Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
жоқ Пакистанның баспа өнеркәсібі төмен сауаттылық деңгейімен (65%) кедергі келтіреді.
none
The publishing industry in Pakistan is hampered both by a low literacy rate (65%).
Урду кітаптары
Орда әдебиеті тәуелсіздікке дейінгі дәуірге, мысалы, Мирза Хади Русваның "Умрао жан Ада" атты шығармаларына тән. Бұл жазушылар тек көңіл көтеру үшін ғана емес, сонымен қатар халықты білімге, мәдениетке тәрбиелеу үшін жазды Индо-Пакистанда қоғам ағылшын құндылықтарына көлеңкеленген кезде. Соңғы кездері көркем әдебиетте Саадат Насриннің есімі кеңінен тараған. Юмор - көркем әдебиеттің танымал түрі. Шәфиқ Ур Рехман әдебиеттің осы түрлі-түсті жанрына үлкен үлес қосты. Ағылшын және басқа тілдердегі ірі шығармалардың урду тіліне аударылған аудармалары нарықта пайда бола бастады, олар Шекспир сияқты танымал атаулардан бастап Гарри Поттер сияқты қазіргі заманғы көркем әдебиетке дейін.
Urdu fiction does date back to prior to pre independence times when pioneers like Mirza Haadi Ruswa wrote Umrao Jaan Ada. These writers wrote not only to entertain, but to educate the masses, and to revive the culture in Indo Pak at a time when the society was greatly overshadowed by British values. One recent name in fiction is that of Saadat Nasreen who published her first collection of short stories last year. Humour is a popular form of fiction. Shafiq Ur Rehman has contributed to this colourful genre of literature. Translations of major works of English and other languages into Urdu have begun to appear in the market, which range from popular titles like Shakespeare to present age fiction like Harry Potter.
Поэзия
Өлең - урду әдебиетінің ең бай және көне түрлерінің бірі. Мыр Тәқий Мыр, Ғалиб, Аллама Иқбал және басқалар тәуелсіздікке дейін өздеріне есім құрған. Соңғы уақытта Файз Ахмет Файз, Ахмет Фараз, Ахмет Надим Касми, Парвин Шакир және Жун Илия сияқты көрнекті ақындар болды. Субконтиненттегі, әсіресе Пәкістандағы ақындар әлеуметтік санадан бастап, саясатқа, дінге және тіпті романтикаға дейінгі тақырыптарға назар аударды.
Poetry is one of the richest and oldest forms of Urdu literature and Mir Taqi Mir, Ghalib, Allama Iqbal and others had already created a name for themselves before independence. More recently there have been notable poets like Faiz Ahmed Faiz, Ahmed Faraz, Ahmed Nadeem Qasmi, Parveen Shakir and Jaun Elia. Poets in the sub continent, particularly in Pakistan, have focused on a wide range of topics from social awareness, to politics, to religion and even romance.
Балалар әдебиеті
Кітаптармен толықтай толтырылған түрлі-түсті кітап сөресі кез келген баланың кітапханасының тамаша бөлігі болып табылады. Орда тілі балалар үшін халық аңыздарынан бастап поэзияға дейін роман мен әңгімелерге дейін кітаптар ұсынады. Соңғы кездері денсаулық, қоршаған орта, тіпті балаларды қорлау сияқты мәселелер бойынша балалар үшін кітаптар жазу үрдісі пайда болды. Олардың мазмұны мен жақсы сапалы суреттері көпшілік назарына ұсынылды. Бір танымал серия - ЮНИСЕФ бастаған Мина сериясы. Басқа да үкіметтік емес ұйымдар балаларға арналған осындай кітаптармен жұмыс істейді.
A colorful bookshelf full of books is an ideal part of any child's library. Urdu offers a range of books for children from folk tales to poetry to novels and short stories. Recently there has been a trend of writing awareness books of children on issues like health, the environment, and even child abuse. These have received wide appreciation due to their content and good quality printing with illustrations. One popular series is the Mina series initiated by UNICEF. Other NGOs are also working on such books for children.
Сараики
Сараик тілінде көптеген кітаптар басылады.
A large number books are printed in the Saraiki language.
Синдхи тілі
Синдхи тілі - Пәкістан мен Таяу Шығыстағы аймақтық тілдердің ішіндегі ең көне тілдердің бірі. Құранның алғашқы аудармасы синди тіліне аударылды. Оның дін, философия, медицина, социология, логика, әдебиет, тарих, саясат және мәдениет сияқты әдебиеттері мол. Синдхи поэзиясының жазушысы Шах Абдул Латиф Бхиттайды бүкіл әлем оқып, түсінеді. "Шах жо рисало" дегенді жазған. Басқа да танымал ақындар Сахал Сармаст және Шейх Аяз. Жамал Абро, Ғұлам Раббани Агро, Әли Баба, Насим Харал және Сайид Ирфан Әли Шах қысқа әңгімелер жазады. Синдхи адаби кеңесі, Синдхи тілі басқармасы, Синдхология институты көптеген түпнұсқа және аударма шығармаларды синдхи тіліне басып шығаруға қатысқан. Аудармалардың ішінде 1973 жылы Иствук жазған "Жас Мысырдан құрғақ жапырақтар" кітабы бар.
Sindhi is one of the most ancient languages among the regional languages of Pakistan and Sub continent. The first translation of the Quran was into Sindhi. It has a rich literature ranging from religion, philosophy, medicine, Sociology, Logic, literature, history, politics and culture. Shah Abdul Latif Bhittai, a writer of Sindhi poetry, is widely read and understood by people all over the world. He wrote Shah jo Risalo. Other popular poets are Sachal Sarmast, and Shaikh Ayaz. Jamal Abro, Ghulam Rabbani Agro, Ali Baba, Naseem Kharal and Syed Irfan Ali Shah write short stories. Sindhi Adabi Board, Sindhi Language Authority, Institute of Sindhology, have been involved in publishing many original and translated works into Sindhi. Amongst the works translated is Dry Leaves from Young Egypt by Eastwick in 1973.
Пунджаб тілі
Пәкістанның бірнеше аймақтық тілдерінің ішінде панджаби тілі урду тіліне ең жақын. Көптеген әншілер өз әндеріне "мұнай" қосу үшін панджабиді қабылдады. Бұл пәнжаби поэзиясына үлкен үлес қосты. Алайда, панджаби әдебиеті синди әдебиеті сияқты дамымаған. Панджаби прозасының тамырын Баба Нанақтың "Жаннам сақхи" кітабынан табуға болады, бірақ бұл құралға көңіл бөлінбеуі оның өсуіне кедергі келтірді. Әдебиетте 50-жылдарға дейін урду тілі басым болды, ал панджаби тілінде кітаптар шығарып, журнал шығаратын адамдар тобына ешкім де мән бермеді. Алайда, панджаби тіліндегі баспа әлемінің көлемі кеңейді. Өткен жылы Ленран Адаби кеңесі панджаби тілі мен әдебиеті туралы сын мақалалар жинағын "Ленран Бехран" атты кітап шығарды.
Among Pakistan's several regional languages, Punjabi is the closest to Urdu. Many singers have adopted Punjabi to add 'spice' to their songs. This have contributed tremendously to the genre of Punjabi poetry. Punjabi literature however, was not as developed as the Sindhi literature. The roots of Punjabi prose can safely be traced back to Baba Nanak's Janam Sakhis, but the lack of attention paid to the medium hampered its growth. The literary scene was dominated by Urdu even until the 50s and no one paid a second thought to a group of people publishing Punjabi books and taking out a magazine. The Punjabi language publishing world has expanded, however. Last year the Lehran Adabi Board published a book Lehran Behran, which is a collection of critical articles on Punjabi language and literature.
Пашту тілі
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы пушту жазушылары "пассивті ұлтшылдар, прогрессивті ұлтшылдар, радикалды ұлтшылдар және марксистер болды. Пассивті ұлтшылдардан басқа, олардың барлығы дерлік саяси ниетпен болды". Пашту әдебиеті паштулардың билеуші таптың қысымынан бостандық алу үшін күресі аясында дамыды, бұл олардың жазбаларында айқын көрінді. Пашту жазуы объективтілікке, субъективтілікке қарай жылжыды. Кітаптардың сапасы да айтарлықтай жақсарды.
Early Pashto writers, after independence, were 'passive nationalists, progressive nationalists, radical nationalists and Marxists. Except the passive nationalists, almost all of them were politically motivated.' Pashto literature developed within the Pashto struggle for freedom from what they saw as oppression by the ruling class, and this was clearly reflected in their writings. Pashto writing has moved towards objectivism to subjectivism. The quality of books has also improved considerably.
Көркем әдебиет
Бұл жанрда жазушыларды топтастыру өте қиын. Бірнеше өте жақсы роман және әңгіме жазушылары бар, олар тек ұлттық емес, сонымен қатар халықаралық деңгейде де марапатталған, бірақ мұнда пакистандық және пакистандық емес жазушылар арасында шекара салу қиын сияқты. Ең басты мәселе - бұл жазушылардың көпшілігі Пәкістанда туылса да, ешқашан өмір сүрмегендіктен, өздерінің шыққан жерімен байланысы жоқ. Зұлфиқар Гоустің "Азиз ханды өлтіру" романы 1967 жылы жарық көрген алғашқы ағылшын тіліндегі роман болды. Бұл сюжеттің тек қана Пәкістанға қатысты екендігі сөзсіз, бірақ Гхоз шын мәнінде бұл жерде өмір сүрмеген, ал оның қалған романдары Оңтүстік Америкада орын алған. 1980 жылы танымал романист Бапси Сиддха өзінің алғашқы романы "Қарақ жегіштерді" Англиядан жариялады. Сиддха ханым пакистандықтардың ең танымал жазушыларының бірі болып саналады. Ең үздік ағылшын әдебиетінің біразы батыстағы пакистандықтар тарапынан жазылған. Осындай авторлардың бірі Ханиф Курейши өзінің екі әлемін біріктіруге тырысқан "Күсембелек белгісі" (1986) атты естеліктерін жазды. Тағы бір Амер Хусейн қысқа әңгімелер жинағын жазды. Ағылшын әдебиеті келесі бірнеше жылда тез өсті және бірнеше жазушылар сахнаға шықты және халықаралық наградаларды жеңіп алды. Адам Заминзад, Ханиф Курейши, Надим Аслам және Бапси Сиддва өздерінің шығармалары үшін бірнеше марапаттарға ие болды. Соңғы жылдары жас жазушылардың саны көбейіп келеді. Олардың қатарында Бина Шах, Камила Шамси, Узма Аслам Хан және Сехба Сарвар бар, олардың барлығы ерекше авторлар болып шықты. Бұл жазушылардың көпшілігі шетелдіктердің, мұсылман әйелдерінің және басқа да әлеуметтік мәселелердің жеке басын анықтау мәселесін қарастырады. Мысалы, Бина Шахтың 786 Cyber Café-де үш жас пакистандықтың өмірі мен оның басымдықтарын түсінбеген жас әйелдің өмірі қарастырылады. Сонымен қатар, Камила Шамсидің "Картаграфия" атты еңбегінде қарапайым халықтың өмірін суреттейді. Бұл қызық әңгіме болса да, ол Қарачидегі өмірді бейнелемейді. Мүмкін, солай шығар, бірақ бұл біздің қоғамның өте кішкентай бөлігі ғана, басқа да әлеуметтік зұлымдықтарға толы. 2000 жылдан бері Ұзма Аслам Хан, Мохсин Хамид, Саад Ашраф, Сорайя Хан және Фейрал Әли Гаухар бірнеше жаңа роман жариялады. Мохсин Хамидтің "Көбелек түтін" романы PEN/Хеммингуэй сыйлығының финалисі болды және басқа да сыйлықтарды жеңіп алды. Қазіргі заманда, 2004 жылы, екі пакистандық британдық авторлар - Надим Аслам мен Сухьял Саадидің романдары 2006 жылы IMPAC Дублин сыйлығына ұзақ уақыт бойы ұсынылды. Олар тағы бірнеше мәрте беделді марапаттарға ие болды. Камила Шамсидің "Сынған өлеңдері" 2006 жылғы Принс Морис сыйлығына да ұсынылды. Өткен жылы бірнеше өлеңдер жинағы жарық көрді. Пакистандық британдық Мониза Али өзінің бесінші өлеңдер жинағын "Тастың өз дауысын қалай тапқаны" деп жариялады. Оның жинағының бірінші бөлігі 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі оқиғалар мен оның салдарын көрсетеді. Сондай-ақ, OUP басылымы "Мәдениет және жекелік: Фаиздің таңдамалы ағылшын жазбалары" деген атпен Фаиздің өлеңдер жинағын шығарды. 2007 жылы Мохсин Хамидтің "Қайғылы фундаменталист" атты кітабы жарық көрді, онда Нью-Йорктегі пакистандық адамға 9/11-тің әсері қарастырылған.
It is very difficult to categorize writers in this genre. There are a few very good novel and short story writers who have won accolades not only nationally but also internationally, but it seems hard to draw the line between Pakistani and non Pakistani writers here. The main problem being the fact that most of these writers are although born in Pakistan but they never really lived here and hence have no contact with their origins. Zulfikar Ghose's Murder of Aziz Khan was the first cohesive modern English language novel published in 1967. The plot no doubt was purely a Pakistani theme but the fact remains that Ghose never really did live here and the rest of his novels were set in South America. In 1980, renowned novelist, Bapsi Sidhwa published her first novel, The Crow Eaters, from England. Ms. Sidhwa is thus far considered to be amongst the best known authors of Pakistani origin. Some of the best English literature came from expatriate Pakistanis in the West. One such author, Hanif Kureishi, wrote a haunting memoir, The Rainbow Sign (1986), trying to bring together the two worlds he lived in. Another, Aamer Hussein, wrote a series of acclaimed short story collections. English literature grew rapidly over the next few years and several writers came on the scene and won international awards. Adam ZameenZad, Hanif Kureishi, Nadeem Aslam and Bapsi Sidhwa all received several awards for their writings. In recent years, there has been a crop of younger writers. Amongst them are Bina Shah, Kamila Shamsie, Uzma Aslam Khan and Sehba Sarwar, all who have proved to be authors extraordinary. Most of these writers, explore the issue of identity for expatriates, for Muslim women, and other social issues. Bina Shah's 786 Cyber Café, for example delves into the lives of three young Pakistani men and a young woman confused about her priorities. Then there is Kamila Shamsie's Kartography, which details the life in Karachi with the protagonists belonging to the elite section of the society. Although it is a riveting tale, it hardly depicts the life in Karachi. Or maybe it does, but then that only a very small faction of our society so full of other social evils. Since 2000, Uzma Aslam Khan, Mohsin Hamid, Saad Ashraf, Sorayya Khan and Feryal Ali Gauhar have published several consummate new novels. Mohsin Hamid's Moth Smoke was a finalist for the PEN/Hemingway Award and won other awards. Coming to the present era, in 2004, novels of Nadeem Aslam and Suhyal Saadi, two Pakistani British authors, were long listed for the 2006 IMPAC Dublin Award. They have also won several other prestigious awards. Kamila Shamsie's Broken Verses has also been long listed for the 2006 Prince Maurice Award. A number of poetry collections were also published last year. Pakistani British, Moniza Ali published her fifth poetry collection How the Stone Found its Voice. The first part of her collection reflects the event after the 9/11 and its effects. There was also a collection of Faiz's poems published by OUP under the title of Culture and Identity: Selected English Writings of Faiz. In 2007, Mohsin Hamid's The Reluctant Fundamentalist was also published, exploring the effects of 9/11 on a Pakistani man in New York.
Шығармашылық емес
Өткен жылы Сальма Ахмадтың "Азаттыққа шығу" кітабы, Рау Рашидтің "Менің алғашқы жылдарым" ролигі, Шәукат Мирзаның "Эксоннан Энгроға дейін" және тағы басқа көптеген жақсы автобиографиялар жарық көрді. Содан кейін Тарик Алидің "Көшедегі күрестің жылдары: Алпысыншы жылдардың өмірбаяны", "Неру мен Гандилер: Үндістан әулеті" деген кітаптары басылып шықты. Тағы бір қызықты сериясы - Мохатта сарайының тарихи басылымдары. Саяхатта Салман Рашидтің "Желум: Висата қаласының" романы бар. Бұрын діни кітаптар тек қана урду тілінде жарық көрген, бірақ соңғы жылдары бұл үрдіс өзгерді және қазір бірқатар баспагерлер діннің негізгі еңбектерін урдудан ағылшынға аудару немесе түпнұсқалық шығармаларды жариялау міндетін қолға алды. Осындай орындардың бірі - өзінің керемет мазмұны мен сапасымен танымал Даруссалам.
Last year saw a number of good autobiographies like Salma Ahmad's Cutting Free, Rao Rashid's Roller Coaster: My Early Years, Shaukat Mirza's From Exxon to Engro and several others. Then there was a reprint of Tariq Ali's Street Fighting Years: An Autobiography of the Sixties, Nehru and the Gandhis: An Indian Dynasty. Another exciting series is that of the historical reprints by Mohatta Palace on Karachi. In Travelogues there was Salman Rashid's Jhelum: City of Visata. Previously religious books were published only in Urdu, but in the last few years the trend has changed and now a number of publishers are taking up the task of either translating major works of religion from Urdu to English or are publishing original pieces. One such place is Darussalam which is quite well known for its excellent content and quality.
Балалар кітаптары
Орда тілінде балалар кітаптарының қазынасы бар болса да, Пәкістан балаларға арналған ағылшын әдебиеті кітап сөрелерін қамтамасыз ете алмайды. Бұл туралы бірнеше рет айтылған, бірақ нарықта Энид Блайтон, Роалд Даль және танымал "Сладкая долина", Р.Л.Стайн, "Фамус файв", "Харди бойз" сериясы сияқты халықаралық авторлар көп. Жақында британдық, пакистандық Махназ Мәлік өзінің алғашқы балалар үшін кітаптарын шығарды, ол "The Citizen's Foundation" қорын қаржыландырады. "Мо жұлдызы" атты кітапты Кора Линн Дейблер суреттеп, Оксфорд университетінің баспасынан шығарған. Кітаптың жарық көру салтанаты жергілікті қонақ үйде өтті.
Although there is a treasure trove of children's books in Urdu, Pakistan fails to provide a good bookshelf of English fiction for children. There have been attempts, but the market is full of international authors like Enid Blyton, Roald Dahl and the popular Sweet Valley, R. L Stine, Famous Five, Hardy Boys series. Very recently, Mahnaz Malik, a Pakistani born British, published her first story book for children, which serves as a fund raiser project for The Citizen's Foundation. Mo's Star, illustrated by Cora Lynn Deibler and published by Oxford University Press, is the colorful story of a young penguin reaching out for the stars. The book was received with much appreciation from home and abroad, and was unveiled in a colorful launch ceremony held in a local hotel.
Баспа және баспа өнеркәсібі
Әдебиет саласына өте жақын баспа және баспа өнеркәсібі, өйткені егер кітаптар баспагер немесе баспагер болмаса, олар ештеңе емес. Өңірдегі барлық басқа салалар сияқты, баспа өнеркәсібі де өзіндік проблемалармен күреседі. Алғашқылары қолайсыз әлеуметтік-экономикалық жағдайлар, көпшілікке білім берудің жетіспеушілігі және жергілікті тілдердің дамуы. Осы жағдайларды ескере отырып, қазіргі Пәкістанда баспа өнеркәсібінің құрылуы он тоғызыншы ғасырға дейін жалғаса алады. Алайда, кітаптардың тақырыбы негізінен діни немесе философиялық тақырыптарға қатысты болды және өте тыныш болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс жаңа баспа әдістерін сатып алды, ал осы жетілдірілген баспа әдістерімен өнеркәсіп дамуға қарай бір қадам алға жылды. Баспасөз қазір философия, ислам ой-пікірлері және әдебиет сын сияқты әртүрлі тақырыптарға кірісті. Ал одан да жігерлендіретін жайт - басқа тілдерде оқылатын әдебиеттер, тіпті, білім жетіспейтін жерлерде, урду тіліне аударылып жатыр екен. Бұларға химия, физика, экономика, саяси ғылымдар мен коммерция кітаптары кірді. Тағы бір маңызды кезең - қазіргі заманғы роман мен әңгімелерді басып шығарудың енгізілуі болды. Жергілікті әдебиетке жаңалық қосу үшін орыс, француз және бенгал тілдеріндегі романдар да аударылды. Екінші дүниежүзілік соғыс да өнеркәсіпте елеулі өзгерістерге әкелді. Баспа әдістері одан әрі жетілдірілді және баспа индустриясы сатуға және өндіріске көтерілді, өйткені оқып-жазу деңгейі өсті және көпшілік арасында саяси сана-сезім артты. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері баспа индустриясы көптеген кедергілерге қарамастан, мысалы, көпшіліктің сатып алу қабілетінің төмендігі мен құрал-жабдықтардың жетіспеушілігіне қарамастан, тұрақты түрде өсіп келеді. Баспаның негізгі орталықтары - Карачи, Лахор және Пешавар. Лахор көптеген баспаханаларымен ерекшеленеді және тәуелсіздікке дейінгі дәуірден бастап индустрияның орталығы болды. Қазірдің өзінде Лахордан кітап шығару басқа жерлерге қарағанда әлдеқайда оңай. Пакистанның баспа өнеркәсібі сондай-ақ, урду және діни кітаптарды шетелде сатудың табысты нарығына ие. Кітаптар мен мерзімді басылымдардың едәуір бөлігі Малайзия, Шығыс Африка және Таяу Шығыс сияқты елдерге экспортталады. Сонымен қатар, Пәкістанға негізінен Ұлыбритания мен АҚШ-тан кітаптар көптеп әкелінеді. Пакистан мен АҚШ-тың "Интер Медиа Грос" бағдарламасы Пакистан кітаптарды импорттап, оларға жергілікті валютада ақы төлеуге мүмкіндік беретін келісімге қол қойды.
Very close to the literary scene is the printing and publishing industry as the books are nothing if they do not get a publisher or a printer. Like every other thing in the region, the printing industry is with its own sets of problems the initial ones being the unfavorable socio economic conditions, lack of mass education and the development of local languages. Given these conditions, the establishment of the publishing industry in present day Pakistan can be traced back to the nineteenth century. Still, the subject matter of the books dealt mainly with religious or philosophical themes and was also very restrained. World War I bought newer printing methods, and with these improved printing methods the industry moved a step further towards development. Press now ventured into the realms of subjects as diverse as philosophy, Islamic thought and literary criticism. Even more encouraging was the fact that quality books were being translated from other languages into Urdu where there was a lack expertise. These included chemistry, physics, economics, and political science and commerce books. Another important milestone was the introduction of the printing of modern novels and short stories. Russian, French and Bengali novels were also translated to add flavor to the local literature. World War II also bought a significant change in the industry. The printing methods were further improved and the publication industry saw a boost in sales and production with the rising literacy rates and the political awareness in the masses. Since World War II, the publishing industry has been steadily growing despite the many hurdles like the low purchasing power of the masses and the lack of facilities. The principle centers of publishing are Karachi, Lahore and Peshawar. Lahore stands out with its numerous publishing houses and has been the hub of the industry from the pre independence era. Even now, getting a book published from Lahore is much easier than elsewhere. Pakistan's publishing industry also has a lucrative market for Urdu and religious books abroad. A considerable number of books and periodicals are exported to countries like Malaysia, East Africa and the Middle East. Also, a very large number of books is imported in Pakistan mainly from UK and USA. The Inter Media Growth program of Pakistan and USA have signed an agreement whereby Pakistan can import books and still pay for them in its local currency.
Жаңа үрдістер
Уақыт пен технологиялық жетістіктер уақыт өткен сайынғы үрдістерді қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Пәкістан да цифрлық дәуірге енген сайын, бұқаралық ақпарат құралдарындағы дәстүрлі айырмашылықтар бұзылып барады. Бұл теріс және оң болуы мүмкін. Оны кітап мәдениетінің дамуы деп қарастыруға болады, бірақ сонымен бірге кітап пен оның оқырманы арасындағы байланысты жеңілдетудің күш-жігері ретінде де қарастыруға болады.
Time and technological advancements play a pivotal role in shaping the trends over the passage of time. As Pakistan too enters the digital age, traditional distinctions in media become blurred. This can be negative as well as positive. It can be seen as furthering the book culture but it can also at the same time be seen as the force behind loosening the bond between the book and its reader.
Электрондық кітаптар
Интернет кітап индустриясына ең үлкен үлес қосқан кітаптарды цифрландыру және оларға кең оқырмандар тарту. Соңғы онжылдықта интернет-сайттар пайда болды. Бұл сайттардың көпшілігі тегін, ал басқалары өте аз ақы төлеп, электронды кітаптарға шексіз қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Оларды жүктеуге немесе экраннан оқуға болады. Бұл құралдар қолжетімділігі мен арзандығынан танымал болып отыр. Пакистанда көптеген адамдар шетелдік кітаптар сатып алуға мүмкіндігі жоқ, сондықтан Project Gutenberg сияқты сайттар шетелдік әдебиетпен танысуға мүмкіндік береді. Кейбір урду сайттары шетелдік оқырмандарға кітаптардың онлайн нұсқаларын ұсына бастады. Бұл өз мәдениетінің дамуына, сондай-ақ шетелдегі пакистандықтарға көмектесуге көмектеседі.
The biggest contribution of the internet in the book industry would be to digitize books and grant them a wider readership. A number of online websites have sprung up in the last few decades. Quite a lot of these sites are free and others charge a very nominal fee and provide unlimited access to ebooks. They can either be downloaded or read on screen. These obviously have become popular because of easy accessibility and the low cost. In Pakistan where a huge majority of people cannot afford the expensive original foreign titles, websites like Project Gutenberg provide an opportunity to familiarize with foreign literature. Even some Urdu websites have started to offer online versions of books for foreign readers. This helps in promoting one's culture as well as to help the expatriate Pakistanis.
Онлайн кітап дүкендері
Электрондық кітаптарға жақын онлайн кітап дүкендері, интернеттің тағы бір кереметі. Дәстүрлі кітап дүкендерінің кеңейтілуі, онлайн кітап дүкендері кітаптардың шолуларын іздеу және оқу, санаттарды аралау, мұқабаларды, авторлық ақпаратты, оқырмандардың бағаларын қарау және осы кітаптарды онлайн тапсырыс беру мүмкіндігін береді. Олар тегін болмаса да, тіпті жеткізу ақысын талап етсе де, кітаптарды онлайн іздеу және тапсырыс беру өте ыңғайлы, бұл қиындықты үнемдейді. Бірақ сыншылар бұл кітаптар адамды дүкеннен жаңа кітаптарды қарап, қызықты жаңа кітаптарды табудан айырады дейді.
Closely related to e books are the online book stores, another wonder of the internet. An extension of the traditional book stores, online book stores give the option to search and read reviews of books, browse through categories, view the covers, author information, reader ratings and then order these books online. Although they are not free and even charge a shipping fee, its very convenient to search and order books online saving the hassle. Critics however say that it deprives one of having the pleasure of going through new books at a store and discovering exciting new books.
Кітап оқу клубтары
Кітап оқу клубтары жаңалық емес, бірақ олар кітап мәдениетінің құлдырауына жаңа дем береді. Онлайн және офлайн режимінде кітап клубтары / кітап оқу клубтары бар. Адамдар сүйікті кітаптары туралы немесе соңғы кезде оқып жүргендері туралы әңгімелеседі.
Though not a new phenomenon, reading clubs are a breath of fresh air into the dying book culture. There are a number of book clubs/reading clubs online and offline. People sit and discuss their favorite books or simply talk about what they are reading these days.
Кітап жәрмеңкелері
Өткен жылы көрме орталығындағы алғашқы Халықаралық кітап жәрмеңкесі Қарачи мен Лахорда өткізілді. Адамдар көп нәрсе сатып алмаса да, үйлерге жиналып кететін. Өкінішке қарай, Үндістан баспаларының түрлі тақырыптар бойынша әдебиеттер жинағы өте көп, ал Пакистан баспаларының осы тақырыптар бойынша кітаптарын табу өте қиын. Сонымен қатар әр жылдары түрлі жерлерде, әсіресе мектептер мен колледждерде кітап жәрмеңкелері өткізіледі. Апта сайынғы іс-шаралардың ішінде Куоча-э-Сакафат және Фрере-холл кітап жәрмеңкелері де бар. Олардың көптеген тақырыптар бойынша кітаптар жинағы бар. Олар әдетте екінші қол немесе қайта басылып шығарылады, бұл авторлық құқықтарды бұзу болып табылады, бірақ көп сандаған қарашиліктер кітап іздеу үшін жиналады. Лахордағы урду базары - Пакистанның қағаз баспасы, кітаптар мен қағаз бұйымдарының ең үлкен базары. Ескі Анарқали, Нисбат жолы, Молл жолы, Нила Гумбад, Лохари қақпасы және т.б. Кітапханалар жаңа және ескі (қолданған) кітаптарды сатады. Пакистан кітаптарының жартысынан көбі Лахорда басылады.
The first International Book Fair was held in Karachi and Lahore last year at the expo centre and it was well received by the public at large despite the fact that all the books were originals and were highly priced. People thronged the premises even if they did not buy much. The sad thing to note was that the Indian publishers had a very impressive collection of reference books on various subjects, while one finds it very difficult to find books on those topics by Pakistani publishers. Then there are also the annual book fairs held at various places especially in schools, colleges and universities. Among weekly affairs, the Koocha e Saqafat and Frere Hall book fairs are worth a visit. They have a huge collection of books on a wide range of topics. They are usually second hand or reprinted, although it's a clear violation of the copyright law but a large number of Karachiites gather at the spot for book hunting. Urdu Bazaar at Lahore is the largest market of Paper print, books and stationery in Pakistan. Old Anarkali, Nisbat Road, Mall Road, Nila Gumbad, Lohari gate etc. have numerous small and large bookshops selling new and old (used) books. More than half of the books in Pakistan are printed from Lahore.
Көші-қон кітап дүкендері
"Мобильді кітап дүкені" деген ұғымды алғаш рет Кітаптар порталы бірнеше жыл бұрын қолданған. Жақында Оксфорд өзінің мобильді кітап дүкенін ашты және ол қалада бірнеше уақыттан бері тур жасап келеді. Кітап дүкені жүк көлігінде орналасқан, артында кішкентай кітап дүкені орналасқан, оның соңында сөрелер мен үстел орнатылған.
The concept of a Mobile Bookshop was first used by the Welcome Book port some years back. Recently, Oxford started its own mobile book shop and it has been touring the city for quite some time now. Set on a truck, with the back converted into a small book shop with shelves and a counter set snugly at the end, the book shop attracted people outside various schools and universities.
Пәкістанда кітаптардың авторлық құқықтарының бұзылуы
1962 жылғы авторлық құқық туралы өкім 1967 жылы Пәкістанда күшіне енді және сол кезден бастап қолданыста. Заңда авторлық құқықтарды бұзатын туындыны анықтау үшін бірқатар шарттар берілген. Пәкістан сонымен қатар авторлық құқық туралы Берн конвенциясының және Жалпыға бірдей авторлық құқық туралы конвенцияның мүшесі болып табылады. Білім беру саласының өркендеуі мектеп және мектептен кейінгі деңгейлерге арналған оқулықтарға үлкен нарық құрды. Алғашқы секторды негізінен жергілікті оқулықтар кеңесі қамтамасыз ететін болса, медицина, инженерлік немесе бизнес сияқты кәсіби пәндер бойынша кітаптар өте аз. Осылайша шетелдік кітаптарға сұраныс артты. Импорттық шектеулер салдарынан бұл кітаптардың бағасы орташа пакистандық студенттің қолынан мүлдем тыс болды. Ұлттық кітап қоры баспагердің рұқсатымен шетелдік кітаптарды қайта басып шығару және аудару үшін құрылды. Бұл бағаны қолжетімді ету үшін жасалды. Бірақ бұл әрекеті де үміттенгендей нәтиже бермеді, өйткені қайта басылған атаулардың көпшілігі ескірген немесе өте ескі басылымдар еді. Осы бос орынды түсінген адамдар заңсыз көшірілген кітаптар индустриясын бастады. Барлық негізгі тақтайшалар заңсыз қайта басылып, бастапқы бағадан аз сатылды. Тек оқулықтардың көшірмелері ғана емес, соңғы жылдары жергілікті және халықаралық көркем шығармалар да басылымға шығарылғанға дейін таратылды. Гарри Поттер кітаптарының жарық көруін осы жағдайдың классикалық мысалы ретінде қарастыруға болады. Кітап 12 тамызда жарық көруге дайын еді, оны жарыққа шығару туралы үлкен шумақ болды. Әлемдегі барлық кітап дүкендерінде кітаптар миллионға жуық данаға сатылып, алдын ала тапсырыс алған. Тіпті Пакистанда бірнеше кітап дүкендері кітапты алдын ала тапсырыс беру және аз ғана жеңілдікпен сатып алу мүмкіндігін ұсынды. Заңсыз түрде кітаптарды көбейту үрдісі тек халықаралық бестселлерлермен шектелмейді. Әдетте пакистандық авторлардың кітаптарының лицензиясыз нұсқаларын оңай табуға болмайды, бірақ мұндай кітаптарға да нарық бар. Техмина Дурранидің "Менің феодал мырзам", Бапси Сиддваның "Америкалық бала" секілді шығармалары - бұған мысал. Пакистандық ағылшын тіліндегі прозашы Бапси Сидхвадан жағдай туралы сұрағанда, ол былай дейді: "Пираттық - бұл проблема, себебі бағасы қымбат. Алайда кейбір пираттар ар-ожданға ие болып, менің бұрын пираттық түрде шығарылған кітаптарымды баспагерлерге тапсырып жатыр. Олар мені көптеп оқыды, бірақ кітаптар оқылатын болса, мен бұған көп көңіл бөлмеймін. Егер жариялаушылар саны мен оқырмандар саны көп болса, бағаны жақсырақ бақылауға алуға болады". Құқық бұзушылықтар жасалған кітаптарды сату үшін урду базары дүкендеріне рейдтер жүргізілді, бірақ бұл олардың жеткізушілерін тосқауылдай алмады.
The Copyright Ordinance of 1962 came into force in 1967 in Pakistan and has been in effect since then. A number of conditions are given in the ordinance which determines when a work is in violation of copyright. Pakistan is also a member of Berne Convention on copyright as well as the Universal Copyright Convention. The boom in the education industry created a vast market for text books, both for school and post school levels. Where the primary sector is largely catered to by the local textbook boards, there is a serious dearth for books on professional subjects like medical, engineering or business. Thus increased the demand for foreign books. Due to import limitations the prices of these books were totally out of reach of an average Pakistani student. The National Book Foundation was set up to reprint and translate foreign titles with the permission of the original publisher. This was to make the prices affordable and within reach. But even this effort was not as successful as hoped because most of the reprinted titles were either obsolete or were very old editions. People who recognized this vacuum began a successful industry of illegally copied books. Almost all major tiles were reprinted illegally and were sold at a fraction of the original price. Not only were text books copied and distributed but the recent years have seen a number of local and international fiction works being leaked before the release of original titles in paper back. The release of the Harry Potter books can be taken as a classic example of this case. The book was all set to be released on 12 August and there was a huge hype surrounding its release. Almost all major book stores throughout the world had millions of books booked prior to the release. Even in Pakistan, a couple of leading bookstores were providing the facility of pre ordering the book and getting a nominal discount. The trend of illegally reproducing books is not limited to international bestsellers. Usually one does not find unlicensed versions of books by Pakistani authors so easily but there is a market for such books as well. Tehmina Durrani's My Feudal Lord, Bapsi Sidhwa's An American Brat, are only but two examples. When asked about the situation, Bapsi Sidhwa, a leading Pakistani English prose writer, says "Piracy is a problem because of the steep prices. However some pirates are developing a conscience and assigning my previously pirated books to publishers. They have made a packet off me, but so long as books are read, I don't mind as much as I should. If we have more publishers and a larger reading public, the prices could be better controlled". There have been numerous raids on Urdu Bazaar shops for selling infringed books but this has done little to deter their suppliers.
Жазушыларға берілетін ынталандырулар
Жұмысты қайталамаған және шын көңілден қызығушылық танытқандар жігерленбейді. Жақсы жазушылар қаншама, егер олар алған жігерлер аз болса, шын мәнінде осы салаға кіріседі? Үкімет, үкіметтік емес ұйымдар мен зиялы қауымның өзі жас жазушыларды ынталандыруға еш кіріспейді. Нәтижесінде жас авторлардың көбісі өз шығармаларын шетелдік баспагерлерге жариялайды. Олар, кем дегенде, шетел суларында өздеріне лайық танылуды алады. Алайда әдебиеттер жетіспейтін елде өздеріне орын табу үшін аянбай еңбек етіп жүрген бірнеше адал адамдар бар.
Those who do not reproduce work and are genuinely interested are hardly encouraged. How many good writers will actually venture into the field when the encouragement they get is only meager at best? The government, the NGOs and the intellectuals hardly ever take the initiative to encourage young and budding writers of the country. This results in most of the young authors getting their works published under foreign publishers. At least they get the recognition they warrant in foreign waters. Yet, there are a few committed souls who work tirelessly to make a place for themselves in the literature deprived country.
Оқу әдеттерінің төмендеуі
Соңғы онжылдықта кітап оқу әдеттерінің төмендеуі байқалады. Бұл теледидар, интернет және басқа да ойын-сауық құралдарына байланысты. Алайда, басты фактор - жалпы халықтың сатып алу қабілетінен тыс жоғары бөлшек сауда бағаларының өсуі.
There has been a visible decline in reading habits in last few decades. This can be attributed to a number of factors like television, internet and other means of entertainment. However, major factor is the increasing high retail prices beyond the buying power of general public.