аталады) сәнді бұйымдар жасады, мысалы зебраның тырнағы, мүйіз жиһазы және фил аяғының шатыр тұтқасы. Роуленд Уорд сонымен қатар табиғи тарих кітаптары мен үлкен аң аулау туралы әңгімелердің белгілі баспашысы болды. Rowland Ward Ltd. ең танымал және тұрақты өнім - 1892 жылы басталған және қазір отызыншы басылымында (2020) орналасқан "Биг Гейм жазбалары" кітаптар сериясы. Бұл кітаптарда әлемнің түкпір-түкпірінен келген аңдардың өлшемі бар және бұл кітаптар тізімі ең көне болып табылады.

Rowland Ward Limited компаниясының тарихы

Роулендтің заманында оның отбасы таксидермия мен табиғи тарихпен айналысқан. П. А. Моррис жазған Роуленд Уорд компаниясының тарихы бойынша Роуленд Уордтың бабасы табиғаттанушы және жануар терісін сатушы болған. Эдвин Генри Уорд (1812-1878), Роуленд Уордтың әкесі, өз заманында белгілі таксидермист болды. Эдвин Х. Уорд Джон Джеймс Одубонмен бірге экспедицияларға аттанды, ал Уорд суретшіге құс терілерін жинап, дайындады. Кейіннен Одубон бұл үлгілерді өзінің "Америка құстары" атты эпопеясында қолданды. Эдвин Х. Уорд 1857 жылы Лондонда мал майына арналған дүкен құрды және 1870 жылы Виктория патшайымнан патшалық жарлық алды. Басқа да алыс туысқан Уордтар отбасының мүшелері таксидермиямен байланысты бизнестерді Нью-Йорк пен Австралияға дейін жүргізді. Эдвин Х. Уордтың екі ұлы болды, Эдвин-младший және Джеймс Роуленд. Екеуі де әкесінің ісімен айналысып, өздері табысты болды, олар британдық патша отбасының, сондай-ақ Австрия императоршасының, басқалардың арасында бас көтерді. Эдвин кіші мал бағу ісін тастап, ақырында АҚШ-қа көшіп келеді. Эдвиндің ұлы Герберт Уорд (18631919) Генри Мортон Стэнлидің 18871888 жылдардағы Эмин Пашаның Африканың сол кездегі белгісіз жеріне көмек экспедициясы кезінде зоолог болып қызмет етті. Роуланд Уорд отбасының ең танымал таксидермисі болды. "Табиғатшы өмірін зерттеу" атты кітабында ол 14 жасында мектепті тастап, әкесінің дүкенінде жұмыс істегенін айтады. Роуленд әкесіне Джон Гулд үшін құсқұйрық коллекциясын құрастыруға көмектесті. Алғашқы кездері ол скульптура жасау мен анатомиялық тұрғыдан дұрыс модельдеуге көңіл бөлді. Роуланд Уорд сонымен қатар қола мүсінші болды. 1870 жылы олардың кубоктарын Роуленд Уорд ЛТД-ге әкелді. Сонымен қатар, Роуленд Уорд Лтд көптеген мұражайлар мен жеке коллекцияларға даналар алуға көмектесті. Мүмкін Уордтың ең танымал жұмыстарының бірі ол атақты Пауэлл мақта музейінің Перси Пауэлл мақтасы үшін жасаған таксидермия болды. Роуленд Уорд Пауэлл Коттонның өмірде кездескен екінші ең үлкен тістерге ие болған филін отырғызуды қалаған, бірақ мұны жасау үшін ғимараттың төбесінің кеңейтілуі қажет болды. Роуленд Уорд бұл филдің өмірлік өлшемді болуы керек деп қатты сезінді, сондықтан ол Пауэлл Коттонмен келісім жасады: Роуленд Уорд таксидермияны тегін жасайтын, егер Пауэлл Коттон толық өлшемді тауды орналастыру үшін қажетті қайта құруды жасаса. Олар келісті, ал толық көлемді монумент әлі күнге дейін Кекс парктегі Пауэлл мақта музейінде көрінеді. Роуланд Уорд сол дәуірдегі басқа жануарларды өңдеушілердің бәрінен де көбірек теріден, мүйізден және бас сүйегінен үйде қолдануға болатын бұйымдар жасаумен танымал болды. Виктория немесе Эдвард дәуіріндегі "жануарлар жиһазы" деп аталатын бұл бұйымдарға тік тұрған, көмір көздіктер орналастырылатын күміс табаны ұстап тұрған, атталған аю тәрізді "думвейтер" кіреді; жылқының тырнағынан жасалған сиялы қаптар; писем ашушылар, оның бесігі піл сүйегінен, тұтқасы түлкі аяғынан, екеуі сәнді күміс жеңмен байланысқан. Сонымен қатар, пилдің аяғынан жасалған арақ шкафтары, шамға айналған құстар, ХХІ ғасырда өте сирек көрінетін, бірақ Виктория дәуіріндегі Англияда өте сәнді және арзан болған заттар болды. Сонымен қатар, Rowland Ward Ltd. түрлі-түсті құстармен толтырылған шыны шкафтардың үлкен жеткізушісі болды; бұл сол кезде үйді безендіру ретінде барлық ашу болды. Уордтың өмірінде Темзада ескірген қайықты жеңгелеу өте сәнді болғандықтан, компания Канададан әкелінген каноэлерді де сататын. Rowland Ward Ltd. компаниясы оның іс-шараларынан көп ақша тапқан көрінеді. Роуленд Уордтың бас киімі мен шыны құс қораптары бүгінде Англияда өте көп жинақталады, бірнеше аукциондық үйлер жыл сайын арнайы сатулар ұсынады.

Rowland Ward Ltd. Баспа

1872 жылы Роуланд Уордтың ағасы Эдвин кіші "Кнапсактың ойыншылар үшін нұсқаулығы" атты кішкентай кітабы жарық көрді. Роуленд Уорд 1880 жылы "Спортшының нұсқаулығы" деп аталатын кітаптар сериясын бастау үшін осы басылымнан элементтер алған. Бүгінгі таңда бұл мақалалар он бесінші рет басылып шықты. Бұл кітаптар аң аулау, терілерді күту, лагерьлерді басқару, нұсқаушыларды жалдау және атыс қаруын таңдау туралы нұсқаулар болып табылады. Көп ұзамай басқа да кітаптар жарық көрді, соның ішінде 1892 жылы "Жоғарғы ойын туралы жазбалар" кітабының бірінші басылымы жарық көрді. Бүгінде Роуленд Уордтың рекордтық кітаптарының және басқа да басылымдарының алғашқы басылымдары бүкіл әлемдегі коллекционерлер арасында өте көп сұранысқа ие және антиквариаттық нарықта өте жоғары бағаға сатылады. Бұл атауларға граф Йозеф Потоцкийдің "Сомалилендтегі спорт", принц Демидоффтың "Алтай мен Монголиядағы жабайы қойлардан кейін"; Генри Брайденнің "Африканың үлкен және кіші ойыны"; Ричард Лидеккердің "Барлық жерлердің бұғысы"; Альфред Нойманның "Шығыс Экваторлық Африкадағы фил аңшылығы"; Перси Пауэлл Коттонның "Абиссиния арқылы спорттық саяхат"; Фредерик Селусдің "Саяхат және үлкен ойын" және басқалары кіреді. Роуленд Уорд өзінің баспа компанияларымен қатар, басқа компаниялар үшін де кітап таратты. Роуленд Уорд өзі бірнеше кітап жазды, оның ішінде Флоридаға балық аулау сапары туралы, ол әйелі сақтаған күнделіктер негізінде жазылған. Компанияның ең көп еңбек жазған авторы Ричард Лайдеккер болды, ол өз заманының ең үздік натуралисті болды. Лидеккер Роуланд Уордқа барлығы тоғыз кітап жазды. Роуленд Уордтың көптеген кітаптары Ұлыбританияда патенттелген "зебра үлгісі" бойынша бірден танылады. Компания бірнеше кітапты аз санда шығарды, олардың шектеулі басылымына Роуланд Уордтың өзі қол қойды. Тіпті қолтаңбасыз немесе шектеулі кітаптар да қазір өте сирек кездеседі және қымбатқа түседі, әсіресе кітап сатушылар "жақсы" деп атайды.

Үлкен аңдар туралы деректер

Роуленд Уордтың ең танымал және ең ұзаққа созылған басылымы - оның "Жоғарғы ойын туралы жазбалары". 1882 жылы басылып шыққан алғашқы басылым "Дүниежүзіндегі ұлы ойынның мүйіз өлшемі мен салмағы" деп аталды. 1894 жылы қайта қаралып, қайта басылды, бірақ бірінші басылымнан төрт жыл өткен соң ғана жарық көрген екінші басылымда бірінші басылымнан екі жарым есе көп беттер болды. Екінші басылым Роуленд Уордтың үлкен ойын туралы жазбалары деп аталды және осыдан бері осы атау қолданылып келеді. Бұл серия аңшылар мен натуралистер арасында өз күнінің әңгімесі болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін (1914), жеті басылым шығарылды, олардың әрқайсысында 1800-жылдардың басында тізімделген трофейлер бар жануарлардың саны мен түрлерінің саны мен түрлерінің көбірек өлшеулері мен үлкен өзгерістері бар. Бұл кезеңде далалық нұсқаулар жарияланбады; Соның салдарынан Үлкен ойын жазбалары жердің және империяның алыс бұрыштарында қандай сүтқоректілерді және оларды қай жерде табуға болатындығы туралы ақпарат үшін құнды ресурс ретінде қызмет етті. Сол кездегі көптеген табиғи тарих мұражайлары өздерінің анықтамалық кітапханаларында Роуланд Уордтың "Жоғарғы аң туралы жазбалар" кітабының көшірмесін сақтады. Бұл жерде тек өлшемдер ғана емес, сериядағы томдарда аңшылар, табиғат зерттеушілері және Роуленд Уордтың өзі түрлер, түрлер, географиялық өзгерістер, жалпы салмақтар мен өлшемдер және таралу туралы анекдоттар бар. Роуленд Уордтың жеке натуралисттік біліктілігінің дәлелі ретінде, үш жануардың Ward атауы олардың ғылыми номенклатурасына енгізілген: Азиялық бокс, Capra sibirica wardi; Reedbuck-тің бір түркіні, Redunca redunca wardi; және Малайялық аюдың бір түркіні, Ursus malayanus wardi. Уақыт өте келе Роуланд Уордтың "Жоңғар аң аулау туралы жазбалары" үлкен аң аулаудың кім екенін көрсетеді. "Кітапқа" өз кубоктарын енгізгендерге король Георг V, королева Елизавета II, Нидерландының принсі Бернард, Иранның принсі Абдорреза, Уэльстің әртүрлі принстері, Куч-Бехардың махаражасы, сэр Уинстон Черчилль, президент Теодор Рузвельт, лорд Керзон және басқа да патшалар, дворяндар, сазгерлер, танымал адамдар және басқа да танымал адамдар кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін американдық үлкен ойын аңшыларының ықпалы айқын болды, өйткені Эрнест Хемингуэй, Роберт Руарк, Джек О'Коннор, Херб Клейн, Элгин Гейтс және Джеймс Меллон II сияқты спортшылар "кітапқа" ерекше ойын кубоктарын енгізді.

Өлім және мұрагерлік

ХХ ғасырдың басында Роуленд Уорд Лтд. өзінің ең үздік кезеңінде болды, ал 1904 жылы компанияға патшалық жарлық берілді. Әлемнің түкпір-түкпірінен аңшылар мен табиғат зерттеушілері Rowland Ward-қа құрал-жабдықтар мен бағыттар туралы кеңес алу үшін келді. 1907 жылы америкалық Перси Мадейра "Мен 1907 жылы осы аңшылық сапарды жасау мүмкіндігін көргенде, ұзақ уақыт бойы қалаған тілек" деп жазды. Мен Лондондағы натуралист-таксидермист Роуленд Уордқа сол жылы Африканың ең жақсы аңын қайдан тапқанын сұрап жаздым. Мадейра Лондонға пароходпен барды, ол Шығыс Африкаға дейін ұзақ сафари үшін қажетті деп саналған заттарды алды. Жас Уинстон Черчилль Роуленд Уорд Лтд-нің клиенті болды. Уолтер Ротшильд, корольдер Эдвард VII және Джордж V, көптеген американдық және еуропалық танымал тұлғалар мен кино жұлдыздары "Жуңғалда" аң аулау жүлделерін алып келді. Олар сол жерде түрлі жануарлар мен үй жиһаздарын сатып алды, олардың барлығы бүгінгі аукциондық үйлерде өте жоғары бағаға сатылады. Роуленд Уорд Лина Мейпл Уордқа (18681951) үйленген, бірақ олардың балалары болған жоқ. Лина бизнеске қатысы жоқ сияқты, ал ол Уордтың жазбаларында сирек аталады. Флоридадағы балық аулау сапары туралы кітабында ол оны "Мисс. Уорд. Ерлі-зайыптылар жоғары тұрмыс деңгейіне ие болған көрінеді, Лондон үйінде қызметкерлері мен уәзірлері болды. 1912 жылы 28 желтоқсанда Роуланд Уорд қайтыс болған кезде, оған орынбасар ешкім болмады. Компания акциялар шығарды және 1891 жылы Rowland Ward Limited деген атпен құрылды. Бірнеше акционерлер болды, бірақ Роуленд Уорд басымдықты акционер болған сияқты. Алайда Роуланд Уорд қайтыс болған кезде Джон Бинмор Бурлэс компанияның менеджері және акционері болды. Бурлз уақыт өте келе акциялар сатып алуды жалғастырды және 1920-жылдардың аяғында ол көпшілікті иеленді. Ол 1935 жылы Лина Уордты толық сатып алды. 1930 жылдардың ортасына қарай бизнестің баспа жағы едәуір баяулап кетті, тек Records of Big Game тұрақты түрде жалғастырды; дегенмен бизнестің таксидермиялық бөлігі мен Лондондағы бөлшек сауда орны берік болды. 1940-жылдардың басында Бурлэс зейнеткерлікке шығып, акцияларын Джеральд Бестке сатып берді, ол 1946 жылы қалған акционерлерден соңғы акцияларын сатып алды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін де иттер мен аңдарды бауыздау мен халықаралық аң аулау саласында үлкен өзгерістер болды. 1914 жылға дейін әлемдегі ойын алаңдарында көрінетін спортшылардың көпшілігі британдықтар болса, 1918 жылдан кейін олардың орнын американдық аңшылар алып кетті, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Африка мен Азияда кез келген басқа ұлттың аңшыларынан гөрі американдық аңшылар көбірек көрінді. Сонымен қатар, американдық таксидермистер, мысалы, Денвердің Луис Пол Джонас, Джеймс Кларк студиясы және кейінірек Клайнбургер ағайындылары таксидермиясы АҚШ-тағы клиенттеріне таксидермия қызметтерін ұсына бастады. Дегенмен, Роуленд Уорд Лтд. таксидермия әлемінде көрнекті орынды сақтады, ал Джеральд Бест жылдарында барлық таксидермия жұмыстарының 80 пайызы экспортталды. 1950 жылы Роуленд Уорд Лтд Найробиде таксидермия және шикі терілерді өңдеу және тасымалдау орталығы ретінде мекеме ашты. Англияда бизнес Лондондағы әртүрлі жерлерде жалғасты, ал 1960 және 1970 жылдар аралығында Rowland Ward Ltd. жиырма тоғыздан қырық төрт адамға дейін жұмыс істеді. 1969 жылы 17 қазанда Джеральд Бест қайтыс болғанда бизнестің таксидермиялық бөлігін оның ұлы Энтони Артур Бест өз қолына алды. Алайда, уақыт өзгеріп, әлемдегі ірі сүтқоректілердің мекендеу ортасының жоғалуы аңшылыққа әсер етті. Түрлі жерлер мен бүкіл елдер аң аулау бағдарламаларын тоқтатты, соның ішінде Үндістан 1971 жылы және Кения 1976 жылы. 1974 жылы Кения үкіметі Найробидегі Роуленд Уорд зауытын өтемақысыз иемденді, бұл компания үшін үлкен шығын болды. Бұл, клиенттер базасының АҚШ-қа ауысуы және американдық және еуропалық компаниялардың бәсекелестігінің артуымен бірге, 1970-ші жылдардың ортасында бизнестің таксидермиялық жағын жабуға әкелді.

Лондондағы бөлшек сауда орны

Энтонидің ағасы Тим Бест Роуленд Уорд дүкенін, қазір ол Лондонның Найтсбридж қаласында орналасқан, кристалл, фарфор, кітаптар және басқа да жануарлар тақырыптарындағы заттарды сататын. Ол сондай-ақ үлкен аң аулау оқиғалары туралы кітаптар шығарды, соның ішінде Тони Санчестің Африкалық пилдің жолында. Сонымен қатар, Тим Бест рекордтар кітабының сериясын басқарды; 1981 жылы ол "Рекордтар үлкен ойынының" он сегізінші басылымын шығарды.

Меншік иелері АҚШ-қа, одан кейін Оңтүстік Африкаға көшіріледі

Алайда, "Биг Гейм жазбаларының" он сегізінші басылымы Англияда басылып шыққан соңғы басылым болды. 1982 жылы компания Техастың Сан-Антонио қаласында орналасқан Game Conservation International (Game Coin) ұйымына сатылды. Game Coin Records of Big Game журналының бір санын басып шығарды, содан кейін серияның баспасын Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласынан Стив Смитке тапсырды. Стив Смит баспа бағдарламасын қатты жандандырды және карталар, аң аулау туралы көбірек әңгімелер мен табиғи тарих кітаптарын, сондай-ақ көпжылдық бестселлер "Биг Гейм жазбалары" атты кітаптарды жариялай бастады. Смит Азия, Еуропа және Солтүстік Америкадан ойынға қатысуға өтініш қабылдай бастады. (RECORDS OF BIG GAME (1935) басылымының оныншы басылымынан бері тек қана африкалық ойын қабылданды.) Смит көлік апатынан қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң (1993), Game Coin компанияны Оңтүстік Африканың Куинстаундағы Робин Холске сатып жіберді. Кейін компанияны оның қызы Джейн Холс иеленді, ол "Биг Гейм" сериясының жазбаларын, сондай-ақ басқа да табиғи тарих және аңшылық басылымдарын жариялауды жалғастыруда. Халс отбасы бизнесті өз қолына алғаннан бері Роуленд Уорд баспа саласында белсенділігін жалғастырып келеді және басқа да салаларға да таралды. Роуленд Уорд кітаптар шығару мен сатумен қатар киім-кешек пен былғары бұйымдарын да сатады. Оның Йоханнесбургтегі сауда орталығы өз өнімдерін бүкіл әлемге веб-сайты мен каталогтары арқылы сатады. Калифорния штатының Хантингтон-Бич қаласындағы Safari Press компаниясының баспаларын Солтүстік Америкада таратады. 2015 жылы компания сатылды және операциялар қазір Калифорнияда орналасқан.