Кіріспе

Hotel Moskva () - Белградтағы төрт жұлдызды қонақ үй. Ғимарат 1968 жылдан бері мемлекеттік қорғауға алынған. Бастапқыда 36 бөлмелі қонақүй ретінде жұмыс істеген Россия сарайының көп мақсатты ғимараты, оның үш жылға жуық құрылыс жұмыстары мен 1908 жылдың қаңтарында ашылуы Ресей империясының Сербия экономикасына жасаған ірі инвестицияларын білдірді.

Орналасқан жері

"Москва" қонақ үйі Белградтың орталық орталығындағы "Теразие" алаңында орналасқан. Ол үш көше: Теразие, Призернска және Балканска көшелерінің қиылысында орналасқан. Оның Теразийска Терезаның басында орналасқан жері Сава өзенінің арғы жағындағы Нови-Београдтың керемет көкжиегін көрсетеді. Терезие қаласының бүкіл ауданы жер асты су ағыстарымен мол, бұл аймақтағы ірі құрылыс жобаларына, соның ішінде қонақ үйге, жақын маңдағы Palace Albanija және Терезие астындағы жер асты үңгірлеріне үлкен қиындықтар туғызады. Бүгінде "Москва" қонақ үйінің астында әлі де 11 су көзі бар.

Тарих

1890 жылдардың соңында Сербия Корольдігіндегі Обренович патшалық үйінің билігі кезінде, атап айтқанда Александр I патшасы, бүгінгі күні "Москва" қонақ үйі орналасқан Теразиедегі бос жер учаскесін Белградтың муниципалдық билігі жергілікті саудагер Бошко Тадичке арзан бағаға сатты. 1900 жылдардың басында Тадич әйелі Станамен бірге жер телімінде қарапайым бір қабатты отбасылық үйді аяқтады. Ол кезде үйдің айналасындағы Теразие платосы үлкен каштана ағаштарымен қапталған болатын, олар шағын ашық нарыққа көлеңке түсірді, онда көршілес Австрия-Мажарстанның Сава өзенінің арғы жағындағы Земуннан базар сатушылары, сондай-ақ Белградтың шетіндегі шаруалар өз өнімдерін сатуға келді. Негізінде, ашық базар Prizrenska көшесінің жанында бірнеше жүз метр төмен орналасқан үлкен Зелень Венац ашық нарығының жоғарғы қаласындағы аванпосты болды.

"Велика Сербия" қонақ үйі

Тадич қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі Станаға мұрагерлік мұра қалды. Қала бойынша Стана Бошкова (Бошконың Станасы) ретінде танылған ол мүлкін дереу Арилжеде туған Марьянович ағайындыларына, Белградтағы бірнеше кафанаға ие болған және басқаратын белгілі рестораторлар Богосав пен Милошқа сатты. Сонымен қатар, Богосав Марьянович Герцеговина көтерілісінің ардагері ретінде құрметтеліп, оған 1875 жылы Голуб Бабичтің қолбасшылығымен ерікті түрде қосылды. Ағалар отбасылық үйді тез арада қонақүйге айналдырды, ақырында оны Velika Srbija деп атады. Бұл атау Марьяновичтердің басқа кафаналарынан тұрақты қонақтардан тұратын атаусыз кооперативтің есімімен берілген. Белград кафаналарының танымал жазушысы және тұрақты қатысушысы Бранислав Нушич бұл атауды басқа кафананың тұрақты қатысушысы Станислав Качанский ұсынған деп жазды, өйткені бұл "серб мырзаларының бермет ішуі және патриотизммен тамақтануы" үшін жиналатын жері болды. "Велика Сербия" қонақ үйінің кафанасында жиі қонатын тағы бір адам - танымал жазушы Стьеван Сремак. 1902 жылы Марьяновичтер қонақүйді саудагер Митар Вранкович пен Никола Вучковичке сатып берді, олар 1904 жылы оны Сербия кеме жасау компаниясының бұрынғы директоры Светозар Вукадиновичке сатып берді. 1860 жылы Австрияның Нови-Сад қаласында Сербияның ұлттық ұстанымы бар діни қызметкер Евтимие "Евта" Вукадинович отбасында дүниеге келген жас Светозар Сербияға көшіп барды. Ол әртүрлі кеме жасау компанияларында әкімші болып, король Милан I Обреновичтің Австрияға жақтас экономикалық саясатына қарсы шыққандықтан елден қууға мәжбүр болды. Бұл елде ол Сербияға қайту үшін қолайлы сәт күтіп, Ресейде, сондай-ақ Австрия мен Венгрияның шекарасынан Нови-Сад пен Земун қалаларында уақыт өткізді. Бұл сәт 1903 жылы маусымда Обреновичтің төңкерілуімен аяқталды. Ол орталықта орналасқан "Велика Сербия" қонақ үйін сатып алса да, амбициялық Вукадинович қонақ үйді басқаруға қызығушылық танытпады. Оның орнына ол жаңадан сатып алған Белградтағы мүлкін үлкен бизнес жобасына айналдыру үшін Ресей империясына оралды. Ресейлік байланыстарын шақырып, Вукадинович "Россия" сақтандыру компаниясының Роман Иванович Поицлден Сербияда филиал ашу арқылы серб нарығына кіруге мүмкіндік беру туралы қызығушылық білдірді. Сонымен қатар олар Букадинович қонақ үйінің орнына филиалдың бас кеңсесі ретінде қызмет ететін көп мақсатты сәнді сарай салу туралы ауқымды жобаға келісті. 1905 жылы олар Санкт-Петербургтен келген екі сәулетші, әйгілі Вена сәулетшісі Отто Вагнер және Белград сәулетшілері Андра Стеванович пен Никола Несторовичтен тұратын комиссияға ұсынылатын болашақ сарайдың сәулет жобасының ұсыныстарын сұрады. Ресейлік сәулетшілер мен Отто Вагнердің қолдауымен Загребтегі сәулетші Виктор Ковачичтің (1874-1924) жобасы таңдалды, ал Белградтағы сәулетші С.Р. (1857 1917) Стеванович пен Несторовичтің қолдауымен екінші орын алды. Дегенмен, Россияның дирекциясы ақырында Илькичті таңдап, оны Санкт-Петербургке әкеліп, ресейлік сәулетшілермен бірге жобалау жұмыстарын жалғастыру үшін алды. Илькичтің алғашқы дизайнының Санкт-Петербургте қаншалықты өзгергені белгісіз, бірақ өнер тарихшысы Драгинья Маскарелидің айтуынша, бастапқы құрылыс жоспарларына Россияның бас архитекторы Пауэл Карлович Бергстрессер (1851-1920) қол қойған, сондай-ақ, Москваның соңғы қасбеті Санкт-Петербургтің бөліну элементтерін қамтиды, өзгерістер болды деп болжауға болады.

Россия сарайының құрылысы

Құрылыс 1905 жылдың наурыз айында басталды. Жобаның үлкендігі көптеген белградтықтарды тартуға мүмкіндік берді, олар күн сайын құрылыс алаңының айналасына жиналып, қазба жұмыстарын және іргетастың салынуын бақылады. Жоба бірден күтпеген қиындықтарға тап болды, өйткені "Велика Сербия" қонақ үйінің астындағы топырақ қатайған балшықпен, сондай-ақ жер асты көздері мен жер асты суларымен толтырылған, бұл қосымша бюджеттік қажеттіліктерді тудырады. Сарайдың іргетасына 5 метрлік, қалыңдығы 30 см 82 ағаш арқалық орнатылған. Солардың ішінде 9 метрлік таяқшаларға 30 арба қайнаған темір, 10 арба қатты рипанж тасы салынған. Содан кейін 2,2 м қалыңдықтағы бетон панелі іргетастың үстінде орналастырылды. Кірпіш салу 1906 жылдың көктемінде ғана басталды. Құрылыс жұмыстарын инженер-құрылысшы sr және Crna Trava кірпішшілер орындады, ал инженер-құрылысшы жобаның жобалау архитекторы Илькич болды. Архитектор Матия Шнайдер жұмыстың темірбетонды бөлігін жүргізді. Екінші қабаттан бастап шатырдың сыртқы қабырғалары жасыл түсті әшекейлермен безендірілген сарғыш плиткалармен қапталған. Керамикалық қаптамалар Пецке, Австрия-Мажарстанның Золнай зауытынан әкелінді. Плиткалы қасбеті бірінші қабаттан бастап шатырға дейін созылады. Плиткалар сарғыш түсті, жасыл түсті әшекейлермен. Бұл плиталарды пісіру үшін қолданылатын құймалар зауытта әлі күнге дейін сақталған. Мейманхананың қасбеттің жоғарғы бөлігі "Ресейдің даңқы" деп аталатын майоликадан жасалған сәндік рельефпен салынған, онда Рим құдайы Нептун бейнесі бейнеленген, бұл Ресей империясының теңіздегі үстемдікке деген құштарлығын білдіреді. Илькичтің дизайны ежелгі грек элементтерін шеберлікпен кіріктірген Сецессионистік стильді қолданды, бұл сол кездегідей қатал болды, бұл Белградқа - шамамен 70 000 тұрғыны бар қалаға - ғасырдың басында болған трансформация кезінде заманауи бет берді. Ең таңғажайып ерекшелігі - керамикалық плиткалардан жасалған тегіс және жылтыр қасбеті. Құрылысы кезінде "Россия" сарайының ішіндегі "Москва" қонақ үйінде тек 36 қонақ үй бөлмесі болды.

Үлкен ашылу

Россия сарайы (сербше: Palata Rosija) ақыры 1908 жылы 14 қаңтарда Сербиядағы ең үлкен жеке меншік ғимарат ретінде ашылды. Оның ел үшін маңыздылығы Сербияның патшасы Петр I-нің өзі ашқанында көрініс тапты. Ашылу салтанатының тағы бір бөлігі үш күннен кейін, 17 қаңтарда, Патша гвардиясы, Корольдік серб армиясының ең элиталық бөлімшесі, концерт ұйымдастырды. Мұнда "Москва" қонақ үйінен басқа, француз және серб асханаларының тағамдарын ұсынатын эксклюзивті мейрамхана "Кафана" орналасқан. 1900-ші жылдардың аяғы мен 1910-шы жылдардың басында Сава өзенінің арғы жағынан қалаға қарап, үш құрылым бірден назар аударды: сабан мұнарасы бар Саборна шіркеуі, үш күмбезі бар Патша сарайы және қазір Россия сарайы. Сербияның "Политика" газетінде "Палата Росия" "Балқандағы ең қымбат және ең әдемі орыс үйі" деп аталды. Мейманхананың кіреберісінде мемориалдық тақта орнатылған. Сол сияқты журналистер клубы мен жазушылар клубы да сарайға көшіп келді.

Соғыс аралығы (Югославия патшалығы кезеңі)

Мейрамхана Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі серб әдебиетінде маңызды рөл атқарды. 1919 жылы соғыстан зардап шеккен, әлі де толық қалпына келтірілмеген электр желісі мен сумен қамтамасыз етілмеген қалаға келген романист Милош Крнянский Белградты "жұмбаған және сұр" деп сипаттады. Ол "тозақтар, қираған үйлер, арам шөптер, белгісіздік, сенсациялық саяси оқиғалар және әлемнің түкпір-түкпірінен оралған жазушылармен" толы. Крнянский қалаға өнер мен мәдениет саласында жаңа бастама беруге құштар жазушылар, суретшілер мен музыканттардың шағын, бірақ ынталы ұжымы Группа umetnika-ны құрды. Олар бірізді мектеп немесе қозғалыс құрмады, бірақ олардың кездесулері, талқылаулары және өнер табиғаты туралы айтыстары Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Белградтың қираған жерінде модернист жазушылардың жас буыны үшін қызықты және ынталандырушы атмосфераны қамтамасыз етті. Краньянскиден басқа, соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі ұрпақтарды жинаған топта Сима Пандурович, Растко Петрович, Станислав Винавер, Иво Андрич, Момчило Настасиевич, Станислав Краков, Бранко Лазаревич және т.б. Олар "Москва" қонақ үйінің кафанасында кездесті, өйткені, Крньянскийдің айтуынша, бұл жарық бар жалғыз орын. Леон Троцкий қонақ үйде тұрып, француз тілшісі мен тарихшысы Фр. 1938 жылы француз фильмінде Ultimatum режиссерлері Роберт Вине және Роберт Сиодмак, және Дита Парло мен Эрих фон Строхайм басты рөлдерде отельде түсірілген.

Екінші дүниежүзілік соғыс: Гестапо штаб-пәтері

1941 жылдың көктемінде Югославия Корольдігіне шабуыл жасалып, бірнеше нацистік клиенттік мемлекеттерге бөлінбей тұрып, нацистік Германия тез басып алғаннан кейін, Гестапо өзінің штаб-пәтеріне айналдырып, Москва қонақ үйіне көшіп барды. Орысшаға сілтеме жасағанын ұнатпай, олар оны бастапқы қонақ үйдің атымен "Велика Сербия" қонақ үйі деп атады. Бұл тез танымал болды және бүгінгі күнге дейін қонақ үйдің негізгі өнімдерінің бірі болып қала береді. Бұл рецепті сол кездегі кондитер Аника Джепина дайындаған. оның 82,83%-ын Белиздегі Netwest Finance оффшорлық инвестициялық қоры сатып алды, оны серб кәсіпкері Mile Dragić 11 миллион евроға сатып алды. 2005 жылдың 13 қыркүйегінде қонақ үйдің жаңа иелері қонақ үйдің акцияларын Белград қор биржасында HMSK ретінде саудалауға шешім қабылдады. 2006 жылғы шілдедегі акционерлер жиналысында брендтің атауын құру үшін серіктестік құру туралы келісімге қол қойылды. Аталған брендтер Four Seasons және Ritz Carlton сияқты Marriott брендтерінің бірі болды.

Көркем әдебиет пен танымал мәдениетте

"Москва" қонақ үйі әртүрлі музыка, кино және әдебиет шығармаларында суреттелген немесе аталған. 1962 жылы NIN сыйлығын жеңіп алған Мирослав Крлежаның "Заставе" романында "Москва" қонақ үйіне бірнеше сілтеме жасалған. Бұл фильм 1912-1922 жылдар аралығында Балқан өңірінде орын алған. Онда 20 кейіпкердің өмірі мен тағдыры баяндалады. Олардың әрқайсысы әртүрлі мамандықты, санжыраны және қаржылай жағдайды иеленеді, бірақ серб, хорват және венгр интеллигенцияларының ортасынан шыққан. Бір кезде басты кейіпкерлердің бірі "Москва" қонақ үйінің кафанасына кіруге шешім қабылдайды, ол өзі айтқандай, "сулы темекі түтінін түтетеді" және "Византиялық интригалар жасалады". "Клопка" - 2007 жылы жарық көрген нео-нуар фильм. Фильмнің оқиғасы Сербияның Милошевич заманыннан кейінгі кезеңде өтеді. Фильмде ота жасайтын баланың отасына ақша табу үшін, қаржы жағынан қиындыққа ұшыраған әке қаншалықты дайын екені көрінеді.