Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уайкатодағы елді мекен, Жаңа Зеландия Уайкиноның халқы 2013 жылғы Жаңа Зеландия санағында 90 үй шаруашылығындағы 213 адам болды.
Settlement in Waikato, New Zealand
The population of Waikino was 213 people in 90 households in the 2013 New Zealand census.
Тарих
Уайкиноның маңында алтын өндірудің тарихы Жаңа Зеландияның алғашқы отарлауына дейін барады. Вайкино 1897 жылы Виктория батареясының құрылысымен Вайкато Бай-оф-Пленти ауданында алтын өндірудің ошағы болды. Вайкиноның Виктория батареясы Вайхидегі үлкен Марта кен орнын өңдеуде. Виктория батареясы сол кезде Жаңа Зеландияның ең ірі өнеркәсіптік кешені болды. Ол руданы өңдеуден басқа, ағаш шеберлерінің цехтарын, ағаш кесу зауытын және құю зауытын қамтамасыз етті. 200 маркасы бар батарея Австралиядағы алтын өндіру үшін ең ірі кварц ұнтақтау зауыты болды және күн сайын 812 тоннадан астам кенді құм тұтастығына дейін ұнтақтау мүмкіндігіне ие болды. Қатты соққыдан 10 шақырым қашықтықтағы тас үні естілді. Уайкинодан 5 км қашықтықтағы Уайтекауридің көрікті жолынан жоғарыда Алтын Крестке жақын жерде Уайтекаури деген кен қалашығы болған. Уайтекаури қазір жоқ, өйткені қала сол дәуірдің алтынға деген құлқыны соңында қиратылған, сондықтан ауыл ауыл шаруашылығына айналды. Жергілікті Уайтекаури пабы, екі қабатты "Алтын крест қонақ үйі" тарихи ғимараты Вайхиге көшірілді. 1923 жылы 19 қазанда Вайкино мектебінде Уайкино мектебінде атыс болып, 13 жасар Келвин Маклин мен 9 жасар Чарльз Стюарт атты екі оқушының өміріне нұқсан келтірді. Бұл Жаңа Зеландияның жалғыз мектептегі атысы болып қала береді. Қарулы жігіт Джон Кристофер Хиггинс кісі өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. Өлім жазасы өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына ауыстырылды. Кейін Хиггинстің айыптау үкімі ақылсыздықпен дәлелденіп, күшін жойды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін алтын өндірудің экономикалық тұрғыдан тиімділігі төмендеуде, Вайкино тұрғындары экономикалық негізінен айырылды және қала бұрынғы дәуірден зейнеткерлер тұратын ұйқылы кішкентай ауылға айналды. Алайда, Вайкиноның басты көшесіндегі шағын сауда бизнесі қауымдастығы 1950 жылдардың аяғына дейін сақталды. 1970 жылдары Уайкиноға арзан тұрғын үйлер мен керемет пейзаждар тартқан адамдар ағылды. Бұл қалаға қарсы мәдениет келді және Вайкиноны хиппилер мен қолөнершілер үшін жан-жақты орталыққа айналдырды. Бұл қарсы мәдениет өкілдері ауылдағы ескі үйлерді сатып алып, кейбіреулерін кішігірім қолөнер шеберханалары мен сауда орындарына айналдырды. Қаладан алыстап бара жатқан жас балалардың өмір салтын өзгертуге бағытталған негізгі тас жолдың (Мемлекеттік тас жол 2) сауда дүкендері, олар әдемі Охинемури өзенінен өтіп, Карангаке ойысына құлағанға дейін, ескі дүкендері мен лодж залдары қайта жаңартылып, қайта ашылды. Уайкиноның айналасында гүлденген қолөнер және денсаулыққа пайдалы тағамдар өсіп, жергілікті ауыл мен Коромаделге қызмет көрсетті. Бұрынғы "жансыз қала" біраз уақыт жабылып тұрған соң, қайтадан қауымның ортақ кездесу орнына айналды. Бұл сауда-саттық аймағы қайта жанданып, адамдар қалаға қайта оралды. Хиппилердің ерекше атмосферасына тартылған жүздеген туристер апта сайын Вайкиноның негізгі шоссе дүкендеріне келіп, шай бөлмелерінде үйде дайындалған тағамдарды татып көреді және жергілікті қолөнер бұйымдарын сатып алады. 1977 жылдың қаңтарында қауым Waitawheta аңғарындағы Bicknels фермасында өткен рок, блюз және мәдениеттің Waikino музыка фестивалін қолдады. Бұл фестивальді бастапқыда Вайкино ауылында тұратын Намбаса тобы басқаратын. Бұл шарадан түскен қаражат ауылдың қарт тұрғындарына қыста керек-жарақты сатып алуға және 1981 жылғы су тасқынынан кейін жаңа пошта кеңсесін салуға жұмсалды.
Gold mining around Waikino has a history dating back to early colonisation of New Zealand. Waikino was the focal point of gold mining in the Waikato Bay of Plenty district with the 1897 construction of the Victoria Battery on the edge of what was a busy town supporting the extensive local mining industry. Waikino's Victoria Battery processed ore from the large Martha Mine in Waihi. The Victoria Battery was then New Zealand's largest industrial complex. Besides processing ore, it supported carpenters' shops, a sawmill and a foundry. With 200 stamps, the battery was the largest quartz crushing plant for gold extraction in Australasia, and was capable of crushing over 812 tonnes of ore each day to the consistency of sand. The loud thumping sounds of crushing rock could be heard 10 kilometres away. Up the scenic Waitekauri road 5 km behind Waikino, once existed the mining town of Waitekauri, near Golden Cross. Waitekauri is no longer there today, because the town was demolished at the end of that era's gold rush, consequently the village reverted to farmland. The local Waitekauri pub, the historic two storeyed "Golden Cross Hotel", was transported to Waihi. On 19 October 1923, the Waikino school shooting occurred at Waikino School, claiming the lives of two students, Kelvin McLean, aged 13, and Charles Stewart, aged 9. This remains New Zealand's only school shooting. The gunman, John Christopher Higgins, was convicted of murder and sentenced to death. The death sentence was commuted to life imprisonment. Higgins later had his conviction quashed, on the grounds of insanity. When gold became uneconomic to mine after World War II, Waikino residents lost their economic base and the town reverted into a sleepy little village predominantly inhabited by retirees from the old era. However, the small retail business community in Waikino's main street endured until the late 1950s. The 1970s heralded an influx of people to Waikino, drawn by cheap housing and magnificent scenery. The counterculture had arrived in town and set about transforming Waikino into a bustling centre for hippies and crafts people to gravitate towards. These counterculture people purchased many of the old houses in the village which had been neglected over time, even converting some of them into small craft workshops and outlets from where they sold their wares. The main highway (State Highway 2) retail shops which traversed the beautiful Ohinemuri river before it plunged into the Karangahake Gorge had its old shops and Lodge Hall refurbished and reopened from this influx of young alternative lifestyle people moving away from cities. Quuckly, flourishing cottage industry crafts and health food outlets grew around Waikino, servicing the local village and Coromandel. Once again, the former ghost town, having been closed down for some time, became the focal meeting point of the community. The business strip reinvigorated, people returned to town to do business. Hundreds of tourists, drawn by the quirky hippies atmosphere, stopped at Waikino's main highway shops every week to try homemade foods at the tea rooms, and to purchase locally made Arts and crafts. January 1977 saw the community supporting the Waikino music festival of rock, blues and culture, held on Bicknels farm up the Waitawheta Valley. This festival event was run by the Nambassa group who were originally based in the Waikino village, prior to their move to Waihi. Proceeds from this event purchased a winter's supply of fuel for the aged residents of the village and towards the construction of a new post office after the 1981 flood.
1981 жылғы су тасқыны
1981 жылы Охинемури өзенінің су тасқынынан кейін магистральдағы дүкендер қираған. Су тасқыны Уайкиноның көп бөлігін және олардың көптеген үйлерін Карангаке ойысынан ағып өтті. Тек Уайкино қонақ үйі мен жергілікті қоғамдық зал ғана құтқарылды, екеуі де бүгінгі күнге дейін жұмыс істейді. Кейіннен жаңа пошта кеңсесі биік жерде тұрғындар жинаған қаржыға салынды. Бастапқыда Ұлттық үкімет жаңа қоғамдық пошта кеңсесін экономикалық тұрғыдан тиімді емес деп санады, сондықтан қаладағы үлкен қарт тұрғындар апта сайынғы зейнетақы чектерін ақшалай алу үшін байланысты болған орталық қоғамдық қызметтердің бірін алмастыруға шешім қабылдады. Бұл шешімді жергілікті тұрғындар жылы қабылдамады, олардың көбі кейіннен "Уайкино іс-қимыл комитеті" атты науқанға қосылды, ол үкімет пен кеңінен қоғамдастықты жаңа қоғамдық пошта кеңсесін салуға итермеледі. Ашулы науқаннан кейін үкімет пошта кеңсесін салуға келісті, бірақ бұл жобаның көп бөлігін жергілікті тұрғындар төлейтінін талап етті. Пошта қызметі 1990 жылдары Рогерномика аясында жекешелендірілгеннен кейін бұл пошта қызметі тұрақты түрде тоқтатылды. Вайкинода күнделікті автобуспен Вайхиден келген балаларға қызмет көрсететін жеке бастауыш мектебі бар. Мектеп 1-6 сынып оқушыларына арналған, әр екі оқушыға бір компьютерден беріледі. Бүгінде туризм және коттедждер - Вайкиноның негізгі табыс көзі. Ескі кен орындары мен ескі теміржол туннельдері, сондай-ақ шарлауықтар мен көрікті аңғарларды қоршап тұрған әдемі жергілікті бұталар айналасында көптеген ұйымдастырылған турлар мен серуендеулер өткізіледі. Сондай-ақ, Вайкино станциясындағы кафеден Вайхиге дейінгі Goldfields темір жолынан басталатын мұралық темір жол бар. Бұл жол Шығыс жағалаудағы негізгі магистральдық темір жолдың бір бөлігі болған және 1905 жылы қарашада ашылған, бірақ 1978 жылы оңтүстікке ауытқу ашылып, оны артық етті. Голдфилдс темір жолы Вайхи мен Вайкино арасындағы 6 км рельсті табысты сақтап қалды және қазір ол танымал туристік жер болып табылады, күнделікті пойыздар сақталған бу локомотивтерімен және қозғалтқыш күшін қамтамасыз ететін дизельдік локомотивтермен жүреді.
The main highway shops came to a devastating end in the great Ohinemuri river floods of 1981. A huge torrent of water washed much of the Waikino business district and many homes them downstream through the Karangahake Gorge. All that was salvageable was the Waikino Hotel and the local community hall, both of which remain operational today. A new post office was later built on higher ground with funds raised by the community. Initially the National Government deemed a new community post office uneconomical, and so decided not to replace one of the town's focal community services which was depended on by the large aged population to cash their weekly pension cheques. This decision was not welcomed by many locals, many of whom subsequently joined the campaign group "Waikino Action committee", which lobbied Government and the wider community to have a new community post office constructed. After a bitter campaign the Government agreed to build a post office, conditional on the community footing much of the bill; which it did. After the postal services were privatised under Rogernomics in the 1990s this postal service was terminated permanently. Waikino also has its own primary school which caters for children from as far as Waihi with a daily bus service. The school provides for Year 1 to 6 students, and boasts one computer per two students. Tourism and cottage industries are Waikino's primary revenue sources today. Numerous organised tours and walks around the old mining facilities and old rail tunnels, and around beautiful native bush which surround waterfalls and scenic valleys, are available. There is also a community sponsored heritage railway from the Waikino station café to Waihi, the Goldfields Railway. This line used to be part of the East Coast Main Trunk Railway and opened in November 1905, but in 1978, a deviation to the south opened and made it redundant. The Goldfields Railway successfully saved the 6 km of track between Waihi and Waikino and is now a popular tourist attraction, running trains daily with preserved steam locomotives and diesel locomotives providing motive power.