Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы ең ірі қала, Германия
Largest city in North Rhine Westphalia, Germany
Кёльн – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының ең ірі қаласы және Германияның төртінші ең көп халқы бар қаласы. Қаланың өзінде шамамен 1,1 миллион тұрғыны, ал Кёльн-Бонн қалалық аймағында 3,1 миллионнан астам адам тұрады. Кёльн сонымен қатар Рейн-Рур мегаполитен аймағының бөлігі болып табылады, ол Еуропалық Одақтағы ІЖӨ бойынша екінші ірі мегаполитен аймағы. Рейннің сол (батыс) жағалауында орналасқан Кёльн, Солтүстік Рейн-Вестфалия штатының астанасы Дюссельдорфтан оңтүстік-шығысқа қарай және Батыс Германияның бұрынғы астанасы Бонннан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Қаланың ортағасырлық Кёльн соборы (Kölner Dom) 1880–1890 жылдары әлемдегі ең биік ғимарат болды және бүгінде әлемдегі үшінші ең биік шіркеу және ең биік собор болып табылады. Ол Үш патшаның қасиетті реликвияларын сақтау үшін салынған және әлемде танымал ескерткіш, сонымен қатар Еуропадағы ең танымал көрікті жерлердің және қажырлы саяхаттардың бірі. Қаланың сұлбасын Кёльннің он екі романдық шіркеуі одан әрі көркейтеді. Кёльн 1709 жылдан бері қалада өндірілетін Eau de Cologne иіссуымен әйгілі; «кельн» содан бері жалпылама атауға айналды. Кёльн қаласы біздің заманымыздың 1 ғасырында германдық Уби тайпасының жерінде Римдік [[Colonia Claudia Ara Agrippinensium]] ретінде құрылған, сондықтан оның аты солай аталады. Кейіннен Агриппина латын тілінен басқа тілдерде қолданылмай қалды, ал Колония қаланың дербес аты болды, ол қазіргі неміс тілінде Кёльн деп қалыптасты. Кёльн, қала атының француз тіліндегі нұсқасы, ағылшын тілінде де стандартты атауға айналды. Кёльн Рим провинциясы Германияның төменгі бөлігінің астанасы ретінде және 462 жылы франктар басып алғанға дейін аймақтағы Рим әскерінің штаб-пәтері ретінде қызмет етті. Орта ғасырларда қала шығыс және батыс Еуропа арасындағы ең маңызды сауда жолдарының бірінде орналасқан (оның ішінде Брабант жолы, Via Regia және Publica). Кёльн – Киелі Рим империясының еркін императорлық қаласы және Ганза одағының маңызды мүшесі болды. Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінде ол Еуропаның ең ірі қалаларының біріне жатты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қала француздар (1794–1815) және британдықтар (1918–1926) тарапынан басылып алынған, ал 1815 жылдан бастап Пруссияның құрамына кірді. Кёльн – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиядағы ең көп бомбаланған қалалардың бірі болды. Бомбалау салдарынан халық саны 93%-ға азайды, негізінен эвакуациядан кейін, және мың жылдық тарихы бар қала орталығының 80%-ы қирады. Соғыстан кейінгі қайта құру қаланың аралас сұлбасын қалыптастырды, қала қақпалары мен шіркеулер сияқты көптеген тарихи ескерткіштерді (олардың 31-і роман стилінде) қалпына келтірді. Қалада 9000-ға жуық тарихи ғимарат бар. Кёльн – Рейнланд аймағының маңызды мәдени орталығы; онда 30-дан астам мұражай және жүздеген галерея бар. Көптеген жоғары білім беру мекемелері бар, ең ірілері – Еуропаның ең көне және ең ірі университеттерінің бірі – Кёльн университеті; Кёльн техникалық университеті, Германияның ең ірі қолданбалы ғылымдар университеті; және Кёльннің неміс спорт университеті. Онда үш Макс Планк ғылыми институты орналасқан және аэроғарыш өнеркәсібі үшін маңызды ғылыми-зерттеу орталығы болып табылады, онда Германияның аэроғарыш орталығы мен Еуропалық астронавт орталығының штаб-пәтері орналасқан. Еуропаның ең ірі әуе компаниясы Lufthansa компаниясының бас кеңсесі Кёльнде орналасқан. Сондай-ақ, қалада маңызды химия және автомобиль өнеркәсібі дамыған. Кёльн-Бонн әуежайы – аймақтық хаб, аймақтың негізгі әуежайы – Дюссельдорф әуежайы. Кёльн сауда жәрмеңкесі көптеген сауда көрмелерін өткізеді.
Cologne (/k//ə/'/l//oʊ//n//audio=Cologne. ogg/ kəLOHN; link=no ; ) is the largest city of the German state of North Rhine Westphalia and the fourth most populous city of Germany with nearly 1.1 million inhabitants in the city proper and over 3.1 million people in the Cologne Bonn urban region. Cologne is also part of the Rhine Ruhr metropolitan region, the second biggest metropolitan region by GDP in the European Union. Centered on the left (west) bank of the Rhine, Cologne is about southeast of the North Rhine Westphalia state capital Düsseldorf and northwest of Bonn, the former capital of West Germany. The city's medieval Cologne Cathedral (Kölner Dom) was the world's tallest building 1880–1890 and is today the third tallest church and tallest cathedral in the world. It was constructed to house the Shrine of the Three Kings and is a globally recognized landmark and one of the most visited sights and pilgrimage destinations in Europe. The cityscape is further shaped by the Twelve Romanesque churches of Cologne. Cologne is famous for Eau de Cologne, which has been produced in the city since 1709; "cologne" has since come to be a generic term. Cologne was founded and established in Germanic Ubii territory in the 1st century CE as the Roman [[Colonia Claudia Ara Agrippinensium, hence its name. Agrippina was later dropped (except in Latin), and Colonia became the name of the city in its own right, which developed into modern German as Köln. Cologne, the French version of the city's name, has become standard in English as well. Cologne functioned as the capital of the Roman province of Germania Inferior and as the headquarters of the Roman military in the region until occupied by the Franks in 462. During the Middle Ages the city flourished as being located on one of the most important major trade routes between east and western Europe (including the Brabant Road, Via Regia and Publica). Cologne was a free imperial city of the Holy Roman Empire and one of the major members of the trade union Hanseatic League. It was one of the largest European cities in medieval and renaissance times. Prior to World War II, the city had undergone occupations by the French (1794–1815) and the British (1918–1926), and was part of Prussia beginning in 1815. Cologne was one of the most heavily bombed cities in Germany during World War II. The bombing reduced the population by 93% mainly due to evacuation, and destroyed around 80% of the millennia old city center. The post war rebuilding has resulted in a mixed cityscape, restoring most major historic landmarks like city gates and churches (31 of them being Romanesque). The city boasts around 9,000 historic buildings. Cologne is a major cultural center for the Rhineland; it hosts more than 30 museums and hundreds of galleries. There are many institutions of higher education, most notably the University of Cologne, one of Europe's oldest and largest universities; the Technical University of Cologne, Germany's largest university of applied sciences; and the German Sport University Cologne. It hosts three Max Planck science institutes and is a major research hub for the aerospace industry, with the German Aerospace Center and the European Astronaut Centre headquarters. Lufthansa, Europe's largest airline, have their main corporate headquarters in Cologne. It also has a significant chemical and automobile industry. Cologne Bonn Airport is a regional hub, the main airport for the region being Düsseldorf Airport. The Cologne Trade Fair hosts a number of trade shows.
Римдік Кёльн
Қазіргі Кёльннің аумағындағы алғашқы қалалық елді мекен – Oppidum Ubiorum, оны б.з.д. 38 жылы Рейн өзенінің солтүстік жағындағы герман тайпасы Ubii құрған. 50 жылы римдіктер Рейн өзенінің жағасында Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Кёльн) қаласын негіздеді. Ол Augusta Ubiorum деп те аталатын. Қазіргі Кёльнде римдіктердің көптеген қалдықтары сақталған, әсіресе кемежай маңында, 2007 жылдың соңында 1900 жылдық римдік қайық табылды. 260-271 жылдары Кёльн Постум, Мариус және Викторин басшылығымен Галл империясының астанасы болды. 310 жылы император Константин I тұсында Кёльнде Рейн өзені арқылы көпір салынды. Рим империясының губернаторлары қалада тұрып, Альп тауларынан солтүстікке қарайғы Рим империясының ең ірі сауда және өндіріс орталықтарының біріне айналды.
The first urban settlement on the grounds of modern day Cologne was Oppidum Ubiorum, founded in 38 BCE by the Ubii, a Cisrhenian Germanic tribe. In 50 CE, the Romans founded Colonia Claudia Ara Agrippinensium (Cologne) on the river Rhine It was also known as Augusta Ubiorum. Considerable Roman remains can be found in present day Cologne, especially near the wharf area, where a 1,900 year old Roman boat was discovered in late 2007. From 260 to 271, Cologne was the capital of the Gallic Empire under Postumus, Marius, and Victorinus. In 310, under emperor Constantine I, a bridge was built over the Rhine at Cologne. Roman imperial governors resided in the city and it became one of the most important trade and production centers in the Roman Empire north of the Alps.
Орта ғасырлар
Ерте ортағасырлық Кёльн Франк империясының Аустразия бөлігінің құрамына кірді. 623 жылы Кёльн епископы тағайындалған Куниберт, Меровингтер патшасы Дагоберт I-нің маңызды кеңесшісі болды және корольдің ұлы мен мұрагері Зигеберт III-тің, болашақ Аустразия патшасының тәрбиесінде Пепин Ланденмен бірге қызмет етті. 716 жылы Карл Мартель алғаш рет әскерге басшылық етті және Неустрия королі Хилперик II Аустразияға басып кіргенде және қала Кёльн шайқасында оның қолына түскенде өміріндегі жалғыз жеңіліске ұшырады. Карл Эйфель тауларына қашып, қолдаушыларын жинап, сол жылы Амблев шайқасында Хилперикті жеңгеннен кейін қаланы қайтарып алды. Кёльн Рим дәуірінен бері епископтықтың орталығы болды; 795 жылы Карл Ұлы тұсында епископ Хильдебольд архиепископқа дейін көтерілді. Өз билігіне қауіп төндіретін дворяндардың ықпалын әлсірету үшін Оттон Бруно мен оның архиепископтық ізбасарларына дворяндық құқықтарын берді, осылайша архиепископтықтың жерімен құрылған Кёльн сайлау округін құрды, ол соңында Рейннің сол жағындағы Юлихтің шығысындағы аймақты, сондай-ақ Берг пен Марктан тыс Рейннің ар жағындағы Вестфалия герцогтығын қамтыды. 12 ғасырдың соңына қарай Кёльн архиепискобы қасиетті Рим императорын сайлауға құқылы жеті сайлаушының бірі болды. Императорды сайлау құқығынан басқа, ол 1238 жылдан бастап техникалық түрде, ал 1263 жылдан бастап 1803 жылға дейін Италияның архиканцлері де болды. 1288 жылы Ворринген шайқасынан кейін Кёльн архиепископтардан тәуелсіздік алып, еркін қала атанды. Архиепископ Зигфрид II фон Вестербург Боннда тұруға мәжбүр болды. Дегенмен архиепископ өлім жазасын қолдану құқығын сақтап қалды. Осылайша қалалық кеңес (әлі де архиепископқа қарсы саяси оппозицияда болса да) қылмыстық сот ісіне қатысты барлық мәселелерде оған тәуелді болды. Бұл жазаға тек епископтық судья, яғни грев рұқсат етуі мүмкін азаптаулар кірді. Бұл құқықтық жағдай француздар Кёльнді басып алғанға дейін сақталды. Экономикалық және саяси маңызынан басқа, Кёльн ортағасырлық қажылықтың маңызды орталығына айналды, өйткені Кёльн архиепискобы Рейнальд фон Дассель 1164 жылы Кёльн соборына Үш патшаның қабірлерін сыйға берді (олар Миландықтардан алынғаннан кейін). Үш қасиетті патшадан басқа, Кёльнде қасиетті Урсула мен Альберт Магнустың қабірлері де сақталған. Кёльннің Рейн өзеніндегі орналасуы оны шығыс пен батыстың арасындағы маңызды сауда жолдарының тоғысында, сондай-ақ Венециядан Нидерландыға дейінгі Батыс Еуропаның негізгі оңтүстік-солтүстік сауда жолында орналастырды. Х ғасырдың ортасына дейін қаладағы саудагерлер сауда мүмкіндіктерінің болуына байланысты өркендеуімен және сәнді өмір салтымен танымал болды. Кёльн 1475 жылы Фридрих III қаланың императорлық еркіндігін растаған кезде Ганза одағының мүшесі болды. Кёльннің еркін императорлық қаласы Кёльн сайлау округімен шатастырылмауы керек, ол Киелі Рим империясының құрамындағы жеке мемлекет болды. 16 ғасырдың екінші жартысынан бастап архиепископтардың көпшілігі Бавариялық Виттельсбах әулетінен шыққан. Кёльннің еркін мәртебесіне байланысты архиепископтарға қалаға кіруге рұқсат берілмеді. Сондықтан олар Боннда, ал кейін Рейн жағасындағы Брюльде тұруға көшті. Әсерлі және қуатты отбасының мүшелері ретінде және сайлаушылар ретінде ерекше мәртебесімен қолдау көрсеткен Кёльн архиепископтары 17 және 18 ғасырларда Кёльннің еркін мәртебесіне бірнеше рет қарсы шығып, қауіп төндірді, нәтижесінде күрделі мәселелер туындады, олар дипломатиялық құралдармен және насихатпен, сондай-ақ Киелі Рим империясының жоғарғы соттарымен шешілді.
Early medieval Cologne was part of Austrasia within the Frankish Empire. Cunibert, made bishop of Cologne in 623, was an important advisor to the Merovingian King Dagobert I and served with domesticus Pepin of Landen as tutor to the king's son and heir Siegebert III, the future king of Austrasia. In 716, Charles Martel commanded an army for the first time and suffered the only defeat of his life when Chilperic II, King of Neustria, invaded Austrasia and the city fell to him in the Battle of Cologne. Charles fled to the Eifel mountains, rallied supporters and took the city back that same year after defeating Chilperic in the Battle of Amblève. Cologne had been the seat of a bishop since the Roman period; under Charlemagne, in 795, bishop Hildebold was promoted to archbishop. In order to weaken the secular nobility, who threatened his power, Otto endowed Bruno and his archiepiscopal successors with the prerogatives of secular princes, thus establishing the Electorate of Cologne, formed by the temporal possessions of the archbishopric and included in the end a strip of territory along the left Bank of the Rhine east of Jülich, as well as the Duchy of Westphalia on the other side of the Rhine, beyond Berg and Mark. By the end of the 12th century, the Archbishop of Cologne was one of the seven electors of the Holy Roman Emperor. Besides being prince elector, he was Archchancellor of Italy as well, technically from 1238 and permanently from 1263 until 1803. Following the Battle of Worringen in 1288, Cologne gained its independence from the archbishops and became a Free City. Archbishop Sigfried II von Westerburg was forced to reside in Bonn. The archbishop nevertheless preserved the right of capital punishment. Thus the municipal council (though in strict political opposition towards the archbishop) depended upon him in all matters concerning criminal justice. This included torture, the sentence for which was only allowed to be handed down by the episcopal judge known as the greve. This legal situation lasted until the French conquest of Cologne. Besides its economic and political significance Cologne also became an important centre of medieval pilgrimage, when Cologne's archbishop, Rainald of Dassel, gave the relics of the Three Wise Men to Cologne's cathedral in 1164 (after they had been taken from Milan). Besides the three magi Cologne preserves the relics of Saint Ursula and Albertus Magnus. Cologne's location on the river Rhine placed it at the intersection of the major trade routes between east and west as well as the main south–north Western Europe trade route, Venice to Netherlands; even by the mid 10th century, merchants in the town were already known for their prosperity and luxurious standard of living due to the availability of trade opportunities. Cologne was a member of the Hanseatic League in 1475, when Frederick III confirmed the city's imperial immediacy. The Free Imperial City of Cologne must not be confused with the Electorate of Cologne, which was a state of its own within the Holy Roman Empire. Since the second half of the 16th century the majority of archbishops were drawn from the Bavarian Wittelsbach dynasty. Due to the free status of Cologne, the archbishops were usually not allowed to enter the city. Thus they took up residence in Bonn and later in Brühl on the Rhine. As members of an influential and powerful family, and supported by their outstanding status as electors, the archbishops of Cologne repeatedly challenged and threatened the free status of Cologne during the 17th and 18th centuries, resulting in complicated affairs, which were handled by diplomatic means and propaganda as well as by the supreme courts of the Holy Roman Empire.
XIX ғасырдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін
Кельн француз дәуірінде еркін қала мәртебесін жоғалтты. 1801 жылғы Луневиль шартына сәйкес Рейннің сол жағалауындағы Киелі Рим империясының барлық аумақтары ресми түрде Француз Республикасына қосылды (ол 1794 жылы Кёльнді басып алған болатын). Осылайша бұл аймақ кейін Наполеон империясының бір бөлігіне айналды. Кельн француздық Roer департаментінің (Roer өзенінің атымен аталды, неміс: Rur) бөлігі болды, оның астанасы Ахен (француз: Aix la Chapelle) болды. Француздар қоғамдық өмірді жаңғыртты, мысалы, Наполеон кодексін енгізу және ескі элитаны биліктен шығару арқылы. Наполеон кодексі Рейннің сол жағалауында 1900 жылға дейін қолданыста болды, содан кейін Германия империясында біріктірілген азаматтық кодекс (Bürgerliches Gesetzbuch) енгізілді. 1815 жылы Вена конгресінде Кёльн Пруссия Корольдігінің құрамына енді, алдымен Юлиха Клевес-Берг провинциясында, содан кейін Рейн провинциясында. Католик Рейн елі мен протестант басымдылығы бар Пруссия мемлекеті арасындағы тұрақты шиеленістер бірнеше рет күшейіп, Кельн қақтығыстың ошағында болды. 1837 жылы Кельн архиепискобы Клеменс Август фон Дросте Вишеринг католиктер мен протестанттардың арасындағы некелердің заңды мәртебесіне қатысты даудан кейін тұтқындалып, екі жылға бас бостандығынан айырылды (Мишхенстрит). 1874 жылы Културкампф кезінде архиепископ Пол Мелхерс Нидерландыға баспана сұрағанға дейін тұтқындалды. Бұл қақтығыстар католиктік тұрғындарды Берлиннен алшақтатты және Пруссияға қарсы наразылықты терең сезінді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Кёльннің бұрынғы мэрі Конрад Аденауэр Батыс Германияның бірінші канцлері болған кезде әлі де маңызды болды. XIX және XX ғасырларда Кельн көптеген көрші қалаларды өзіне сіңіріп алды, ал Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарай оның тұрғындары 700 000-ға дейін өсті. Индустрияландыру қаланы өзгертіп, оның өсуіне ықпал етті. Көлік және қозғалтқыш өндірісі ерекше сәтті болды, бірақ ауыр өнеркәсіп Рур аймағына қарағанда аз таралған. 1248 жылы басталған, бірақ 1560 жылы тасталған собор 1880 жылы ғибадат орны ретінде ғана емес, сонымен қатар жаңадан құрылған неміс империясын және орта ғасырдан бері неміс ұлтының сабақтастығын атап өтетін неміс ұлттық ескерткіші ретінде аяқталды. Қалалық өсудің кейбір бөлігі қаланың тарихи мұрасы есебінен болды, көп бөлігі қиратылды (мысалы, қала қабырғалары немесе собордың айналасындағы аумақ) және кейде заманауи ғимараттармен алмастырылды. Кельн Германия Конфедерациясының бекіністерінің бірі болып тағайындалды. Ол қаланы қоршап тұрған екі бекіністі белбеумен (француздық және бельгиялық Верден және Льеж бекіністеріне қарсы) қатты қаруланған бекініске айналды, оның қалдықтарын осы күнге дейін көруге болады. Германияның ең үлкен бекінісіне әскери талаптар қала дамуына елеулі кедергі болды, бекіністер, бункерлер және қаланы толық қоршап тұрған және кеңейтуді болдырмайтын кең қорғаныс дугаттары болды; бұл қаланың өзінде өте тығыз салынған аймаққа әкелді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кёльн бірнеше рет ұшақпен шабуылға ұшырады, бірақ елеулі зақым келтірілмеді. Кельн 1926 жылға дейін Рейндегі британдық армияның билігінде болды. Француздық әскерлерінің Германиядағы қатал мінез-құлқынан айырмашылығы, британдық әскерлер жергілікті халыққа мейірімді болды. 1917 жылдан 1933 жылға дейін Кельн қаласының мэрі, кейін Батыс Германияның канцлері Конрад Аденауэр бұл тәсілдің саяси әсерін мойындады, әсіресе Ұлыбритания Францияның бүкіл Рейнландты тұрақты одақтастармен басып алу талабына қарсылық білдіргендіктен. Рейн өлкесін әскерден босату аясында қаланың бекіністері бұзылуы керек болды. Бұл қала айналасында бекіністер мен олардың от алаңдарын үлкен қоғамдық саябақтарға айналдыру арқылы екі жасыл белдеу (Grüngürtel) құру мүмкіндігі болды. Бұл 1933 жылға дейін аяқталмаған. 1919 жылы француздар 1798 жылы жауып тастаған Кёльн университеті қайта ашылды. Бұл Рейннің батыс жағалауындағы Страсбург университетінің жоғалуының орнын толтыру деп саналды, ол Альзастың қалған бөлігімен бірге Францияға қайтып келді. Веймар республикасы (1919-1933 жж.) кезінде Кельн өркендеп, әсіресе мемлекеттік басқару, қала құрылысы, тұрғын үй және әлеуметтік мәселелер бойынша алға жылжуға қол жеткізді. Әлеуметтік тұрғын үй жобалары үлгілі болып саналды және басқа неміс қалалары да соған еліктеді. Кельн Олимпиада ойындарын өткізуге үміткер болды, Мюнгерсдорфта заманауи спорт стадионы тұрғызылды. Британдық оккупация аяқталғаннан кейін азаматтық авиацияға қойылған тыйым алынды және Кельн Бутцвейлерхоф әуежайы ұлттық және халықаралық әуе трафигі үшін екінші орынға ие болды, Берлин Темпельхоф әуежайынан кейін. Демократиялық партиялар 1933 жылдың наурыз айында Кельндегі жергілікті сайлауларда нацистік партия мен басқа да экстремистік оңшыл партияларға жеңіліп қалды. Нацистер коммунистер мен социал-демократтарды тұтқындады және мэр Аденауэр қызметтен алынды. Дегенмен, басқа да ірі қалалармен салыстырғанда, нацистер Кельнде шешуші қолдауға ие болған жоқ. (Маңыздысы, Рейхстаг сайлауларында нацистік партияға берілген дауыс саны әрқашан ұлттық орташа деңгейде болды.) 1939 жылға қарай халық саны 772 221 адамға жетті.
Cologne lost its status as a free city during the French period. According to the Treaty of Lunéville (1801) all the territories of the Holy Roman Empire on the left bank of the Rhine were officially incorporated into the French Republic (which had already occupied Cologne in 1794). Thus this region later became part of Napoleon's Empire. Cologne was part of the French Département Roer (named after the river Roer, German: Rur) with Aachen (French: Aix la Chapelle) as its capital. The French modernised public life, for example by introducing the Napoleonic code and removing the old elites from power. The Napoleonic code remained in use on the left bank of the Rhine until 1900, when a unified civil code (the Bürgerliches Gesetzbuch) was introduced in the German Empire. In 1815 at the Congress of Vienna, Cologne was made part of the Kingdom of Prussia, first in the Province of Jülich Cleves Berg and then the Rhine Province. The permanent tensions between the Catholic Rhineland and the overwhelmingly Protestant Prussian state repeatedly escalated with Cologne being in the focus of the conflict. In 1837 the archbishop of Cologne, Clemens August von Droste Vischering, was arrested and imprisoned for two years after a dispute over the legal status of marriages between Catholics and Protestants (Mischehenstreit). In 1874, during the Kulturkampf, Archbishop Paul Melchers was imprisoned before taking asylum in the Netherlands. These conflicts alienated the Catholic population from Berlin and contributed to a deeply felt anti Prussian resentment, which was still significant after World War II, when the former mayor of Cologne, Konrad Adenauer, became the first West German chancellor. During the 19th and 20th centuries, Cologne absorbed numerous surrounding towns, and by World War I had already grown to 700,000 inhabitants. Industrialisation changed the city and spurred its growth. Vehicle and engine manufacturing was especially successful, though the heavy industry was less ubiquitous than in the Ruhr area. The cathedral, started in 1248 but abandoned around 1560, was eventually finished in 1880 not just as a place of worship but also as a German national monument celebrating the newly founded German empire and the continuity of the German nation since the Middle Ages. Some of this urban growth occurred at the expense of the city's historic heritage with much being demolished (for example, the city walls or the area around the cathedral) and sometimes replaced by contemporary buildings. Cologne was designated as one of the Fortresses of the German Confederation. It was turned into a heavily armed fortress (opposing the French and Belgian fortresses of Verdun and Liège) with two fortified belts surrounding the city, the remains of which can be seen to this day. The military demands on what became Germany's largest fortress presented a significant obstacle to urban development, with forts, bunkers, and wide defensive dugouts completely encircling the city and preventing expansion; this resulted in a very densely built up area within the city itself. During World War I Cologne was the target of several minor air raids but suffered no significant damage. Cologne was occupied by the British Army of the Rhine until 1926, under the terms of the Armistice and the subsequent Versailles Peace Treaty. In contrast with the harsh behaviour of the French occupation troops in Germany, the British forces were more lenient to the local population. Konrad Adenauer, the mayor of Cologne from 1917 until 1933 and later a West German chancellor, acknowledged the political impact of this approach, especially since Britain had opposed French demands for a permanent Allied occupation of the entire Rhineland. As part of the demilitarisation of the Rhineland, the city's fortifications had to be dismantled. This was an opportunity to create two green belts (Grüngürtel) around the city by converting the fortifications and their fields of fire into large public parks. This was not completed until 1933. In 1919 the University of Cologne, closed by the French in 1798, was reopened. This was considered to be a replacement for the loss of the University of Strasbourg on the west bank of the Rhine, which reverted to France with the rest of Alsace. Cologne prospered during the Weimar Republic (1919–33), and progress was made especially in public governance, city planning, housing and social affairs. Social housing projects were considered exemplary and were copied by other German cities. Cologne competed to host the Olympics, and a modern sports stadium was erected at Müngersdorf. When the British occupation ended, the prohibition of civil aviation was lifted and Cologne Butzweilerhof Airport soon became a hub for national and international air traffic, second in Germany only to Berlin Tempelhof Airport. The democratic parties lost the local elections in Cologne in March 1933 to the Nazi Party and other extreme right parties. The Nazis then arrested the Communist and Social Democrats members of the city assembly, and Mayor Adenauer was dismissed. Compared to some other major cities, however, the Nazis never gained decisive support in Cologne. (Significantly, the number of votes cast for the Nazi Party in Reichstag elections had always been the national average.) By 1939, the population had risen to 772,221 inhabitants.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кельн VI әскери округтің (штаб-пәтері Мюнстерде) әскери аймақ бас қолбасшылығы (Militärbereichshauptkommandoquartier) болды. Кельн генерал-лейтенант Фрайхерр Родер фон Диерсбургтің басқаруында болды, ол Бонн, Зигбург, Ахен, Юлих, Дюрен және Моншаудағы әскери операцияларға жауапты еді. Кельн қаласында 211-ші жаяу әскер полкі және 26-шы артиллерия полкі орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастар қалаға 44 923,2 тонна бомба тастап, оның құрылыс аймағының 61%-ын жойды. Екінші дүниежүзілік соғыста Кельн қаласын бомбалау кезінде батыс одақтастары 262 әуе шабуылы жасады, нәтижесінде шамамен 20 000 бейбіт тұрғын қаза тапты және қаланың орталық бөлігі дерлік толығымен қирады. 1942 жылдың 31 мамырында Кельн «Мың операциясы» нысанасы болды – Корольдік әуе күштерінің Екінші дүниежүзілік соғыстағы алғашқы 1000 бомбалаушы ұшақтың рейді. 1046 ауыр бомбалаушы ұшақ 1455 тонна жарылғыш заттармен нысанаға шабуылдады, оның шамамен үштен екісі оттық бомбалар болды. Бұл шабуыл шамамен 75 минутқа созылды, құрылыс аймағының 61%-ын жойды, 486 бейбіт тұрғын қаза тапты және 59 000 адам үйсіз қалды. Бұл қирауды 1942 жылдан бастап соғыстың соңына дейін Герман Классен тіркеп, 1947 жылғы көрмесінде және «Кёльн – Ескі қаланың қалдықтары» атты кітабында ұсынды. Кельн 1945 жылдың наурыз айының басында Германияға жасалған шабуыл кезінде америкалық Бірінші армиясымен басып алынды. Соғыс аяқталған кезде Кельн халқы 95%-ға азайды. Бұл шығынның басты себебі халықтың ауылдық жерлерге жапсары көшуі болды. Соғыстың соңғы екі жылында мұндай жағдай Германияның көптеген басқа қалаларында да орын алды. Алайда, 1945 жылдың соңына қарай халық саны шамамен 450 000-ға дейін қалпына келді. Соғыс аяқталғанға дейін Кельннің соғысқа дейінгі 11 000 еврей халқының барлығы нацистермен депортацияланды немесе өлтірілді. Қаладағы алты синагог қиратылды. Рунштрасседегі синагог 1959 жылы қайта салынды.
During World War II, Cologne was a Military Area Command Headquarters (Militärbereichshauptkommandoquartier) for Wehrkreis VI (headquartered at Münster). Cologne was under the command of Lieutenant General Freiherr Roeder von Diersburg, who was responsible for military operations in Bonn, Siegburg, Aachen, Jülich, Düren, and Monschau. Cologne was home to the 211th Infantry Regiment and the 26th Artillery Regiment. The Allies dropped 44,923.2 tons of bombs on the city during World War II, destroying 61% of its built up area. During the Bombing of Cologne in World War II, Cologne endured 262 air raids by the Western Allies, which caused approximately 20,000 civilian casualties and almost completely wiped out the central part of the city. During the night of 31 May 1942, Cologne was the target of "Operation Millennium", the first 1,000 bomber raid by the Royal Air Force in World War II. 1,046 heavy bombers attacked their target with 1,455 tons of explosives, approximately two thirds of which were incendiary. This raid lasted about 75 minutes, destroyed of built up area (61%), killed 486 civilians and made 59,000 people homeless. The devastation was recorded by Hermann Claasen from 1942 until the end of the war, and presented in his exhibition and book of 1947 Singing in the furnace. Cologne – Remains of an old city. Cologne was taken by the American First Army in early March 1945 during the Invasion of Germany after a battle. By the end of the war, the population of Cologne had been reduced by 95%. This loss was mainly caused by a massive evacuation of the people to more rural areas. The same happened in many other German cities in the last two years of war. By the end of 1945, however, the population had already recovered to approximately 450,000. By the end of the war, essentially all of Cologne's pre war Jewish population of 11,000 had been deported or killed by the Nazis. The six synagogues of the city were destroyed. The synagogue on Roonstraße was rebuilt in 1959.
Соғыстан кейінгі және "салқын соғыс" кезеңдері
Кельннің аймақтағы ең ірі қала мәртебесіне қарамастан, жақын орналасқан Дюссельдорф Солтүстік Рейн-Вестфалия федеративтік штатының саяси астанасы ретінде таңдалды. Бон қаласы Германия Федеративтік Республикасының (кейін бейресми Батыс Германия) уақытша федералды астанасы (provisorische Bundeshauptstadt) және үкімет резиденциясы болып таңдалғанда, Кёльн екі маңызды саяси орталықтың арасында орналасқандықтан артықшылыққа ие болды. Қала көптеген федералдық агенттіктер мен ұйымдарға үй иесі болды және қазір де солай. 1990 жылы Германия біріккеннен кейін Берлин Германияның астанасы атанды. 1945 жылы архитектор және қала құрылысшы Рудольф Шварц Кёльнді "дүниедегі ең үлкен қиратылған үйінді" деп атады. Шварц 1947 жылы қала орталығынан өтетін бірнеше жаңа магистральдарды, әсіресе "Солтүстік-Оңтүстік бағыты" (Nord Süd Fahrt) құрылысын қамтитын, қайта құрудың бас жоспарын жасады. Бас жоспар соғыстан кейін автомобиль көлігінің күрт өсуі күтілетінін ескерді. Жаңа жолдардың жоспарлары белгілі бір деңгейде нацистік басқару кезінде қалыптасқан, бірақ қала орталығының көп бөлігі қирағаннан кейін құрылыс жеңілдеді. Екінші дүниежүзілік соғыста қала орталығының 95%-ы, соның ішінде әйгілі он екі романдық шіркеу, мысалы, Сент-Гереон, Ұлы Сент-Мартин, Сент-Мария-им-Капитоль және басқа да көптеген ескерткіштер қиратылды, бұл мәдени мұраның зор шығынына әкелді. Бұл шіркеулерді және Гюрсених салтанат залы сияқты басқа да ескерткіштерді қайта жаңарту сол кездегі жетекші архитекторлар мен өнер тарихшылары арасында келіспеушіліктер тудырды, бірақ көп жағдайда қоғамдық қалау басым болды. Қайта құру 1990 жылдарға дейін жалғасты, сонда романдық стильдегі Сент-Куниберт шіркеуі аяқталды. 1959 жылы қала халқы соғысқа дейінгі деңгейге жетті. Содан кейін ол тұрақты түрде өсіп, 1975 жылға дейін шамамен бір жылға 1 миллионнан асты. 2010 жылдың ортасына дейін бұл көрсеткіштен сәл кем болды, бірақ содан кейін ол қайтадан 1 миллионнан асып түсті.
Despite Cologne's status as the largest city in the region, nearby Düsseldorf was chosen as the political capital of the federated state of North Rhine Westphalia. With Bonn being chosen as the provisional federal capital (provisorische Bundeshauptstadt) and seat of the government of the Federal Republic of Germany (then informally West Germany), Cologne benefited by being sandwiched between two important political centres. The city became–and still is–home to a number of federal agencies and organizations. After reunification in 1990, Berlin was made the capital of Germany. In 1945 architect and urban planner Rudolf Schwarz called Cologne the "world's greatest heap of rubble". Schwarz designed the master plan for reconstruction in 1947, which included the construction of several new thoroughfares through the city centre, especially the Nord Süd Fahrt ("North South Drive"). The master plan took into consideration the fact that even shortly after the war a large increase in automobile traffic could be anticipated. Plans for new roads had already, to a certain degree, evolved under the Nazi administration, but the actual construction became easier when most of the city centre was in ruins. The destruction of 95% of the city centre, including the famous Twelve Romanesque churches such as St. Gereon, Great St. Martin, St. Maria im Kapitol and several other monuments in World War II, meant a tremendous loss of cultural treasures. The rebuilding of those churches and other landmarks such as the Gürzenich event hall was not undisputed among leading architects and art historians at that time, but in most cases, civil intention prevailed. The reconstruction lasted until the 1990s, when the Romanesque church of St. Kunibert was finished. In 1959, the city's population reached pre war numbers again. It then grew steadily, exceeding 1 million for about one year from 1975. It remained just below that until mid 2010, when it exceeded 1 million again.
Қайта бірігуден кейінгі кезең
1980-1990 жылдары Кельн экономикасы екі негізгі себеппен гүлденді. Біріншісі – жеке және мемлекеттік сектордағы медиакомпаниялардың санының артуы; оларға, әсіресе, жаңадан салынған Медиа паркі қызмет көрсетеді. Бұл парк Кельн қаласының орталығында айқын көрінетін орталық болып табылады және қаланың ең биік ғимараттарының бірі – Кёльн мұнарасын қамтиды. Екіншісі – Кёльнді Орталық Еуропадағы ең қолайлы жағдайға ие мегаполистердің біріне айналдырған, көлік инфрақұрылымын үздіксіз жақсарту болды. Кельн сауда жәрмеңкесінің экономикалық сәттілігіне байланысты, қала 2005 жылы жәрмеңке алаңын кеңейтуді ұйымдастырды. Сонымен қатар, 1920 жылдарға дейін салынған бастапқы ғимараттар Германияның ең ірі жеке телеарнасы RTL-ге жаңа корпоративтік кеңсе ретінде жалға берілді. 2015-2016 жылдары Германияда Жаңа жыл қарсаңында Кельн қаласында болған сексуалдық шабуылдарға қатысты мәлімдемелер көп болды, 500-ден астам әйел африка және араб сыртқы келбеті бар адамдар тарапынан сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын хабарлады.
In the 1980s and 1990s Cologne's economy prospered for two main reasons. The first was the growth in the number of media companies, both in the private and public sectors; they are especially catered for in the newly developed Media Park, which creates a strong visual focal point in Cologne's city centre and includes the KölnTurm, one of Cologne's most prominent high rise buildings. The second was the permanent improvement of the diverse traffic infrastructure, which made Cologne one of the most easily accessible metropolitan areas in Central Europe. Due to the economic success of the Cologne Trade Fair, the city arranged a large extension to the fair site in 2005. At the same time the original buildings, which date back to the 1920s, were rented out to RTL, Germany's largest private broadcaster, as their new corporate headquarters. Cologne was the focus of the 2015 16 New Year's Eve sexual assaults in Germany, with over 500 women reporting that they were sexually assaulted by persons of African and Arab appearance.
География
Метрополиялық аймақтан астам аумақты қамтиды, 50° 56' 33 ендік және 6° 57' 32 бойлықта орналасқан орталық нүктеге айналасымен созылады. Қаланың ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары (Монте-Трооделу), ал ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен жоғары (Воррингер Брух). Кёльн қаласы Кёльн жазығының ірі аумағында орналасқан, бұл Бонн, Ахен және Дюссельдорф арасындағы Орта Рейн аймағының конус тәрізді бөлігі.
The metropolitan area encompasses over , extending around a central point that lies at 50° 56' 33 latitude and 6° 57' 32 longitude. The city's highest point is above sea level (the Monte Troodelöh) and its lowest point is above sea level (the Worringer Bruch). The city of Cologne lies within the larger area of the Cologne Lowland, a cone shaped area of the central Rhineland that lies between Bonn, Aachen and Düsseldorf.
Климат
Рейн-Рур аймағында орналасқан Кёльн Германияның ең жылы қалаларының бірі болып табылады. Оның климаты қоңыржал-мұхиттық (Köppen: Cfb), салқын қыстары мен жылы жаздары бар. Бұл Германиядағы ең бұлтты қалалардың бірі, жылына бар болғаны 1567,5 сағат күн сәулесі түседі. Орташа жылдық температурасы күндіз және түнде. Қаңтар айында орташа температура , ал шілде айында . 2019 жылдың 25 шілдесінде, 2019 жылғы Еуропалық ыстық толқыны кезінде рекордтық ең жоғары температура тіркелді, сол кезде Кёльн үш күн қатарынан температураны көрсетті. Әсіресе қаланың ішкі аудандары көбірек ыстық күндерді бастан кешіреді, сондай-ақ айналағы аймаққа (температура жіктелетін әуежайды қоса алғанда) қарағанда түнгі уақытта айтарлықтай жоғары температуралар байқалады. Дегенмен, температура бір ай ішінде айтарлықтай өзгеріп, жылы да, суық та болуы мүмкін. Жауын-шашын жыл бойы теңіздей таралады, жаздағы жаңбырлар мен найзағайлар салдарынан сәл артады.
Located in the Rhine Ruhr area, Cologne is one of the warmest cities in Germany. It has a temperate–oceanic climate (Köppen: Cfb) with cool winters and warm summers. It is also one of the cloudiest cities in Germany, with just 1,567.5 hours of sun a year. Its average annual temperature is : during the day and at night. In January, the mean temperature is , while the mean temperature in July is The record high temperature of happened on 25 July 2019 during the July 2019 European heat wave in which Cologne saw three consecutive days over Especially the inner urban neighbourhoods experience a greater number of hot days, as well as significantly higher temperatures during nighttime compared to the surrounding area (including the airport, where temperatures are classified). Still temperatures can vary noticeably over the course of a month with warmer and colder weather. Precipitation is spread evenly throughout the year with a light peak in summer due to showers and thunderstorms.
Үкімет және саясат
Қала әкімшілігі қала әкімі және үш орынбасары басқарады.
The city's administration is headed by the mayor and the three deputy mayors.
Саяси дәстүрлер мен даму
Көп жылдар бойы тек католик халқы билік еткен еркін императорлық қаланың ұзақ тарихы және шіркеу мен буржуазия арасындағы (соның ішінде аристократтар мен шеберлер арасындағы) ежелгі жанжал Кельн қаласында ерекше саяси атмосфера қалыптастырды. Әртүрлі мүдделі топтар жиі партиялық шекаралардан тыс байланыс желілерін құрайды. Саяси, экономикалық және мәдени байланыстар арқылы өзара қызмет көрсету, міндеттемелер мен тәуелділік қағидаларына негізделген осы қарым-қатынастар желісі "Кельншілдер тобы" деп аталады. Бұл жиі қалалық басқарудағы пропорционалдық емес үлестіруге және кейде сыбайлас жемқорлыққа әкеп соқты: 1999 жылы парақорлық пен заңсыз сайлау қаржыландыру туралы "қоқыс дауы" жарияланды, оның салдарынан кәсіпкер Хеллмут Триенкенс түрмеге жабылып қана қоймай, биліктегі социал-демократтардың басшылығының көп бөлігі де құлап кетті.
The long tradition of a free imperial city, which long dominated an exclusively Catholic population and the age old conflict between the church and the bourgeoisie (and within it between the patricians and craftsmen) have created its own political climate in Cologne. Various interest groups often form networks beyond party boundaries. The resulting web of relationships, with political, economic, and cultural links with each other in a system of mutual favours, obligations and dependencies, is called the 'Cologne coterie'. This has often led to an unusual proportional distribution in the city government and degenerated at times into corruption: in 1999, a "waste scandal" over kickbacks and illegal campaign contributions came to light, which led not only to the imprisonment of the entrepreneur Hellmut Trienekens, but also to the downfall of almost the entire leadership of the ruling Social Democrats.
Қалалық көрініс
Екінші дүниежүзілік соғыста Кёльн қаласының ішкі бөлігі көбінесе қиратылды. Қаланың қайта құрылысы 1950 жылдар стилінде, көшелердің бұрынғы орналасуын және атауларын сақтап жүргізілді. Сөйтіп, қала орталығы бүгінде заманауи архитектурамен ерекшеленеді, арасында тарихи маңызы бар болғандықтан қайта жаңартылған соғысқа дейінгі бірнеше ғимараттар бар. "Wiederaufbauzeit" (қайта құру дәуірі) кезеңінің кейбір ғимараттары, мысалы Вильгельм Рифанның опера үйі, қазір заманауи архитектураның классикасы саналады. Дегенмен, Кёльн опера театры және басқа да заманауи ғимараттардың ерекше стилі әлі де дау тудырып отыр. Қала орталығынан тыс жерлердегі аудандар көбінесе 19 және 20 ғасырларда салынған ғимараттардан тұрады. Кёльннің шамамен 25 пайызы 1945 жылға дейін салынған. Жасыл аймақтар Кёльннің төрттен бір бөлігінен асады, яғни әр тұрғынға шаққанда шамамен қоғамдық жасыл кеңістік белгілі бір мөлшерде қарастырылған.
The inner city of Cologne was largely destroyed during World War II. The reconstruction of the city followed the style of the 1950s, while respecting the old layout and naming of the streets. Thus, the city centre today is characterized by modern architecture, with a few interspersed pre war buildings which were reconstructed due to their historical importance. Some buildings of the "Wiederaufbauzeit" (era of reconstruction), for example, the opera house by Wilhelm Riphahn, are nowadays regarded as classics of modern architecture. Nevertheless, the uncompromising style of the Cologne Opera house and other modern buildings has remained controversial. The districts outside the city center consist mostly of 19th and 20th century buildings. Around 25 % of Cologne were built before 1945. Green areas account for over a quarter of Cologne, which is approximately of public green space for every inhabitant.
Жабайы табиғат
Кельннің басым жануарлар дүниесі - жәндіктер, ұсақ кеміргіштер және құстардың бірнеше түрі. Көгершіндер Кельн қаласында ең көп кездесетін жануарлар, бірақ құстардың саны жыл сайын жабайы экзотикалық түрлердің, әсіресе қызыл шатырлы попугайлардың көбеюімен артып келеді. Солтүстік Рейн-Вестфалияның оңтүстік-шығысындағы қолайлы климат осы құстарға қыста да тірі қалуға мүмкіндік береді, және кейбір жағдайларда олар жергілікті түрлерді ығыстырып шығарып жатыр. Кельннің жасыл попугайларының қауырсыны алыстан да жақсы көрінеді және қаланың жалпы аспапты түстерінен айқын ажыратылады. Парктерде және қаланың жасыл аймақтарында қарақұйрықтар, қояндар мен кірпікшіктер жиі кездеседі. Сыртқы қала шеттерінде түлкілер мен жабайы шошқаларды күндіз де көруге болады.
The dominant wildlife of Cologne is insects, small rodents, and several species of birds. Pigeons are the most often seen animals in Cologne, although the number of birds is augmented each year by a growing population of feral exotics, most visibly parrots such as the rose ringed parakeet. The sheltered climate in southeast Northrhine Westphalia allows these birds to survive through the winter, and in some cases, they are displacing native species. The plumage of Cologne's green parrots is highly visible even from a distance, and contrasts starkly with the otherwise muted colours of the cityscape. Hedgehogs, rabbits and squirrels are common in parks and the greener parts of town. In the outer suburbs foxes and wild boar can be seen, even during the day.
Туризм
2016 жылы Кельн қаласында 5,8 миллион түнгі тоқтау және 3,35 миллион келген адам тіркелді.
Cologne had 5.8 million overnight stays booked and 3.35 million arrivals in 2016.
Шіркеулер
Кёльн соборы (Kölner Dom) – қаланың ең танымал ескерткіші және Кёльн тұрғындарының ең сүйікті нысаны. Бұл 1248 жылы салынған, ал 1880 жылы аяқталған готикалық шіркеу. 1996 жылы ол ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілді; онда Үш патшаның қасиетті қалдықтары сақталатын ғибадатхана орналасқан (қараңыз). Кёльн тұрғындары соборды кейде "мәңгілік құрылыс алаңы" (die ewige Baustelle) деп атайды. Он екі роман стиліндегі шіркеу: Бұл ғимараттар ортағасырлық шіркеу сәулетінің көрнекті үлгілері. Кейбір шіркеулердің тарихы рим дәуіріне дейін жетеді, мысалы, бұрын римдік зираттағы шағын ғибадатхана болған Сент-Гереон. Әйгер Мария Лискирхеннен басқа, барлық шіркеулер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырады. Жаңарту жұмыстары тек 1990 жылдары аяқталды.
Cologne Cathedral (German: Kölner Dom) is the city's most famous monument and the Cologne residents' most loved landmark. It is a Gothic church, started in 1248, and completed in 1880. In 1996, it was designated a World Heritage Site; it houses the Shrine of the Three Kings, which supposedly contains the relics of the Three Magi (see also). Residents of Cologne sometimes refer to the cathedral as "the eternal construction site" (die ewige Baustelle). Twelve Romanesque churches: These buildings are outstanding examples of medieval church architecture. The origins of some of the churches go back as far as Roman times, for example St. Gereon, which was originally a chapel in a Roman graveyard. With the exception of St. Maria Lyskirchen all of these churches were very badly damaged during World War II. Reconstruction was only finished in the 1990s.
Ортағасырлық үйлер
Кельн қалалық үйі (Kölner Rathaus) 12 ғасырда салынған және Германиядағы әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан ең көне қалалық үй болып табылады. Ренессанс стиліндегі лоджиясы мен мұнарасы 15 ғасырда салынды. Басқа да танымал ғимараттардың қатарында Гюрзених, Хаус Саалек және Оверстольценхаус бар.
The Cologne City Hall (Kölner Rathaus), founded in the 12th century, is the oldest city hall in Germany still in use. The Renaissance style loggia and tower were added in the 15th century. Other famous buildings include the Gürzenich, Haus Saaleck and the Overstolzenhaus.
Ортағасырлық қала қақпалары
Бір кезде болған он екі ортағасырлық қала қақпасының арасынан бүгінде Эберт алаңындағы Эйгльштейнторбург, Рудольф алаңындағы Ханентор және Хлодвиг алаңындағы Северинсторбург қана тұр.
Of the twelve medieval city gates that once existed, only the Eigelsteintorburg at Ebertplatz, the Hahnentor at Rudolfplatz and the Severinstorburg at Chlodwigplatz still stand today.
Көшелер
Кельн сақинасы бульварлары (мысалы, Хоэнцоллернринг, Кайзер Вильгельм сақинасы, Хансаринг) ортағасырлық қала қақпаларымен (мысалы, Рудольфплацтағы Ханенторбург) түнгі өмірімен де танымал. Hohe Straße (сөзбе-сөз: Жоғары көше) – негізгі сауда орталықтарының бірі, ол собордан шамамен оңтүстікке қарай созылады. Көшеде көптеген сыйлық дүкендері, киім дүкендері, жылдам тамақтандыру орындары және электрондық тауарлар сататын дүкендер бар. Schildergasse батыс жағындағы Ноймаркт алаңын шығыс жағындағы Hohe Straße сауда көшесімен байланыстырады және GfK-нің 2008 жылғы зерттеуіне сәйкес, сағатына 13 000 адам өтетін Еуропадағы ең жұмбақ сауда көшесі деп аталды. Ehrenstraße – Апостельнштрассе, Эренштрассе және Рудольфплац төңірегіндегі сауда аймағы біршама ерекше және стильді.
The Cologne Ring boulevards (such as Hohenzollernring, Kaiser Wilhelm Ring, Hansaring) with their medieval city gates (such as Hahnentorburg on Rudolfplatz) are also known for their night life. Hohe Straße (literally: High Street) is one of the main shopping areas and extends past the cathedral in an approximately southerly direction. The street contains many gift shops, clothing stores, fast food restaurants and electronic goods dealers. Schildergasse – connects Neumarkt square at its western end to the Hohe Strasse shopping street at its eastern end and has been named the busiest shopping street in Europe with 13,000 people passing through every hour, according to a 2008 study by GfK. Ehrenstraße – the shopping area around Apostelnstrasse, Ehrenstrasse, and Rudolfplatz is a little more on the quirky and stylish side.
Көпірлер
Кельн қаласында Рейн өзенінен бірнеше көпір өтеді. Олар (оңтүстіктен солтүстікке қарай): Кёльн-Роденкирхен көпірі, Оңтүстік көпірі (темір жол), Северин көпірі, Дюц көпірі, Хоэнцоллерн көпірі (темір жол), Зоопарк көпірі (Зообрюкке) және Кёльн-Мюльхайм көпірі. Атап айтқанда, темір қақпалы Хоэнцоллерн көпірі (Hohenzollernbrücke) өзен жағалауындағы ең ірі белгілі орын. Рейн өзенін ерекше тәсілмен кесіп өтуге Кельн канат жолы (Kölner Seilbahn) мүмкіндік береді – бұл канат жолы Кельн зоологиялық бағы мен Дюцтегі Рейнпарк арасында созылады.
Several bridges cross the Rhine in Cologne. They are (from south to north): the Cologne Rodenkirchen Bridge, South Bridge (railway), Severin Bridge, Deutz Bridge, Hohenzollern Bridge (railway), Zoo Bridge (Zoobrücke) and Cologne Mülheim Bridge. In particular the iron tied arch Hohenzollern Bridge (Hohenzollernbrücke) is a dominant landmark along the river embankment. A Rhine crossing of a special kind is provided by the Cologne Cable Car (German: Kölner Seilbahn), a cableway that runs across the Rhine between the Cologne Zoological Garden in Riehl and the Rheinpark in Deutz.
Биік ғимараттар
Кельн қаласының ең биік құрылымы – Colonius телекоммуникация мұнарасы. Байқау алаңы 1992 жылдан бері жабық. Кельн қаласындағы ең биік ғимараттардың таңдауы төменде келтірілген. Басқа биік құрылыстарға Хансахоххаус (архитектор Якоб Керфер жобалаған және 1925 жылы аяқталған – ол бір кезде Еуропаның ең биік кеңсе ғимараты болды), Рейнхаухафендегі Кранхаус ғимараттары және Мессетурм Кёльн ("сауда жәрмеңкесі мұнарасы") жатады. Аспан қырқасы
Сурет Биіктігі (метрмен) Қабаттар Жыл Мекен-жай Ескермелер
KölnTurm 148.5 43 2001 MediaPark 8, Neustadt Nord (сөзбе-сөз: Кёльн мұнарасы), биіктігі бойынша Кёльн қаласының екінші ең биік ғимараты, Colonius телекоммуникация мұнарасынан кейін екінші орында. Ғимараттың 30-шы қабатында мейрамхана және 360° қала көрінісі бар терасса бар.
Colonia Hochhaus 147 45 1973 An der Schanz 2, Riehl 1973 жылдан 1976 жылға дейін Германиядағы ең биік ғимарат. Бүгінде ол елдің екінші ең биік тұрғын үйі болып табылады.
Rheintower 138 34 1980 Raderberggürtel, Marienburg Deutsche Welle-дің бұрынғы бас кеңсесі, 2007 жылдан бері Rheintower Köln Marienburg жаңа атауымен қайта жаңартылуда.
Uni Center 133 45 1973 Luxemburger Straße, Sülz
TÜV Rheinland 112 22 1974 Am Grauen Stein, Poll
Ringturm 109 26 1973 Ebertplatz, Neustadt Nord
Justizzentrum Köln 105 25 1981 Luxemburger Straße, Sülz
KölnTriangle 103 29 2006 Ottoplatz 1, Deutz соборға қарама-қарсы, биік көру платформасы және Рейннен собор көрінісі бар.
Herkules Hochhaus 102 31 1969 Graeffstraße 1, Ehrenfeld
Deutschlandfunk Turm 102 19 1975 Raderberggürtel, Marienburg
Cologne's tallest structure is the Colonius telecommunication tower at The observation deck has been closed since 1992. A selection of the tallest buildings in Cologne is listed below. Other tall structures include the Hansahochhaus (designed by architect Jacob Koerfer and completed in 1925 – it was at one time Europe's tallest office building), the Kranhaus buildings at Rheinauhafen, and the Messeturm Köln ("trade fair tower"). Skyscraper Image Height in metres Floors Year Address Notes KölnTurm 148.5 43 2001 MediaPark 8, Neustadt Nord (literally: Cologne Tower), Cologne's second tallest building at in height, second only to the Colonius telecommunication tower. The 30th floor of the building has a restaurant and a terrace with 360° views of the city. Colonia Hochhaus 147 45 1973 An der Schanz 2, Riehl tallest building in Germany from 1973 to 1976. Today, it is still the country's second tallest residential building. Rheintower 138 34 1980 Raderberggürtel, Marienburg former headquarters of Deutsche Welle, since 2007 under renovation with the new name Rheintower Köln Marienburg. Uni Center 133 45 1973 Luxemburger Straße, Sülz TÜV Rheinland 112 22 1974 Am Grauen Stein, Poll Ringturm 109 26 1973 Ebertplatz, Neustadt Nord Justizzentrum Köln 105 25 1981 Luxemburger Straße, Sülz KölnTriangle 103 29 2006 Ottoplatz 1, Deutz opposite to the cathedral with a high viewing platform and a view of the cathedral over the Rhine. Herkules Hochhaus 102 31 1969 Graeffstraße 1, Ehrenfeld Deutschlandfunk Turm 102 19 1975 Raderberggürtel, Marienburg
Мәдениет
Кёльн қаласында бірнеше мұражай бар. Әйгілі Рим-Герман мұражайы қаланың көне тарихына қатысты өнер мен сәулет ескерлерін ұсынады; ал Людвиг мұражайы Еуропадағы ең маңызды заманауи өнер коллекцияларының бірін қамтиды, оның ішінде Барселона және Париж мұражайларындағы коллекциялармен теңесетін Пикассо коллекциясы да бар. Шнутген мұражайындағы діни өнердің бір бөлігі Кёльннің он екі романдық шіркеуінің бірі – Сент-Сесилияда орналасқан. Кёльндегі көптеген көркем галереялар, мысалы, соғыстан кейінгі және қазіргі заманғы өнердің жетекші галереяларының бірі – Карстен Греве галереясы әлемдік деңгейде танымал. Кёльнде 60-тан астам музыкалық алаң бар және Германияның ең ірі төрт қаласының ішінде Мюнхен мен Гамбургтан кейін, Берлиннен бұрын музыкалық алаңдардың тығыздығы бойынша үшінші орында тұрады. Қалада Гюрсених оркестрі сияқты бірнеше оркестр жұмыс істейді, ол сонымен қатар Кёльн операсының оркестрі және Германия мемлекеттік радиосының симфониялық оркестрі (WDR Симфониялық оркестрі Кёльн) болып табылады, екеуі де Кёльн филармониясында (Kölner Philharmonie) орналасқан. Басқа оркестрлердің қатарында Musica Antiqua Köln, WDR Rundfunkorchester Köln және WDR Big Band, сондай-ақ WDR Rundfunkchor Köln сияқты бірнеше хорлар бар. Кёльн 1950 жылдары (Studio für elektronische Musik, Karlheinz Stockhausen) және 1990 жылдардан бастап электронды музыканың даму орталығы болды. WDR қоғамдық радио және телеарнасы 1970 жылдары Krautrock сияқты музыкалық бағыттарды насихаттауда белсенділік танытты; 1968 жылы осы жерде ықпалды Can тобы құрылды. Кёльнде түнгі өмірге арналған бірнеше орталық бар, олардың ішінде Zülpicher Straße маңындағы студенттік аудан – Kwartier Latäng, сондай-ақ Hohenzollernring, Friesenplatz және Rudolfplatz айналасындағы түнгі клубтар көптеп орналасқан. Жыл сайын өткізілетін әдеби фестиваль аймақтық және халықаралық авторларды ерекше атап өтеді. Кёльнмен байланысты ең танымал әдеби тұлға – әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегері Генрих Бёлль. 2012 жылдан бері де атты жыл сайынғы халықаралық философия фестивалі ұйымдастырылып келеді. Сонымен қатар, қалада Германиядағы адам басына шаққанда ең көп пабтар бар. Кёльн өзінің Kölsch деп аталатын сырасымен әйгілі. Кёльш – жергілікті диалекттің де атауы. Осыдан "Кёльш – ішіп тамашалауға болатын жалғыз тіл" деген әзіл пайда болған. Кёльн Eau de Cologne (немісше: Kölnisch Wasser; мағынасы: "Кёльн суы") үшін де танымал, оны 18 ғасырдың басында итальяндық эмигрант Иоганн Мария Фарина жасаған. 18 ғасырда бұл парфюмерия кеңінен танылып, Фарина отбасы оны Еуропаның түкпір-түкпіріне экспорттады, ал Фарина Eau de Cologne-дің мәшһүр брендіне айналды. 1803 жылы Вильгельм Мюльхенс Италиядан келген, Фарина есімді туыс емес адаммен келісімшарт жасады, ол оған өзінің тегін пайдалану құқығын берді, содан кейін Мюльхенс Кёльннің Глокенгассесінде шағын фабрика ашты. Кейінгі жылдары, түрлі сот дауларынан кейін, оның немересі Фердинанд Мюльхенс компания мен өнімдеріне Farina деген атауды қолданудан бас тартуға мәжбүр болды. Ол 19 ғасырдың басында француздықтар Глокенгасседе орналасқан кезде фабрикаға берілген үй нөмірін, яғни 4711-ді пайдалануға шешім қабылдады. Бүгінгі таңда, түпнұсқа Eau de Cologne Кёльнде Фарина отбасы, қазіргі уақытта сегізінші буын, және 2006 жылы 4711 брендін сатып алған Mäurer & Wirtz компаниясы тарапынан өндіріледі.
Cologne has several museums. The famous Roman Germanic Museum features art and architecture from the city's distant past; the Museum Ludwig houses one of the most important collections of modern art in Europe, including a Picasso collection matched only by the museums in Barcelona and Paris. The Museum Schnütgen of religious art is partly housed in St. Cecilia, one of Cologne's Twelve Romanesque churches. Many art galleries in Cologne enjoy a worldwide reputation like e. g. Galerie Karsten Greve, one of the leading galleries for postwar and contemporary art. Cologne has more than 60 music venues and the third highest density of music venues of Germany's four largest cities, after Munich and Hamburg and ahead of Berlin. Several orchestras are active in the city, among them the Gürzenich Orchestra, which is also the orchestra of the Cologne Opera and the WDR Symphony Orchestra Cologne (German State Radio Orchestra), both based at the Cologne Philharmonic Orchestra Building (Kölner Philharmonie). Other orchestras are the Musica Antiqua Köln, the WDR Rundfunkorchester Köln and WDR Big Band, and several choirs, including the WDR Rundfunkchor Köln. Cologne was also an important hotbed for electronic music in the 1950s (Studio für elektronische Musik, Karlheinz Stockhausen) and again from the 1990s onward. The public radio and TV station WDR was involved in promoting musical movements such as Krautrock in the 1970s; the influential Can was formed there in 1968. There are several centres of nightlife, among them the Kwartier Latäng (the student quarter around the Zülpicher Straße) and the nightclub studded areas around Hohenzollernring, Friesenplatz and Rudolfplatz. The large annual literary festival de with its de features regional and international authors. The main literary figure connected with Cologne is the writer Heinrich Böll, winner of the Nobel Prize for Literature. Since 2012, there is also an annual international festival of philosophy called de. The city also has the most pubs per capita in Germany. Cologne is well known for its beer, called Kölsch. Kölsch is also the name of the local dialect. This has led to the common joke of Kölsch being the only language one can drink. Cologne is also famous for Eau de Cologne (German: Kölnisch Wasser; lit: "Water of Cologne"), a perfume created by Italian expatriate Johann Maria Farina at the beginning of the 18th century. During the 18th century, this perfume became increasingly popular, was exported all over Europe by the Farina family and Farina became a household name for Eau de Cologne. In 1803 Wilhelm Mülhens entered into a contract with an unrelated person from Italy named Carlo Francesco Farina who granted him the right to use his family name and Mühlens opened a small factory at Cologne's Glockengasse. In later years, and after various court battles, his grandson Ferdinand Mülhens was forced to abandon the name Farina for the company and their product. He decided to use the house number given to the factory at Glockengasse during the French occupation in the early 19th century, 4711. Today, original Eau de Cologne is still produced in Cologne by both the Farina family, currently in the eighth generation, and by Mäurer & Wirtz who bought the 4711 brand in 2006.
Карнавал
Кельн карнавалы – Еуропадағы ең ірі көше фестивальдерінің бірі. Кельн қаласында карнавал маусымы ресми түрде 11 қарашада сағат 11:11-де жаңа карнавал маусымын жариялаумен басталады және Күл мерекесіне дейін жалғасады. Дегенмен, "Толле Таге" (қуантқан күндер) Вайберфастнахт (әйелдер карнавалы) немесе диалектіде Виверфастлевовенд, яғни Күл мерекесінен бұрынғы бейсенбіде басталады, ол көше карнавалының басталуы болып табылады. Зюльпихер көшесі және оның төңірегі, Ноймаркт алаңы, Хеуммаркт және қаланың барлық барлары мен сыраханалары костюм киген, көшеде билеп, ішімдік ішетін адамдарға толы. Осындай күндері жүздеген мыңдаған туристер Кельнге келеді. Әдетте, Күл мерекесінен бұрынғы бейсенбіде көшеде шамамен бір миллион адам тойлайды.
The Cologne carnival is one of the largest street festivals in Europe. In Cologne, the carnival season officially starts on 11 November at 11 minutes past 11 a. m. with the proclamation of the new Carnival Season, and continues until Ash Wednesday. However, the so called "Tolle Tage" (crazy days) do not start until Weiberfastnacht (Women's Carnival) or, in dialect, Wieverfastelovend, the Thursday before Ash Wednesday, which is the beginning of the street carnival. Zülpicher Strasse and its surroundings, Neumarkt square, Heumarkt and all bars and pubs in the city are crowded with people in costumes dancing and drinking in the streets. Hundreds of thousands of visitors flock to Cologne during this time. Generally, around a million people celebrate in the streets on the Thursday before Ash Wednesday.
Дюссельдорфпен бәсекелестік
Кельн мен Дюссельдорф арасындағы "қатыгез аймақтық бәсекелестік" карнавал шерулері, футбол және сыраны қамтиды.
Cologne and Düsseldorf have a "fierce regional rivalry", which includes carnival parades, football, and beer.
Музыкалық жәрмеңкелер мен фестивальдар
Қалада халықаралық тұрақты аты бар Ringfest фестивалі және қазір C/o поп фестивалі өтеді. Сонымен қатар, Кельн қаласында бірнеше орналасқан Рождество жәрмеңкесі (Weihnachtsmarkt) өте қарқынды дамып жатыр.
The city was home to the internationally famous Ringfest, and now to the C/o pop festival. In addition, Cologne enjoys a thriving Christmas Market (Weihnachtsmarkt) presence with several locations in the city.
Жол көлігі
Жол құрылысы 1920 жылдары мэр Конрад Аденауэр басшылығымен маңызды мәселе болды. Германиядағы алғашқы кіруі шектеулі жол 1929 жылдан кейін Кельн мен Бонн арасында салынды. Бүгінде бұл 555 нөміріндегі Бундесаутобан. 1965 жылы Кельн – автокөлік айналма жолымен толық қоршалған алғашқы неміс қаласы болды. Соған шамамен бір уақытта қала орталығында айналма жол (Stadtautobahn) жоспарланды, бірақ экологиялық топтардың қарсылығына байланысты толыққанды іске асырылмады. Аяқталған бөлігі Bundesstraße ("Федералды жол") B 55a аталды, ол Zoobrücke ("Зоопарк көпірі") басталып, A 4 және A 3 автожолдарымен Кельн шығысындағы қиылыста қосылады. Дегенмен, жергілікті тұрғындар оны көбінесе Stadtautobahn деп атайды. Оған қарағанда, Nord Süd Fahrt ("Солтүстік-Оңтүстік бағыты") толық аяқталды, бұл жаңа төрт/алты жолақты қала орталығынан өтетін бағыт, оны 1920 жылдары Фриц Шумахер сияқты жоспарлаушылар болжаған болатын. Ебертплацтан оңтүстікке қарайғы соңғы бөлігі 1972 жылы аяқталды. 2005 жылы Солтүстік Рейн-Вестфалияда Бундесаутобан 3-те, Кельн айналма жолының шығыс бөлігінде, Кельн шығысы және Хьюмар қиылыстары арасында сегіз жолақты автокөлік жолының алғашқы бөлігі қозғалысқа ашылды.
Road building had been a major issue in the 1920s under the leadership of mayor Konrad Adenauer. The first German limited access road was constructed after 1929 between Cologne and Bonn. Today, this is the Bundesautobahn 555. In 1965, Cologne became the first German city to be fully encircled by a motorway ring road. Roughly at the same time, a city centre bypass (Stadtautobahn) was planned, but only partially put into effect, due to opposition by environmental groups. The completed section became Bundesstraße ("Federal Road") B 55a, which begins at the Zoobrücke ("Zoo Bridge") and meets with A 4 and A 3 at the interchange Cologne East. Nevertheless, it is referred to as Stadtautobahn by most locals. In contrast to this, the Nord Süd Fahrt ("North South Drive") was actually completed, a new four/six lane city centre through route, which had already been anticipated by planners such as Fritz Schumacher in the 1920s. The last section south of Ebertplatz was completed in 1972. In 2005, the first stretch of an eight lane motorway in North Rhine Westphalia was opened to traffic on Bundesautobahn 3, part of the eastern section of the Cologne Beltway between the interchanges Cologne East and Heumar.
Велоспорт
Германияның басқа қалаларымен салыстырғанда, Кёльннің велосипед жүруге қолайлы емес жол жүйесі бар. Allgemeiner Deutscher Fahrrad клубы жүргізген тәуелсіз бағалауда ол бірнеше рет ең нашар қалалардың қатарында болды. 2014 жылы 200 000-нан астам халқы бар 39 неміс қаласы арасында 36-шы орынға ие болды.
Compared to other German cities, Cologne has a traffic layout that is not very bicycle friendly. It has repeatedly ranked among the worst in an independent evaluation conducted by the Allgemeiner Deutscher Fahrrad Club. In 2014, it ranked 36th out of 39 German cities with a population greater than 200,000.
Темір жол көлігі
Кельнде Deutsche Bahn InterCity және ICE пойыздарымен теміржол қызметі бар, олар Кельн Hauptbahnhof (Кельн негізгі вокзалы), Кельн Messe/Deutz және Кельн/Бонн әуежайында тоқтайды. ICE және TGV Thalys жоғары жылдамдықты пойыздары Кельнді Амстердаммен, Брюссельмен (1 сағат 47 минутта, күніне 9 рейс) және Парижбен (3 сағат 14 минутта, күніне 6 рейс) байланыстырады. Франкфурт-на-Майне және Берлин сияқты Германияның басқа қалаларына да жиі ICE пойыздары қатынайды. 2013 жылы Лондонға арналық туннель арқылы ICE пойыздары іске қосу жоспарланған. Kölner Verkehrsbetriebe (KVB) басқаратын Кёльн Stadtbahn – кең ауқымды, ішінара жер астындағы жеңіл теміржол жүйесі, ол Кёльн және көптеген көршілес қалаларға қызмет көрсетеді. Бұл жүйе трамвай желісінен дамыған. Жақын орналасқан Бонн қаласы Stadtbahn және магистральдық теміржол пойыздарымен, сондай-ақ Рейн өзенімен демалыс саяхаттарын ұсынатын кемелер арқылы байланыстырылған. Дюссельдорфқа Deutsche Bahn басқаратын S-Bahn пойыздары да қатынайды. Рейн-Рур S-Bahn желісінде Кельн арқылы өтетін 5 бағыт бар. S13/S19 бағыты Кельн ХБФ мен Кельн/Бонн әуежайы арасында тәулік бойы жұмыс істейді. Қаланың көп бөлігін және айналасындағы елді мекендерді қамтитын жиі автобус қатынасы бар, ал Лондонға Брюссель арқылы Eurolines автобустары жүреді.
Cologne has a railway service with Deutsche Bahn InterCity and ICE trains stopping at Köln Hauptbahnhof (Cologne Main Station), Köln Messe/Deutz and Cologne/Bonn Airport. ICE and TGV Thalys high speed trains link Cologne with Amsterdam, Brussels (in 1h47, 9 departures/day) and Paris (in 3h14, 6 departures/day). There are frequent ICE trains to other German cities, including Frankfurt am Main and Berlin. ICE Trains to London via the Channel Tunnel were planned for 2013. The Cologne Stadtbahn operated by Kölner Verkehrsbetriebe (KVB) is an extensive light rail system that is partially underground and serves Cologne and a number of neighbouring cities. It evolved from the tram system. Nearby Bonn is linked by both the Stadtbahn and main line railway trains, and occasional recreational boats on the Rhine. Düsseldorf is also linked by S Bahn trains, which are operated by Deutsche Bahn. The Rhine Ruhr S Bahn has 5 lines which cross Cologne. The S13/S19 runs 24/7 between Cologne Hbf and Cologne/Bonn airport. There are also frequent buses covering most of the city and surrounding suburbs, and Eurolines coaches to London via Brussels.
Су көлігі
Häfen und Güterverkehr Köln (Кельн порттары мен жүк тасымалы, HGK) Германиядағы ішкі су жолдары порттарының ең ірі операторларының бірі. Порттарға: Кёльн-Дейц, Кёльн-Годорф және Кёльн-Ниль I және II кіреді.
Häfen und Güterverkehr Köln (Ports and Goods traffic Cologne, HGK) is one of the largest operators of inland ports in Germany. Ports include Köln Deutz, Köln Godorf, and Köln Niehl I and II.
Әуе көлігі
Кёльн қаласының халықаралық әуежайы Кёльн/Бонн әуежайы (CGN) болып табылады. Ол Германияның соғыстан кейінгі бірінші канцлері Конрад Аденауэрдің құрметіне оның атымен де аталады, ол осы қалада дүниеге келген және 1917 жылдан 1933 жылға дейін Кёльн қаласының мэрі болды. Бұл әуежай көршілес Бонн қаласымен бірлесіп пайдаланылады. Кёльн қаласы Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігінің (EASA) бас кеңсесіне орналасқан.
Cologne's international airport is Cologne/Bonn Airport (CGN). It is also called Konrad Adenauer Airport after Germany's first post war Chancellor Konrad Adenauer, who was born in the city and was mayor of Cologne from 1917 until 1933. The airport is shared with the neighbouring city of Bonn. Cologne is headquarters to the European Aviation Safety Agency (EASA).
Медиа
Германияда Кельн маңызды медиа орталығы ретінде белгілі. Бірнеше радио және телеарна, оның ішінде Westdeutscher Rundfunk (WDR), RTL және VOX, қаладағы бас кеңселері орналасқан. Сонымен қатар, кино және телевизиялық өндіріс те маңызды. Қала "Германияның теледетективтер астанасы" деп аталады. Германиядағы телефильмдердің үштен бірі Кёльн аймағында түсіріледі.
Within Germany, Cologne is known as an important media centre. Several radio and television stations, including Westdeutscher Rundfunk (WDR), RTL and VOX, have their headquarters in the city. Film and TV production is also important. The city is "Germany's capital of TV crime stories". A third of all German TV productions are made in the Cologne region.