Кіріспе

Сан-Круа арасы (аралар) немесе Пуэрто-Рико арасы - Кариб теңізіндегі Сан-Круа және Пуэрто-Рико аралдарында табылған аралардың бір түрі. Ол 1937 жылы Сент-Кройдегі Колумбқа дейінгі жердегі ас үйдің ортасынан табылған тибиотарс аяқ сүйегіне негізделген. 2008 жылы Пуэрто-Рикодағы ұқсас жерден алынған түрлі сүйектерден тұратын екінші үлгісі сипатталды, ал Монсерраттан алынған коракоид осы немесе басқа жойылған арау түріне тиесілі болуы мүмкін. Сент-Круа аракасы Кариб теңізіндегі аралдарда өмір сүрген деп саналатын, қазір жойылып кеткен араканың 13 түрінің бірі. Тек сүйектерінен ғана белгілі болғандықтан, Сент-Крой арасының түсі белгісіз. Қазіргі кездегі араларды әдетте үлкен денелі немесе кіші денелі кластерлерге топтастыруға болады. Алайда Сент-Кройс арасының сүйектері екі аралықта орналасқан, әрі ол қазір жойылып кеткен Куба арасынан сәл үлкен болған. Тек көк кеуделі ара (Ara glaucogularis) мен Лир ара (Anodorhynchus leari) ғана өлшем жағынан ұқсас. Ол басқа аралардан скелетінің әртүрлі бөлшектерімен ерекшеленіп, тек ара тұқымдасына ғана тән бірнеше ерекшеліктерімен бөлісті. Кариб теңізіндегі басқа макаулар сияқты, Сент-Крой макауын да адамдар құртты деп есептеледі.

Таксономия

1934 жылы археолог Льюис Дж. Корн (Америкалық үндістер мұражайының қарамағында жұмыс істейді) Кариб теңізіндегі Виргин аралдарының бірі Сент-Круаның оңтүстік-батыс жағалауындағы Конкордияға жақын жердегі ашкана ортасын (үй-жай қалдықтарын тастайтын орын) қазып тапты. Ортаңғы жер жағалаудан ішкі жерге қарай орналасқан, тереңдігі шамамен 6 метр. Материалдың нақты жасын анықтау мүмкін болмады, бірақ депозитте еуропалық шығу тегі бар заттар табылмағандықтан, ол Колумбқа дейінгі, 500 мен 800 жыл аралығында деп болжалды. Ерекше жақсы сақталған сүйектер арасында құстардың 23 түрі бар, олардың кейбіреулері жойылып кеткен. 1937 жылы орнитолог Александр Уетмор бұл сүйектердің арасында бірнеше түрді анықтады, оның ішінде жетілмеген араның сол жақ тибиотарсусы (аяқ сүйегі) болды, бұл күтпеген жағдай, өйткені мұндай құстар бұрын Сент-Круада белгілі емес еді. 1983 жылы ол егер арау шынымен де тасымалданған болса, нақты атау дұрыс емес деп көрсетті. Зоолог Элизабет С. Уинг 1989 жылы макау саудаға шығарылуы мүмкін екендігімен келісті, бірақ орнитологтар Мэтью И. Уильямс және Дэвид В. Стедман 2001 жылы аймақта басқа макаулардың бар екендігі туралы дәлелдерді ескере отырып, Сент-Кройдың жергілікті түрі болуы мүмкін емес деп мәлімдеді. 1987 жылы орнитолог Эдгар Дж. Маиз Лопес Пуэрто-Риконың оңтүстік орталығында, Серрильос Букана өзенінің шығыс жағалауындағы Эрнандес Колон археологиялық алаңында бір құстың бірнеше байланысты сүйектерін (USNM 44834 каталогы) тапты. Археологиялық нысан шамамен 15,000 м2 (3,7 акр) көлеміндегі, аллювиалды террасада орналасқан, Колумбияға дейінгі саладоидтық-остионоидтық ауылды білдіреді. Мәдени және жануарлар дүниесінің қалдықтары қазылып алынды, ал ара қалдықтары біздің заманымыздың 300 жылынан басталған ас үйдің ортасында табылды. Үлгі жарым-жартылай сүйектерден тұрады, соның ішінде сол жақ қарын сүйегі ( сүйектің "басының" бір бөлігі жоқ), сол жақ көкірек сүйегінің екі ұшы, оң жақтың жоғарғы ұшы, сол жақ карпометакарпус (бір метакарпаль жоқ), сол жамбас сүйегі (төменгі ұшы жоқ), оң жақ тибиотарсус (жоғарғы буындар бетінің бір бөлігі жоқ), сол жақ тибиотарсустың жоғарғы және төменгі бөліктері, сондай-ақ анықталмаған элементтер. 2008 жылы Олсон мен Маиз Лопес бұл үлгіді Ара автоктондарына (бұлар Ара sp. 2004 жылы, бұл Ara тұқымдасына кірудің белгісіздігін көрсетеді), өйткені оның тибиотарсусы холотиппен бірдей. Олсон мен Маиз Лопес аралдарға шектелген түрдің жойылып кетуі ықтимал болғандықтан, аралдардағы автоктондық түрлер Америка тумалары құрлықтан тасымалданған түрлер емес, Батыс Үндістан аймағына тән болуы мүмкін деп санайды. Олар құстың Сент-Круада табиғи түрде пайда болуы мүмкін емес деп тапқандықтан және оның Пуэрто-Рикода да болуы мүмкін екендігіне күмән келтіргендіктен, олар автоктондықтар деген атауды "бәлкім, түр үшін ең нашар таңдаулардың бірі" деп қарастырды. Пуэрто-Рикода адам баласы өмір сүргенге дейінгі жерлерде Амазона және Аратинга тұқымдас попугайлардың қалдықтары табылса да, макаоларға тиесілі мұндайлар табылған жоқ. Олсон мен Маиз Лопес макаулардың үңгірлердегі кен орындарында кездеспейтінін мойындап, Куба макауларының қалдықтары су қоймаларында табылғанын атап өтті. Олар сонымен қатар түрлі жануарлар түрлерін Американың түпкүлкі тұрғындары тұтқында ұстап, тасымалдайтынын атап өтті. Мысалы, Пуэрто-Рикодағы гутия (Isolobodon portoricensis, жойылған кеміргіш) және Антильский үңгірлік рельс (Nesotrochis debooyi, жойылған ұшпайтын рельс) екеуі де Сент-Круаға тасымалданды және ас үйдің ортасында табылды. 2017 жылы орнитолог Джозеф М. Форшоу соңғысы орындырақ деп мәлімдеді, өйткені ол Пуэрто-Рикода табиғи түрде пайда болған және Виргин аралдарына тасымалданған деп ойлаған. Кариб аралдарында қазір жойылып кеткен араның 13 түрі өмір сүрген. Алайда олардың көбісі ескі суреттерге негізделіп, тек болжамға негізделген түрлерді бейнелеген. Сент-Круа арасынан басқа, Кариб арасының басқа екі эндемикалық түрі ғана физикалық қалдықтардан белгілі; Куба арасы 19 музей терісі мен субфоссилден белгілі, ал Кіші Антиль арасы субфоссилден белгілі болуы мүмкін. Аралар Кариб аралдары мен Оңтүстік Американың құрлықтарынан Кариб теңізіне тасылған, оларды палеоамерикалықтар тастан бұрын, ал еуропалықтар мен жергілікті тұрғындар тарихи уақытта таратқан. Багама аралдарына 1492 жылы келген Кристофер Колумбқа сыйлық ретінде алып келген құс - құстардың арасында балуандар да бар. Сондықтан аралдардағы аралар туралы тарихи де�...

Сипаттама

Сент-Крой арасының тек сүйектері ғана белгілі болғандықтан, оның түсі туралы ештеңе айта алмаймыз.

Құрып кету

Кариб макаларының барлығын адамдар (тарихқа дейінгі және тарихи дәуірлерде) құрып кеткен болуы мүмкін, бірақ бұған дауылдар мен аурулар да ықпал еткен болуы мүмкін. Кариб аралдарында тұратын жергілікті тұрғындар араларды аулап, оларды кейіннен тамақ ретінде, сонымен қатар үй жануарлары ретінде пайдалану үшін тұтқында ұстады. Ашханада жиналған аралар туралы мәлімет бар, сондықтан Пуэрто-Рико мен Сент-Крой араларының аралары да тіршілік ету үшін пайдаланылған. Сент-Крой арасының осы факторларға байланысты жойылып кеткені ықтимал, бірақ оның қай күні болғаны белгісіз.