Кіріспе

Бавариядағы шіркеу, Германия Бамберг соборы (Bamberger Dom, ресми атауы Bamberger Dom St. Peter und St. Georg) - Германияның Бамберг қаласында орналасқан шіркеу, ол 13 ғасырда аяқталды. Собор Бамберг архиепископиясының басқаруында және оның архиепискобының ордасы болып табылады. 1993 жылдан бастап собор ЮНЕСКО-ның "Бамберг қаласы" дүниежүзілік мұрасының бөлігі болды. Ол 1002 жылы король (соңырақ император) Генрих II (Генрих II) құрған және 1012 жылы бағышталған. Генрих II мен оның жұбайы Кунигундидің қабірлерімен бірге сонда жалғыз императорлық жұптың қалдықтары бар. Рим папасы Клемент II (100547) қабірімен бірге ол Германиядағы және Альп тауларының солтүстігіндегі жалғыз папалық қабірді қамтиды. 11 - 12 ғасырларда алғашқы екі собор өртеніп кеткеннен кейін, қазіргі құрылымы, төрт үлкен мұнарасы бар кеш роман стилідегі ғимарат, 13 ғасырда салынған. Собордың ұзындығы 94 м, ені 28 м, биіктігі 26 м, ал төрт мұнараның әрқайсысының биіктігі 81 м. Онда көптеген өнер туындылары бар, соның ішінде негізін қалаушы мен оның әйелі императорша Куньгундидің мәрмәрден жасалған қабірі бар, ол мүсінші Тильман Рименшнайдердің шедеврі деп саналады және 1499 және 1513 жылдар аралығында ою-өрнектелген. Собордың тағы бір танымал қазынасы - Бамберг атты (Der Bamberger Reiter) деп аталатын ат үстіндегі мүсін. Бұл мүсін, болжам бойынша, Мажарстан патшасы I Стефанның бейнесі, 1225 - 1237 жылдар аралығындағы мүсін және ежелгі заманнан бері осындай түрдегі алғашқы мүсін.

Өмірбаян

Генрих (Генрих), Генрих дер Зенкердің ұлы 995 жылы Бавария герцогы болды, ол әкесінің орнын басып, елден айдалды. Оның сүйікті мекені Бамбергте болды және ол бұл мүлікті (бәлкім, 1000 жылдың көктемінде) әйелі Кунигундеге үйлену тойына сыйлық ретінде берді. 1002 жылы Генрих Германияның патшасы болып сайланды және ол өзінің мемлекеттік істерін Бамбергтен жүргізе бастады, қалаға түрлі артықшылықтар берді (монета, жол ақысы, нарық құқығы). 1002 жылдың соңында Бамбергте епархия құру туралы шешім қабылданды. Генрих пәктігімен танымал болған, әйелі екеуінің мұра қалдыратын балалары болмаған, ал оның патшалығының шығыс шекарасында әлі де епархия жоқ еді. Өзінің аумағының солтүстік жиегін жоғалтқан Эйхштадт епискобының және өзінің бүкіл шығыс бөлігін жоғалтқан Вюрцбург епискобының қарсылығына қарсы Франкфуртта 1007 жылы Барша қасиеттілердің күні рейхс-синоды Бамберг епархиясын құрды. Хохстингке патшалық аумақтар, әсіресе Бамберг пен Вилах маңындағы аймақтар берілді. Кунигунде Бамбергтің өзіне үлес қосты. Бірінші епископ (100740) Эберхард I болды. (Бамберг) Генрихтің бұрынғы канцлері. Ол өзінің үйін бұрынғы Кенигсфальц ауылына қосқан. 1007/1020 жылдары епархия папаның тікелей билігіне кірді және осыдан бастап Майнц архиепискобының бақылауынан тыс болды. Генрих патша (ол тек 1014 жылы Киелі Рим императоры атанды) собор бөлімінің каноны болды.

Құрылыс тарихы

Бұл алғашқы собордың құрылысы 1002 жылы басталды, екі склеппен жұмыс басталды. Ол Генрихтің туған күні 1012 жылы 6 мамырда құрметті түрде ашылды. Бұл алғашқы собор тәреге ұқсас базилика болды, оның батысында негізгі хор, ал шығысында екіншісі болды, әрқайсысы криптаның үстінде. Шығыс қасбетіне екі мұнара салынған. Кеме ыдысы жалпақ ағаш төбемен жабылған. Бұл собор қазіргі құрылыстан кіші (ұзындығы 75 м шамасында) болды. Бұл собор 1081 жылы Пасха аптасында өртеніп кетті. Ішкі көркемдік толығымен жойылған, бірақ құрылысқа келтірілген залал салыстырмалы түрде аз болды. Ол тез қалпына келтірілді. 1087 жылы мұнда синод өткізуге мүмкіндік болды. Бұл қайта салынған шіркеу де 1185 жылы өртеніп кетті. 1729-33 жылдары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы болып саналатын Вюрцбург резиденциясының сәулетшісі Балтасар Нейман кафедралық кафедраның әкімшілік кеңселерімен бірге кафедралық үйді қосты. 1969-1974 жылдардағы жөндеу кезінде шіркеу Екінші Ватикандық Кеңестің талаптарына сәйкес өзгертілді, мысалы, бас құрбандық үстелін шығыс хордан батыс хордың алдындағы жерге көшірді.

Жалпы көрінісі және сыртқы түрі

Собордың ұзындығы, ені, биіктігі шамамен, ал төрт мұнараның әрқайсысы шамамен биік. Ұзақ құрылыс процесіне байланысты собордың әртүрлі бөліктерінде, әсіресе роман және готика стильдерінде бірнеше стильдер қолданылды. Бұл екі стильдің арасында өтпелі стиль бар, бұл стиль кемеге тән. Қазіргі құрылымы - төрт үлкен мұнарасы бар кеш роман стиліне тән ғимарат. Шығыс мұнаралар бастапқыда төмен болды, бірақ 1766 жылдан кейін батыс мұнаралардың биіктігіне дейін архитектор Иоганн Якоб Михаэль Кухел қосқан тік бұрышты қақпақтармен көтерілді. Батыстағы мұнаралар ерте готикалық.

Хорлар

Собордың екі шетінде де хор бар. Шығыс хоры - бұл собордың ең көне бөлігі, әлі күнге дейін таза роман стиліне ие. Батыстағы хор ерте готикалық, ал оның күмбезі 1232 жылдан бастап салынған. Шығыс кафедралық бөлмесі астындағы криптаның болуымен жоғарылатылған, ол Санкт-Джорджға арналған. Бұл киелі Рим империясын бейнелейді. Оңтүстік хор экранын әшекейлейтін фигуралардың алғашқы үш елші жұптары Гненденпфортті жасаған тас қалаушыларға тиесілі (төменде қараңыз). Солтүстіктегі экрандағы басқалар мен он екі пайғамбар кейінірек жасалған стильді көрсетеді. ХІV ғасырдан бастап, кимер мен арыстандар ою-өрнегі салынған хордың орындықтары пайда болды. Апсидадағы фреска әлдеқайда жас. Ол 1927/8 жылдары құрылған. Батыстағы ғибадатхана Папаны бейнелейтін Қасиетті Петірге арналған. Онда кафедра (1904 жылы құрылған) және оның артында папа Климент II-нің қабірі орналасқан. Сол және оң жақта готика стиліне тән (14 ғасырдың аяғында) бай кескіндемелі хордың орындықтары орналасқан. Артта "Кройзальтар" хорға үстемдік етеді. Иса, Мария, Магдалалық Мария және Иоанн мүсіндері 1652/3 жылы алтынмен қапталған бассейн ағашынан , 1835 жылы тазарту кезінде аукционға шығарылды, 1915 жылы қайта сатып алынды және 1917 жылы тұрғызылды. Алдыңғы жағында XX ғасырдағы үлкен дөңгелекті шамшырақ орнатылған халықтар құрбандық үстелі орналасқан. Бұл құмтастан жасалған негізге Исаның өмірінен көріністер бейнеленген түрлі қола тақталар орнатылған.

Трансептер

Солтүстік трансептіде Марияға арналған кеш готикалық (шамамен 1500) құрбандық үстелі (Мюльхаузенер құрбандық үстелі) орналасқан. Бұрын ол Мюльхаузеннің протестанттық шіркеуінде орналасқан. 1781 жылы ол ауыстырылды, 1891 жылы сатылды. Ол 1904 жылы соборға сыйға тартқан архиепископ Джозеф фон Шоркке берілген. Оңтүстік трансепте 1520 жылы суретші Вайт Стосс жасаған бассейн ағашынан жасалған үлкен Мәсіхтің туылған жері бар. Ол бастапқыда Нюрнбергтегі шіркеуге (Кармелитерклостерге) арналған, бірақ реформация 1524 жылы бұл қалаға келгеннен кейін кеңес оны құруға рұқсат беруден бас тартты. 1526 жылы Бамбергке көшіп келген Вейттің ұлы Андреас Стосс 1543 жылы Бамбергке әкелінуге тырысты, онда ол Obere Pfarre (Бамберг) шіркеуінде тұрғызылды. Ол соборға тек 1937 жылы ғана келіп, еншіліктен тұрақты түрде қарыз алуда. Алтарь толық емес (мысалы, пределла ешқашан жасалмаған) және оның кейбір бөліктерін оның шеберханасы емес, Стосс өзі жасаған.

Кеме және бүйірлік арналар

Шығыс және батыс хорды байланыстыратын және шіркеудің жалпы ұзындығының үштен бір бөлігін құрайтын нефте император қабірі, Бамбергер Ритер, 19 ғасырдың басындағы амната және орган бар. Қос аралықтарда тағы екі елеулі құрбандық үстелі орналасқан: Кирхгаттендорфер құрбандық үстелі және Рименшнайдер құрбандық үстелі. Біріншісі Марияға арналған және 16 ғасырдан басталған. Ол Жоғарғы Франкониядағы Кирхгаттендорф протестанттық шіркеуінен шыққан және 1921 жылы осы жерде құрылған. Соңғысы 1926 жылы әртүрлі шығу тегі бар әртүрлі жеке тұлғалардан жиналды, барлығы шамамен 1500 жылға таман. Ол Рименшнайдер шеберханасына тиесілі киелі Себастьян мүсініне байланысты аталған.

Сырғанақтар

Батыс криптасы қираған үйінділермен толтырылды, бірақ 1987-1995 жылдары қайта ашылды. Ол әлі де Генрихтің алғашқы соборының ерекшеліктерін қамтитыны анықталды. Қазір ол Бамберг архиепископтарының жерлеу орны болып табылады. 1998 жылы мұнда алғаш рет Йозеф Шнайдер (1955-1976) жерленген. Солтүстік-батыс мұнараның астында 1997 жылы екі негізін қалаушылардың, Генрих пен Кунигунденың бас сүйектерін сақтау үшін часовня (Häupterkapelle) құрылды. Олар стеладағы шыны киелі орынның ішінде сақталған. Куньгундидің бас сүйегі бұрын собордың сыртына шығатын Сонненлохтың артында шығыс хорда орналасқан шкафта сақталған. Шығыс крипта қазіргі собормен бірге 1200 жылы құрылған. Қазіргі қабірлер 19-20 ғасырларда ғана кеме кемеліне ауыстырылды. Бұлардың ішінде 11 - 12 ғасырлардағы епископтар және 1152 жылы Бамбергте қайтыс болған және бастапқыда Генрих пен Кунигундемен бірге жерленген король Конрад III (Конрад III) қабірі бар. Сондай-ақ, шомылдыру рәсімін өткізу үшін құдық бар.

Нагелькапель

Бұрынғы кафедра залы, оның астында собор кафедрасының мүшелері де жерленген (бұл қола плиталар қазір қабырғаларға көшірілді). 1500 жылы салынған ағаш готикалық құрбандық үстелі бөлменің кейінгі, соңғы готикалық бөлігінде орналасқан. Шәжіреде ақиқат крестінен шыққан мақам бар. Бұл құрметті Бамбергте 14 ғасырдан бері атап келеді.

Сакраменттік шатыр

Бұрынғы Антоний немесе Гертруда часовнясы 1974 жылы Екінші Ватикандық собордан кейін қайта ашылды. Қазір ол Евхаристияға арналған діни нанның сақталуына қызмет етеді. Онда Лукас Кранах Үлкенге (шамамен 1520 ж.) тиесілі сурет (Rosenkranzgemälde) бар.

Мүсіндер мен ою-өрнек

Собордың ішінде де, сыртында да көптеген мүсіндер бар.

Генрих пен Кунигунде қабірі

Собордың ең көрнекті өнер туындыларының бірі - собордың негізін қалаушы император Генрих II мен оның әйелі императорша Куньгунденің қабірі. Оны мүсінші Тильман Рименшнайдер Франкониялық Юрадан алынған балқытылған Солнхофен әктастары мен мәрмәрінен жасаған. Ол 1499 және 1513 жылдар аралығында 14 жыл бойы ойма-қаймақ жасап шықты. Шығыс хорға жақын орналасқан қабір еден деңгейінен сәл жоғары, өйткені астында крипта бар. Қабір еденнен 1,7 м биіктікте. Оның үстіне патша мен патшайымның бейнелері ойылып салынған. Жоғарыда - соңғы готика стиліне тән шатыр. Бүйірдегі ою-өрнектер, қайта өрлеу дәуірінің өнерінің әсерін көрсетеді, императорлық жұптың өміріндегі әртүрлі эпизодтар туралы айтады: Императрица неке адалдығын бұзуда айыпталғанынан кейін өзінің кінәсіздігін дәлелдеу үшін қызыл қызған аралар арқылы жүреді, Санкт-Стефанды (Бамберг) салған жұмысшыларға ақы төлеу, императорды Сент-Бенедикт сауықтырады, императордың өлімі және оның жаны архангел Михаилдің салмағын өлшеу. Олар Вольфганг Кацхаймердің эскиздеріне негізделген.

Бамбергер Райтер

Қабірдің жанында, солтүстік-батыс хор бағанасында, Акантус корбелімен қолдау тапқан, Бамберг атты (Bamberger Reiter) деп аталатын ат мүсіні тұр. Бұл атты кімге бейнеленгені туралы бір пікірге келе алмаймыз. Собордың ұзақ тарихында сүйікті нұсқасы өзгерді. Романтиктер оны Гогенштауфен әулетінің неміс императоры деп ойлады. Нацистер оны Германияның кемелділігін бейнелейтін, бағындырылатын жаңа жерлерді іздеп шығысқа қарай бет бұрған рыцарь деп санады. Атқа мінгеннің суреттері мектептерде, жатақханаларда және үйлерде орналастырылды. Қазір оның 11 ғасырдағы Мажарстан патшасы Степан І болғаны белгілі. Бұл - мүсіннің бояулары түпнұсқалық түстермен боялған заманауи технологияға негізделген. Скульптор скульптураға тек өзінің белгісін ғана бұрып, оның кім екені құпия болып қалды. Ол сондай-ақ шығыс хор экранындағы фигураларды (Мария мен Елизавета) және мүмкін Фюрстенпорталдың соңғы үкімін жасауға қатысқан болуы мүмкін. Ритер - Рим империясынан кейінгі Германияда жасалған атты мүсіннің ең көнесі.

Порталдар

Үш үлкен порталды көптеген ою-өрнектер әшекейлеп тұр. Адамсфорте және Мариенпфорте (немесе Гнендпенфорте) шығыс мұнараларға алып барады, әрқайсысын Генрихтің бастапқы сотының сақталған бөлігі, оюлы роман стиліндағы арыстан күзетеді. Бұрынғы портал спорттық фигуралар (Святой Стефанның, Кунигунденің, Генрих II-нің, Святой Петрдің және Адам мен Хауаның көшірмелері). Соңғысы - Ломбардия стиліне тән түтік тәрізді портал. Тимпанумда бір жағында - Қасиетті Петр мен Қасиетті Георгий, екінші жағында - Куньгунде мен Генрих құрметіне ие болған Мария бейнеленген. Бұрыштағы қоршалған суреттер епископ Экберт (солда), Андхс Меранияның (оңда) соборлық провосты Поппо (оңда) және орталықтағы крестпен соғысушы, мүмкін 1229-31 жылғы жұмыстың сәулетшісі "браттер Вортвин" негізінде. Негізгі портал, әдеттегідей батыста емес, собордың екі хор құрылымынан, бірақ солтүстік қабырғаның ортасында Fürstenportal (ханзадалар порталы) деп аталады және тек қасиетті күндерде ашылады. Ол солтүстік жақтағы аралыққа кіреді және оны романдық шеберлер (пайғамбарлар мен елшілер) бастаған, бірақ ерте готика жұмысшылары аяқтаған (тимпандағы соңғы үкім). Бағаналардың басына орнатылған мүсіндер (көшірмесі) - Ecclesia және Synagoga (түпнұсқалары 1937 жылы көшірілді). Мұнда сондай-ақ, Ыбырайым мен соңғы үкімді жариялап отырған періштелердің мүсіндері бар. Вейтспфорте - бұл ерте готика дәуірінен басталған кішігірім кіреберіс. Ол цистерциандардың Франциядан оңтүстік Германияға әкелген стиліне, мысалы Эбрах абатханасына, сүйенді. Портал оңтүстік трансептке кіруге жол ашады.

Папаның қабірі

Рим папасы Климент ІІ-нің (100547) қабірі күміс сұр мәрмәрден жасалған, оның төрт жағында 13-ші ғасырдың бірінші жартысындағы ою-өрнектер салынған: төрт кардиналдық қасиеттер, папа мен Киелі Михаилдың өлімі, жұмақ өзендері және шомылдыру рәсімін жасаушы Жақия (немесе әлемді соттайтын Мәсіх).

Басқалар

Көптеген ортағасырлық епископтардың қабірлері собордың ішінде сақталған болса да, кейінірек олардың көпшілігі 19-ғасырдағы соборды "тазарту" кезінде Михаэльский шіркеуіне көшірілді.

Ағза

Соборда алғаш рет 1415 жылы орган болған. 1868 жылы салынған үйдің көптеген проблемалары болды және ол бес жылдан кейін қайтадан салынуы керек болды, бірақ ол жақсы дыбыспен 1940 жылға дейін сақталды. Қазіргі кездегі собордағы органды 1976 жылы орган жасаушы Ригер салған. Органның бұрыштарында төрт періште бейнеленген. Органның төрт қолжазбасы мен педаль тақтасы бар. Собор тарихындағы барлық органдар солтүстік қабырғаға қарсы салынған, өйткені сол жерде дыбыс жақсы болды. Жыл сайын соборда 40-қа жуық концерт қойылады.

Қоңыраулар

Жоқ, жоқ. Атауы Жыл Кастер, Қала диаметрі Жаппай соққы тоны ((HT 1/16) 1 мұнара Апостол 1886 Фридрих Хамм, Франкентал ≈ h0 +5 Оңтүстік-Шығыс, төменгі 2 Кунигунде шамамен. 1185 белгісіз ≈ c1 +13 Солтүстік-шығыс, жоғарғы 3 Генрих 13.8.1311 белгісіз ≈ cis1 +9 Солтүстік-шығыс, төменгі 4 Мария 1735 Иоганн Игнатий Хон, Бамберг ≈ dis1 +5 Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 5 Георг 1972 Рудольф Пернер, Пасау fis1 +10+ Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 6 Питер 1972 Рудольф Пернер, Пасау gis1 +7 Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 7 Отто 1972 Рудольф Пернер, Пасау h1 +11− Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 8 Майкл 1972 Рудольф Пернер, Пасау dis2 +9,5 Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 9 Армезелен ca. 1200 белгісіз fis2 -1 Оңтүстік-шығыс, жоғарғы 10 Messe ca. 1300 белгісіз ≈ gis2 −7 Оңтүстік-Шығыс, жоғарғы Атауы Құйманың жылы Диаметрі Массалық соққы тоны ((HT 1/16) Zapfendorfer oder Laudes ca. 1200 белгісіз (қорытынды) Армезеленглоке) ≈ gis2 −5

Қосымша құрылымдар

Қазіргі уақытта монастырь мен оның жанында орналасқан Бальтазар Нойманның баспаханасында (Кафедральдық музей) орналасқан. Домкранц - бұл домплацтан екі кең баспалдақ арқылы жететін терраса. Мұнда Адамсфорте және Гнендепфорте соборға кіреді.

Домплац

Собор алаңының алдында Ренессанстық дәуірдегі Альте Хофхальтинг (Бамберг) және Барокколық Нойе Резиденц (Бамберг) ғимараттары, 15 ғасырдан 1602 жылға дейін және 1602 жылдан 1803 жылға дейін епископтардың сарайлары орналасқан. Бастапқыда Хофплац немесе Бургплац деп аталатын алаңға секуляризациядан кейін Баварияның сол кездегі королевасы Каролиннің құрметіне Каролинненплац деп аталды. Тек 1949 жылы ғана Домплац бұл аймақтың ресми атауы болды. Бұрын бұл собордың айналасында ғана болған.