Кіріспе

Қытай ядролық энергия және қару өндірушісі Қытай ұлттық ядролық корпорациясы (CNNC; ) - 1955 жылы Пекинде құрылған мемлекеттік кәсіпорын. CNNC президенті мен вице-президентін Қытай Халық Республикасының Премьер-Министрі тағайындайды. CNNC Қытайдың азаматтық және әскери ядролық бағдарламаларының барлық аспектілерін бақылайды. Өзінің миссиясы бойынша ол "ұлттық ядролық технология индустриясының негізгі бөлігі және ұлттық стратегиялық ядролық күштер мен ядролық энергияны дамытудың жетекші элементі болып табылады". Оның штаб-пәтері Пекиннің Сиченг ауданында орналасқан.

Тарих

Ядролық өнеркәсіп министрлігі Қытайдың алғашқы атом бомбасын, сутегі бомбасын және ядролық су асты кемесін жасады. Ол ұлттық ядролық өнеркәсіптің мемлекеттік бюросы ретінде жұмыс істеді және тікелей Мемлекеттік кеңеске есеп берді. Ол Қытайдың ядролық корпорацияларын, өндірушілерін, институттарын, ғылыми-зерттеу институттарын және зауыттарын, соның ішінде ядролық қарумен байланыстыларын бақылады. Ол ядролық электр станцияларының жобалау мен пайдалануына, ядролық отын өндіру мен жеткізуге, соның ішінде табиғи уранды өңдеуге, уранды түрлендіруге және байытуға, отын құрастыру өндірісіне, пайдаланылған отынды қайта өңдеуге және ядролық қалдықтарды жоюға жауапты болды. 1988 жылы Ядролық өнеркәсіп министрлігі қайта ұйымдастырылып, CNNC болды. Корпоративтендіру ішінара экспорт арқылы үкіметтен тыс жерден қаражат алу үшін жүзеге асырылды. 1990 жылдардың ортасында CNNC-де 300 000 адам жұмыс істеді және 200 ұйымды басқарды. Қазіргі уақытта Kang Rixin, аға бас менеджері (август 10, 2009 ж.) тергеліп жатыр, ол үш ядролық зауыттың құрылысына бөлінген 260 миллион долларды пайдаланып, қор нарығында үлкен шығынға ұшыраған. Ол сондай-ақ Қытайда ядролық электр станцияларын салуға ниеттенген шетелдік компаниядан пара алған деп айыпталады. 2014 жылы CNNC-де 100 000 адам жұмыс істейді және 110 еншілес компаниялар бар. Оның 4 атом электр станциясы бар, 9 реакторы 6,5 ГВт қуаттылықпен жұмыс істейді, тағы 12 реакторы салынып жатыр. 2015 жылдың маусым айында CNNC компаниясы бастапқы IPO-да 13,19 миллиард қытай юаны жинауға тырысатынын мәлімдеді, егер ол сәтті болса, онда бұл Қытайда соңғы төрт жылда ең үлкен болады. 2015 жылдың қыркүйегінде CNNC Билл Гейтспен TerraPower компаниясының жылжымалы толқын реакторының құрылысына қолдау көрсету туралы меморандумға қол қойды. Қыркүйек айында CNNC Ұлыбританияның Ұлттық ядролық зертханасымен бірлескен ғылыми-зерттеу және инновациялық орталық құру туралы жобаны жариялады. Орталық ядролық отын циклының аспектілерін зерттейді. Ұлыбритания мен Қытай жобаны бес жыл бойы бірлесіп 50 миллион фунт стерлингке қаржыландырады. 2017 жылы CNNC-де ауданды жылыту үшін 400 МВт-тық жылу реакторы жасалды. 2018 жылы CNNC ядролық электр стансасын салушы China Nuclear Engineering & Construction Corp (CNECC) сатып алды.

АҚШ санкциялары

2020 жылдың тамызында АҚШ Қорғаныс министрлігі тікелей немесе жанама түрде АҚШ-та жұмыс істейтін Халықтық азаттық армиясына байланысты компаниялардың атауларын жариялады. CNNC және CNECC тізімге енгізілді. 2020 жылдың қарашасында Дональд Трамп кез келген американдық компанияға немесе жеке тұлғаға АҚШ Қорғаныс министрлігі жоғарыда аталған екі компанияны қоса алғанда, Халықтық азаттық армиясымен байланысы бар деп санаған компаниялардың акцияларына ие болуға тыйым салатын атқарушы бұйрық шығарды.

CNP / ACP сериясы

CNP II буындық ядролық реакторлары (және III буындық мұрагері ACP) - Қытай ұлттық ядролық корпорациясы (CNNC) әзірлеген ядролық реакторлардың сериясы және қазіргі Hualong One жобасының алдыңғылары. CNP сериясы II буын реакторлары CNP 300 қысымдағы су реакторымен басталды, бұл Қытайда отандық дамыған алғашқы реактор дизайны болды. Бірінші блок 1991 жылы Циншань АЭС-інде іске қосылды. Реактордың үлкен нұсқасы CNP 600 Дая шығанағындағы ядролық электр стансасында қолданылатын CNP 300 және M310 реакторлары негізінде жасалды. Ол Чанцзян АЭС-інде орнатылды, 2015 және 2016 жылдары екі агрегат жұмыс істеді. Сонымен қатар, ACP 600-дің III буыны да жасалды, бірақ ол шығарылмады. CNP 1000 реакторының үш циклдік, 1000 МВт нұсқасы 1990 жылдардан бастап Westinghouse және Framatome (қазір AREVA) сатушыларының көмегімен әзірленді. CNP 1000-ның 4 бірлігі кейіннен Фуцин АЭС-інде салынған. CNP 1000 бойынша одан әрі жұмыс ACP 1000 пайдасына тоқтатылды. 2013 жылы Қытай өзінің III буын ACP 1000-ды өз бетінше әзірлегенін мәлімдеді, Қытай билігі жобаға қатысты толық зияткерлік меншік құқығын талап етті. Hualong One жобасының сәттілігінің нәтижесінде, бүгінгі күнге дейін ACP 1000 реакторы салынбады. CNNC бастапқыда ACP 1000-ды Фуцин 5 және 6-реакторларында пайдалануға жоспарлаған болатын, бірақ Hualong One-ге ауысты.

Хуалонг-1

2012 жылы Пекиндегі орталық жоспарлаушылар China General Nuclear (CGN) және басқа ірі ядролық құрылысшы және оператор CNNC-ге III буын реакторларын жобалау бағдарламаларын "рационалдастыруға" нұсқау берді. Бұл дегеніміз, CGN-дің ACPR1000 және CNNC-нің ACP1000, екеуі де француздық II буын M310-ға негізделген, Hualong One стандартталған дизайнына "қосылды". Бірлескеннен кейін екі компания да өздерінің жеке жеткізу тізбектерін сақтайды және олардың Hualong One нұсқалары сәл өзгеше болады (CGN құрастырған агрегаттар ACPR1000-ден кейбір ерекшеліктерді сақтайды), бірақ дизайн стандартталған деп саналады. Оның құрамына кіретін бөліктердің 85%-ы отандық өндіріске беріледі. Hualong One жалпы қуаты 1170 МВт, таза қуаты 1090 МВт, жобалық өмір сүру мерзімі 60 жыл болады және қос қоршаумен белсенді және пассивті қауіпсіздік жүйелерін біріктіреді. Оның 177 құрастырмалы өзегі бар, жанармай құю циклі 18 ай. Электр стансасының пайдалану деңгейі 90%-ға дейін жетеді. CNNC өзінің белсенді және пассивті қауіпсіздік жүйелері, қос қабатты оқшаулау және басқа да технологиялар халықаралық қауіпсіздік стандарттарына сай келеді деп мәлімдеді. "Хуалонг-1" қазіргі уақытта Қытайдың барлық бұрынғы ядролық реакторларының орнын басады және шетелге экспортталады.

Қос Хуалонг

CNNC 2024 жылға қарай Хуалонг-2 құрылысын бастауды жоспарлап отыр. Бұл ұқсас технологияны қолдана отырып, бір жыл аз уақытқа созылатын және құрылыс шығындары шамамен тоқсанға кем болатын, экономикалық жағынан тиімді нұсқа болады.

CANDU реакторының озық түрі

2016 жылдың қыркүйегінде SNC Lavalin компаниясы CNNC және Шанхай электр тобымен CANDU реакторын жобалау, сату және салу бойынша келісімге қол қойды. Оның қайта өңделген уранды пайдалану қабілеті Қытайдың пайдаланылған ядролық отын қорын азайтады.

DHR-400

CNNC бассейн түріндегі жеңіл су реакторын әзірледі, оны DHR 400 (District Heating Reactor 400 MWt) деп атайды. Ол төмен температурада және ауа қысымында жұмыс істейді, сондықтан оны пайдалану және сөндіру оңай. Құрылыс құны 1,5 миллиард юань (230 миллион доллар) құрайды, оны салу үш жылға созылады. Бұл технология Қытайдың солтүстік қалаларында қазіргі уақытта көбінесе көмірмен жұмыс істейтін орталықтандырылған жылу жүйелеріне өте қолайлы. 2019 жылдың ақпан айында Қытайдың мемлекеттік электр энергиясына инвестиция корпорациясы (SPIC) Дзилин провинциясындағы Байшан муниципалды үкіметімен Байшан ядролық энергиямен жылытудың демонстрациялық жобасы бойынша ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды, онда DHR 400 пайдаланылатын болады.

АӨС 100

2019 жылдың шілдесінде CNNC жыл соңына дейін қазіргі Чанцзян АЭС-інің солтүстік-батыс жағында ACP100 шағын модульді реакторын салуды бастайтынын мәлімдеді. ACP100 жобалау 2010 жылы басталды. Бұл толықтай интеграцияланған реактор модулі болады, оның ішкі салқындатқыш жүйесі болады, 2 жылдық дозалау аралығы болады, 385 МВт және шамамен 125 МВт өндіреді. 2021 жылдың шілдесінде алғашқы ACP100 құрылысының басталғаны туралы хабарландыру жасалды. Орнату кезеңінің басталуы 2022 жылдың желтоқсанында жарияланды; 2023 жылдың наурызына қарай реактор ғимаратының негізгі ішкі құрылымы аяқталды. Реактордың түрі Линглонг-1 деп те аталады.