Кіріспе
Еуразиядағы әдеби және көркемдік қозғалыс орыс футуризмі - бұл Филиппо Маринеттидің "Футуризм манифесті" қағидаларын қабылдаған орыс ақын-жазушылары мен суретшілерінің қозғалысы. Бұл өткенді қабылдамауды және жылдамдықты, машиналарды, зорлық-зомбылықты, жастарды, өнеркәсіпті, академияларды, мұражайларды және урбанизмді жоюды атап өтуді қолдады. Ол сондай-ақ жаңғырту мен мәдени жауынгерлендіруді жақтады. Ресейлік футуризм шамамен 1910-шы жылдардың басында басталды; 1912 жылы, Эго футуризм басталғаннан бір жыл өткен соң, "Гилеа" әдеби тобы "Гиле" және "Гилеа" деп те аталады. 1912 жылы қозғалыс бастапқыда Кубо футуризм деп аталды, бірақ бұл термин қазір өндірілген өнер стилін атауға қолданылады. Ресейлік футуризм 1917 жылғы Революциядан кейін бітті, содан кейін бұрынғы орыс футуристері елден кетіп қалды немесе жаңа өнер қозғалыстарына қатысты. Белгілі орыс футуристері Наталья Гончарова, Михаил Ларионов, Давид Бурлюк, Казимир Малевич, Владимир Маяковский және Велимир Хлебников болды.
Russian Futurism is the broad term for a movement of Russian poets and artists who adopted the principles of Filippo Marinetti's "Manifesto of Futurism", which espoused the rejection of the past, and a celebration of speed, machinery, violence, youth, industry, destruction of academies, museums, and urbanism; it also advocated for modernization and cultural rejuvenation. Russian Futurism began roughly in the early 1910s; in 1912, a year after Ego Futurism began, the literary group "Hylea"—also spelt "Guilée" and "Gylea"—issued the manifesto A Slap in the Face of Public Taste. The 1912 movement was originally called Cubo Futurism, but this term is now used to refer to the style of art produced. Russian Futurism ended shortly after the Russian Revolution of 1917, after which former Russian Futurists either left the country, or participated in the new art movements. Notable Russian Futurists included Natalia Goncharova, Mikhail Larionov, David Burliuk, Kazimir Malevich, Vladimir Mayakovsky, and Velimir Khlebnikov.
Стиль
Манифест "жылдамдықтың сұлулығын" және машинаны жаңа эстетика ретінде атап өтті. "Халық дәмінің бетінен шапалақ" (орысша: Пощёчина общественному вкусу) атты манифест шығарды. Орыс футуристік манифесті Маринетти манифестіне ұқсас идеяларды бөлісті, мысалы, ескі әдебиетті жаңа және күтпеген нәрсеге қарсы қою. Гилея әдетте орыс футуризміне ең ықпалды топ болып саналса да, Санкт-Петербургте (Игорь Северяниннің Эго-фютуристері), Мәскеуде (Центрифуга, оның мүшелері арасында Борис Пастернак бар), Киевте, Харьковта және Одессада басқа топтар құрылды. Көптеген өнер түрлері мен суретшілер "Орыс футуризмін" құруға жиналған кезде, Дэвид Бурлюк (1882 жылы туған, Украина) авангард қозғалысын жария етіп, оның Еуропа мен АҚШ-та танылуын арттырды. Бурлюк - орыс ақыны, сыншысы және баспашысы. Өнерге қосқан үлесі басқаларға қарағанда аз болса да, ол бұл қозғалысқа байланысты көптеген талантты ақын-жазушыларды алғаш рет ашқан. Бурлюк ең алғаш рет В. Хлебниковты жариялады және Владимир Маяковскийдің футуристік поэзиясын дәріптеп жариялады. Ресейлік футуризм де "француздық кубизмнің" идеяларын қабылдады, ол 1913 жылы өнер сыншысының "Кубо футуристер" деген атауын берді. Олар ешқандай билікті мойындамады; тіпті Филиппо Томасо Маринетти де 1914 жылы Ресейге прозелитистік сапармен келген кезде, оған ештеңе беремін деп айтпаған көптеген орыс футуристері кедергі келтірді.
Әдебиет және типография
Маринеттидің шеңберінен айырмашылығы, орыс футуризмі негізінен пластикалық емес, әдеби философия болды. Көптеген ақындар (Маяковский, Бурлюк) сурет салумен айналысқанмен, олардың қызығушылықтары негізінен әдебиетке қатысты болды. Алайда Михаил Ларионов, Наталья Гончарова, Казимир Малевич сияқты белгілі суретшілер футуристік өлеңдердің жаңаша бейнелері арқылы шабыт алып, өздері де өлеңдерді өлең түрінде жазуға талпынған. Ақындар мен суретшілер Михаил Матюшиннің музыкасы, Крушеник мәтіні және Малевичтің сахналық құрамы бар "Күннің үстіндегі жеңісі" футуристік операсы сияқты инновациялық туындыларда бірлесіп жұмыс істеді. "Заум" деп аталады.
Саясат
Формалды эксперименттерге баса назар аударған кейбір футуристер саясатқа бей-жай қарамады. Маяковскийдің өлеңдері лирикалық сезімталдығымен оқырмандардың кең ауқымына тартылған. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыстың мағынасыз қырғынға қатты қарсылық білдірді және Ресей революциясын өзі және басқа да футуристер құлшыныспен мазақтайтын дәстүрлі өмір салтының соңы деп мақтады. Ресей Коммунистік партиясының (РКП) мүшесі болмағанымен, 1919 жылдың басында Комфут партиясының Виборг аудандық бөлімшесіне қарасты футуризмді насихаттайтын ұйым ретінде құруға тырысты.
Өлім
Большевиктер билікке келгеннен кейін, Маяковскийдің тобы - Большевиктердің білім комиссары Анатолий Луначарскийдің қолдауымен - кеңестік мәдениетке үстемдік етуге ұмтылды. Олардың ықпалы революциядан кейінгі алғашқы жылдары өте маңызды болды, бірақ олардың бағдарламасы - немесе оның жоқтығы - билік тарапынан қатаң сынға ұшырады. Оберью 1920-жылдардың аяғында футуристік ұстанымдардың кейбірін қайта жаңғыртуға тырысқан кезде, Ресейдегі футуристік қозғалыс аяқталды. Ең белсенді футурист ақындар қайтыс болды (Хлебников, Маяковский) немесе өздерінің жеке стильдерін дәстүрлі талаптар мен үрдістерге (Асеев, Пастернак) бейімдегенді жөн көрді. Футуризмнің құлдырауы Ресейде де көрінеді, Крушеник 1912 жылы, 1927 жылы және 1928 жылы "Орыс футуризміне он бес жыл" атты кітапты жариялауға тырысқанда, Коммунистік партия совет әдебиетінде футуристік ықпалдың болғанын қаламайтынын анық көрсетті. Бұл Крушенихтің жазуы мен әдеби қозғалысы ретінде футуризмнің бірден құлдырауының белгісі болды.