Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Төменгі Саксониядағы қала, Германия
City in Lower Saxony, Germany
Оснабрюк ( ; ; ежелгі Оснабург) – Германияның батысындағы Төменгі Саксониядағы қала. Ол Хазе өзенінің жағасында, Вихен жоталары мен Тютобург орманның солтүстік ұшы арасындағы аңғарда орналасқан. 168 145 тұрғыны бар Оснабрюк – Төменгі Саксонияның төрт ірі қаласының бірі. Қала Оснабрюк аймағының және Оснабрюк ауданының орталығы болып табылады. Оснабрюк қаласының негізі қаланың маңызды еуропалық сауда жолдарындағы орналасуымен байланысты. 780 жылы Ұлы Карл Оснабрюк діни округін құрды. Қала Ханза одағының мүшесі болды. Отыз жылдық соғыстың (1618–1648) соңында Вестфалия бейбіт шартының бірі Оснабрюкте (екіншісі жақын орналасқан Мюнстерде) келісілді. Келіссөздер өткізілген орны ретінде танылғандықтан, Оснабрюк кейіннен Фриденштадт ("бейбітшілік қаласы") атағын алды. Қала соғысқа қарсы роман жазушы Эрих Мария Ремарк, суретші Феликс Нуссбаум және Германияның қазіргі канцлері Олаф Шольцтің туған жері ретінде де белгілі. Соңғы кезде Оснабрюк өнеркәсібімен де танымал болды. Автомобиль, қағаз, болат және азық-түлік салаларындағы көптеген компаниялар қаланың өзінде де, айналасында да орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қалаға келтірілген ауқымды қирауларға қарамастан, Альтштадт (ескі қала) түпнұсқа ортағасырлық сәулет үлгісінде кеңінен қайта жаңартылды. Оснабрюк сонымен қатар Ұлыбританиядан тыс ең ірі британдық гарнизонның орналасқан жері болды. Оснабрюктің қазіргі заманауи қалалық бейнесін университетте және қолданбалы ғылымдар университетінде білім алатын 22 000-нан астам студенттің болуы одан әрі күшейтеді. Төменгі Саксония штатының бір бөлігі болғанымен, тарихи, мәдени және тілдік тұрғыдан Оснабрюк Вестфалия аймағының құрамына жатады.
Osnabrück (; ; archaic Osnaburg) is a city in Lower Saxony in western Germany. It is situated on the river Hase in a valley penned between the Wiehen Hills and the northern tip of the Teutoburg Forest. With a population of 168,145 Osnabrück is one of the four largest cities in Lower Saxony. The city is the centrepoint of the Osnabrück Land region as well as the District of Osnabrück. The founding of Osnabrück was linked to its positioning on important European trading routes. Charlemagne founded the Diocese of Osnabrück in 780. The city was also a member of the Hanseatic League. At the end of the Thirty Years' War (1618–1648), one of the treaties comprising the Peace of Westphalia was negotiated in Osnabrück (the other being in nearby Münster). In recognition of its role as the site of negotiations, Osnabrück later adopted the title Friedensstadt ("city of peace"). The city is also known as the birthplace of anti war novelist Erich Maria Remarque, painter Felix Nussbaum and current chancellor of Germany Olaf Scholz. More recently Osnabrück has become well known for its industry. Numerous companies in the automobile, paper, steel and grocery sectors are located in the city and its surrounding area. In spite of the massive destruction inflicted on the city during World War II, the Altstadt (old town) was eventually reconstructed extensively with designs loyal to the original medieval architecture there. Osnabrück was also the home of the largest British garrison outside the United Kingdom. Osnabrück's modern, urban image is enhanced by the presence of more than 22,000 students studying at the University and the University of Applied Sciences. Although part of the state of Lower Saxony, historically, culturally and linguistically Osnabrück is considered part of the region of Westphalia.
Атауы
Оснабрюк атауының шығу тегі даулы. "Брюк" жұрнағы көпірді немесе бір нәрсеге қатысты көпірді білдіреді (неміс тілінен Brücke = көпір), бірақ "Осна" префиксі кем дегенде екі түрлі жолмен түсіндіріледі: дәстүрлі түсіндірме бойынша, қазіргі атау "Осенбрюгге" (вестфаль тілінде "түйе көпір" деген мағынаны білдіреді) сөзінің бұрмалануы, бірақ бұл этимологиялық және тарихи тұрғыдан мүмкін емес, себебі қала осы дауыссыздардың бұрмалануына дейін ескі (8 ғасырда негізі салынған Оснабрюк туралы жазбалар 13 ғасырда кездеседі). Ал басқалар оның атын Хасе өзенінен алғанын айтады, ол өзеннің аты "Асен" (Æsir) сөзінен шыққан болуы мүмкін, соның салдарынан Оснабрюкке "құдайларға апарар көпір" деген мағына беріледі. Бұрын Тацит сұр өзеннің (Хасе) жанында тұратын халықты Хасуарийлер деп атаған. Сондай-ақ, Оснабрюк Теутобург орманның солтүстік шетінде орналасқан, ол 19 ғасырға дейін Оснинг деп белгілі болған. Қала өз атын Оснабург тоқыма матасына берген.
The origin of the name Osnabrück is disputed. The suffix brück suggests a bridge over or to something (from German Brücke = bridge) but the prefix Osna is explained in at least two different ways: the traditional explanation is that today's name is a corruption of Ossenbrügge (westphalian meaning "oxen bridge"), which is etymologically and historically impossible, because the town is older than this corruption of consonants (documented in 13th century, Osnabrück was founded in 8th century), but others state that it is derived from the name of the Hase River which is arguably derived from Asen (Æsir), thus giving Osnabrück the meaning "bridge to the gods", and previously Tacitus named people living near the grey river (Hase) Chasuarii. It may also be noted that Osnabrück is situated on the northern end of the Teutoburg Forest, which until the 19th century was known as the Osning. The city gave its name to the textile fabric of osnaburg.
Орта ғасырлар
Бастапқыда Оснабрюк 780 жылы франктар патшасы Карл I құрған епископтық ғимараттың жанында базар ретінде дамыған. 803 жылға дейін қала Оснабрюк князьдік епископтығының орталығы болды. Нақты күні белгісіз болғамен, Оснабрюк Төменгі Саксониядағы ең көне епархия болуы мүмкін. 804 жылы Карл I Оснабрюктегі Каролинум гимназиясын құрған деседі. Бұл оны ең көне неміс гимназиясы мектебіне айналдырған болар, бірақ тарихшылар оның жарғы күніне қатысты дауласып, оны жалған деп санайтындар да бар. 889 жылы қалаға сауда, кеден және монета соғу құқықтарын Каринтия королі Арнульф берді. Оснабрюк алғаш рет 1147 жылы жазбаларда "қала" деп аталды. Он жылдан кейін император Фредерик Барбаросса қалаға бекініс салу құқығын берді. Алғашқы бекіністердің бір бөлігі болған мұнаралардың көпшілігі қалада қазірге дейін сақталған. Оснабрюк 12 ғасырда Ганза лигасының және Вестфалия қалалары федерациясының мүшесі болды. Қаланың орта ғасырдың соңғы кезеңдеріндегі тарихы 15 ғасырдағы Оснабрюктің ең маңызды дін қызметкерлерінің бірі Альберт Сухоның хроникасында жазылған.
Osnabrück initially developed as a marketplace next to the bishopric founded by Charlemagne, King of the Franks, in 780. Some time prior to 803, the city became the seat of the Prince Bishopric of Osnabrück. Although the precise date is uncertain, it is likely that Osnabrück is the oldest bishopric in Lower Saxony. In the year 804 Charlemagne was said to have founded the Gymnasium Carolinum in Osnabrück. This would make it the oldest German Gymnasium school, but the charter date is disputed by historians, some of whom believe it could be a forgery. In 889 the town was given merchant, customs, and coinage privileges by King Arnulf of Carinthia. Osnabrück was first referred to in records as a "city" in 1147. A decade later, Emperor Frederick Barbarossa granted the city fortification privileges (Befestigungsrecht). Most of the towers which were part of the original fortifications are still visible in the city. Osnabrück became a member of the Hanseatic League in the 12th century, as well as a member of the Westphalian Federation of Cities. The history of the town in the later Middle Ages was recorded in a chronicle by Albert Suho, one of Osnabrück's most important clerics in the 15th century.
Ерте заманауи дәуір
1561-1639 жылдар аралығында Оснабрюкте протестанттық реформация, Отыз жылдық соғыс және колдовствоға қарсы қудалаулар салдарынан қоғамдық тәртіпсіздік пен шиеленіс күшейді. 1582 жылы мэр Хамахердің (1565–1588) билігі тұсында 163 әйел колдовшы деп айыпталып, өлім жазасына кесілді; олардың көпшілігі тірідей өртеліп өлтірілді. Барлығы 276 әйел және сиқыршылықпен айыпталған 2 ер адам өлім жазасына кесілді. 1543 жылы Оснабрюкте алғашқы лютерандық қызметтер өтті. Келесі ғасырда лютеран діні қалада кеңіректе тарады және бірнеше протестант епископтары сайланды. Дегенмен, католик шіркеулері өз қызметін жалғастырды және қала толығымен лютерандық болып шықпады. Отыз жылдық соғыс басталғаннан кейін, 1623 жылы католик епискобы сайланды, ал 1628 жылы қала Католик Лигасының әскерлерімен басылып алынды. 1632 жылы Каролинум гимназиясы иезуит университетіне айналдырылды, бірақ бір жылдан кейін қала швед әскерлерімен басылып алынып, протестанттардың бақылауына қайтарылғанда университет жабылды. 1643-1648 жылдары Оснабрюк және жақын орналасқан Мюнстер қалаларында бейбіт келіссөздер өтті. Вестфалия бейбітшілігі деп белгілі Оснабрюк және Мюнстер шарттары Отыз жылдық соғысты аяқтады. Оснабрюк ресми түрде екі дінге (католик және лютеран) мойын бұрған қала ретінде танылды. Епископтық билік католик және лютеран епископтарының кезекпен тағайындалуын қамтамасыз етті. Протестант епискобы Брансвик-Люнебург герцогтарының ұрпақтарынан таңдалады, бірінші кезекте Ганновер үйінің мұрагерлеріне басымдық берілді. 1667 жылдан бастап Брансвик-Люнебург герцогы, князь-епископ Эрнест Август жаңа барокко сарайын салды. Ұлыбританияның королі Георг I осы сарайда, сол кезде өзінің інісі, Йорк және Олбани герцогы, князь-епископ Эрнест Августтың резиденциясында 1727 жылдың 11 маусымында саяхат барысында қайтыс болды. 18 ғасырдың басында белгілі жергілікті заңгер және әлеуметтанушы Юстус Мёсер қаланың конституциялық тарихын, «Osnabrücker Geschichte» еңбегін жазды. Жеті жылдық соғыстан кейін қала халқы 6000-дан асты, бірақ зығыр және темекі өнеркәсібіне байланысты экономикалық жаңару 1780 жылдардан бастап халқының өсуіне әкелді.
From 1561 to 1639 there was a considerable amount of social unrest and tension in Osnabrück due to the Protestant Reformation, the Thirty Years' War and also witch hunting. In 1582, during the rule of Mayor Hammacher (1565–1588), 163 women were executed as alleged witches; most of them were burned alive. In total, 276 women were executed, along with 2 men who had been charged with wizardry. The first Lutheran services were held in Osnabrück in 1543. Over the next century, Lutheranism expanded in the city and several Protestant bishops were elected. However, the Catholic churches continued to operate, and the city never became completely Lutheran. After the Thirty Years' War broke out, a Catholic bishop was elected in 1623, and the city was occupied by troops of the Catholic League in 1628. The Gymnasium Carolinum was upgraded to a Jesuit university in 1632, but the university was closed a year later when the city was taken by Swedish troops and restored to Protestant control. Peace negotiations took place in Osnabrück and the nearby city of Münster from 1643 to 1648. The twin Treaties of Osnabrück and Münster, collectively known as the Peace of Westphalia, ended the Thirty Years' War. Osnabrück was officially recognized as bi confessional Catholic and Lutheran. The prince bishopric would be held alternately by a Catholic bishop and a Lutheran bishop. The Protestant bishop would be selected from the descendants of the Dukes of Brunswick Lüneburg, with priority given to the cadets of what became the House of Hanover. From 1667, prince bishop Ernest Augustus, Duke of Brunswick Lüneburg, built the new baroque palace. His son, George I of Great Britain, died in the palace, at the time residence of his younger brother, prince bishop Ernest Augustus, Duke of York and Albany, on a travel on 11 June 1727. In the early 18th century, renowned local jurist and social theorist Justus Möser wrote a highly influential constitutional history of the town, the Osnabrücker Geschichte. Following the Seven Years' War, the town's population fell below 6,000, however an economic revival linked to the linen and tobacco industries caused it to rise again from the 1780s onwards.
19 ғасыр
Француз революциялық соғыстары 1795 жылы қалаға пруссиялық әскерлерді әкелді, одан кейін 1803 жылы француздар келді. Осының нәтижесінде, 19-ғасырдың алғашқы он жылдығында қала халқы 10 000-нан аспады. Наполеон дәуірінде қаланың иелігі бірнеше рет ауысты. 1803 жылы Германияның медиатизациясы кезінде Оснабрюк басқару құқығы Ганновер сайлаушылығына, ал 1806 жылы Пруссия Корольдігіне қысқа мерзімге берілді. 1807 жылдан 1810 жылға дейін қала Вестфалия Корольдігінің құрамына кірді, содан кейін ол Бірінші француз империясына қарады. 1815 жылдан кейін ол Ганновер Корольдігінің бөлігі болды. Қаладағы алғашқы теміржол желісі 1855 жылы салынды, ол Лёнемен байланыстырды. Келесі онжылдықтарда тағы да теміржол байланыстары пайда болды, Оснабрюк 1856 жылдан бастап Эмденмен, 1871 жылдан бастап Кёльнмен және 1874 жылдан бастап Гамбургпен байланысты. 1866 жылы Оснабрюк Аустрия-Пруссия соғысынан кейін Пруссияға қосылды және Ганновер провинциясының бір бөлігі ретінде басқарылды. Жергілікті экономика мен халықтың өсуі инженерлік және тоқыма өнеркәсібінің кеңеюімен байланысты болды, 1869 жылы Хаммерсен тоқу фабрикасы, ал 1873 жылы Оснабрюккер Купфер унд Драфтверк металлургиялық фирмасы құрылды. 19-ғасырдың соңында мектептердің саны да өсті, сонымен қатар электр қуаты мен қазіргі заманғы санитарлық жағдайлар енгізілді.
The French Revolutionary Wars brought Prussian troops into the city in 1795, followed by the French in 1803. As a result, the town's population was kept below 10,000 for the whole first decade of the 19th century. The Napoleonic period saw possession of the city change hands several times. Control of Osnabrück passed to the Electorate of Hanover in 1803 during the German Mediatisation, and then briefly to the Kingdom of Prussia in 1806. From 1807 to 1810 the city was part of the Kingdom of Westphalia, after which it passed to the First French Empire. After 1815, it became part of the Kingdom of Hanover. The town's first railway line was built in 1855, connecting it with Löhne. Further rail connections appeared over the following decades, connecting Osnabrück with Emden from 1856, Cologne from 1871 and Hamburg from 1874. In 1866, Osnabrück was annexed by Prussia after the Austro Prussian War and administered as part of the Province of Hanover. Growth of the local economy and population was fuelled by expansion in the engineering and textile industries, with the Hammersen Weaving Mill established in 1869 and the Osnabrücker Kupfer und Drahtwerk metallurgical firm following in 1873. The later 19th century also saw growth in the number of schools and the arrival of electricity and modern sanitation.
Климат
Климат Cfb (Dfb-ге жақын), жазды жылы және жаңбырлы, қысты салқыннан суыққа дейін, қараңғы болады.
The climate is Cfb (near Dfb) with warm, rainy summers and chilly to cold, dark winters.
Білім
Оснабрюкте екі жоғары оқу орны бар: Оснабрюк университеті және Оснабрюк қолданбалы ғылымдар университеті, онда 25 000-нан астам студент білім алады. Қалада неміс гимназияларының барлық түрлері ұсынылған, оның ішінде жеті гимназия бар. Каролинум гимназиясы Германиядағы әлі күнге дейін сақталған ең көне мектеп екенін мәлімдейді. Тағы бір белгілі гимназия – Каролинумның тікелей қарсысында орналасқан жекеменшік Ursulaschule. Оснабрюк университеті келесі жылдары студенттер санын арттыру үшін инфрақұрылымды дамытуға көп инвестиция жасады.
There are two higher education institutions in Osnabrück, University of Osnabrück and Osnabrück University of Applied Sciences with more than 25,000 students. All of the types of German grammar schools are represented in the city, including seven Gymnasien. Gymnasium Carolinum claims to be the oldest still existing school in Germany. Another well known Gymnasium is the Ursulaschule, a private school, located directly opposite the Carolinum. The University of Osnabrück invested heavily in infrastructure to take on more students for the following years.
Спорт
Қаланың футбол командасы – VfL Osnabrück, 1899 жылы құрылған. Қазіргі уақытта команда 2. Бундеслигада ойнайды. Сол жылы баскетбол командасы да құрылды. Schlosswallhalle залы 1. Әйелдер баскетбол Бундеслигасының GiroLive Panthers Osnabrück командасының үйі.
The city's football team is VfL Osnabrück, founded in 1899. Currently, the team plays in the 2. Bundesliga. Its basketball team was founded the same year. The Schlosswallhalle has been home to the GiroLive Panthers Osnabrück of the 1. Damen Basketball Bundesliga.
Дербимен туыстық байланыс
Бұған дейін Оснабрюк 1948 жылы британдық билік органдарымен байланыс орнатқан, ағылшын қаласымен қалалық байланыс құрып, Екінші дүниежүзілік соғыстағы бұрынғы қарсыластарымен өзара түсіністікті арттыруды үміттенеді. Бұл әрекет сәтті болмады және Оснабрюк тағы ширек ғасыр бойы бұл идеяны белсенді түрде қарастырмады. Дерби қаласымен серіктестік туралы келісім 1976 жылғы 17 ақпанда қол қойылды. Одан бері жыл сайын екі қала өкілдер алмасып тұрады. Дербиде Оснабрюк құрметіне Оснабрюк атымен аталатын алаң бар, онда обелиск және басқа да нысандар орналасқан.
Previously Osnabrück had made contact with the British authorities as early as 1948, hoping to find an English twin town and therefore achieve greater understanding with their former enemies in the Second World War. This attempt was unsuccessful and Osnabrück did not actively consider the idea again for another quarter century. The twinning agreement with Derby was signed on 17 February 1976. Every year since then the two cities have exchanged envoys. Derby also has a square named after Osnabrück in honour of the twinning arrangement; this features an obelisk among other things.