Кіріспе

Нюба халқының этностық кіші тобы Нюманг - Судандағы Оңтүстік Кордофанның Нюба тауларында орналасқан нюба халқының этностық кіші тобы. Олардың саны 180 мыңнан асады. Олардың көпшілігі мұсылман.

Байланыс

Олар Нима тілдерінде сөйлейді, сонымен қатар Нило-Сахара тілдер тобындағы Ама тілдері деп те аталады. Олардың тілі сол тайпаның атымен аталған. Жазба тіл жоқ, бірақ кейбіреулер латын әріптерін дыбыстар үшін пайдалана отырып, жазба тіл құруға тырысуда. Ерлер мен әйелдер үшін елуге жуық есім бар, олардың есімдерінің ешқандай ерекше мәні жоқ, бірақ олар жағымды дыбыспен жасалды.

Қоғам

Ойын көп ойнатылмайды, бірақ бір маңызды ерекшелік - кинга. Бұл - крикет таяғына ұқсас ұшақпен ойналатын ойын. Адамдардың бір-бірімен сәлемдесуі олардың ұрпағына байланысты. Мысалы, бір ұрпақтан шыққан адамдар бір-бірімен қолын екіншісінің арқасына салып сәлемдеседі. Жастар бір-біріне қол ұстасып, күш-қуаттарын көрсетеді. ересек адам сәлем бергенде, балаға қолын жоғары қояды. Олардың күнделікті кестесіне келсек, бірінші тамақ таңғы сағат бесте-алтыда желеді. Содан кейін ерлер түске дейін егіндікке жұмыс істейді, ал әйелдер тамақ дайындау үшін кейін барады. Олар түскі ас ішіп, күндізгі басқа да жұмыстарды атқарады. Кешкі ас күн батып, тоғызға дейін күтіп, ұйықтап кетеді. Кешкі уақытта достары мен отбасы мүшелерімен бірге уақыт өткізеді. Жас қыздар мен әйелдер үшін жапсырмалар сәнді болып саналады. Жігіт өскен соң, ол түйіршік кимейді. Некелер жиі болып тұрады, әсіресе ер адамда кем дегенде екі әйел бар. Бір жігіт қыздың отбасына барып, оның қолын сұрайды. Содан соң қызға үйленгісі келетін еркектердің барлығы сайысқа қатысып, батырлық қасиеттері мен батылдығына бағаланады. Әкесі мен ағалары қызға еркек таңдап береді. Олар кімге тиесілі екенін шешкен соң, қалыңдықты алады, ал ер адам әйелді "қамауға алуы" керек. Бұл олардың ойыны. Егер ер адам әйелді ұрламаса, онда олар бір үйде тұрмайды немесе ресми түрде некеде болмайды. Егер күйеу жігіт келінді ұрлай алмаса, ол кем дегенде үш-төрт баланың анасы болғанға дейін әкесінің үйінде қалады.

Өнер түрлері

Ниманг тайпасының өнерінің көптеген түрлері бар. Олар түрлі мерекелерде би мен рәсімдер жасайды. Олар туылған күнді, үйлену тойын, егін жинауды, қайтыс болған адамның өмірін тойлайды. Тіпті олар жау тайпалармен соғысқа аттанар алдында арнайы би билейді. Олар бұл оларға ерекше күш береді және жауды қорқытады деп санайды. Олар сондай-ақ қыш құмыра мен ағаштан ойылған бұйымдарды жақсы көреді; олардың сүйікті нағыз дизайны бар саз табақтары бар. Олардың ағаштан ойылған мүсіндері оларда оюлы мүсіндер бар бағана түрінде көрсетілген. Сондай-ақ, олардың музыкасы да керемет. Олардың аспаптары батыс аспаптарынан мүлдем өзгеше емес: олардың таспалы, жырлы және барабанды аспаптары бар. Олардың сүйікті аспаптары - коньян, гитараға ұқсас саптық аспап. Ниманг тайпасы ерлер мен балалардың көңілінен шығу үшін көптеген әңгімелер айтады. Олардың көктен келіп, Нұба тауларына қонғанын қалайша сенетіндері туралы белгілі бір әңгіме бар. Олар бұған тауларда ата-бабаларының іздерін көргендіктен және олар аспаннан түскенде ата-бабаларының іздері деп ойлағандықтан сенеді.

Сәулет

Нимангтар тауларға өте жақын орналасқан ауылдарда тұрады, қорғаныс және қауіпсіздік себептерімен үйлер өте жақын орналасқан, көбінесе саз немесе ағаш қабырғалары бар дөңгелек күркелер, олардың тағы бір сәулет жетістіктері. Үйдің қабырғалары саздан, ал төбелері шөптен немесе бұтақтар мен жапырақтардан жасалған. Ас үй немесе қойма өте үлкен және кең, онда бұзаулар, ет және көкөніс сақталады. Бұл жерде олар барлық нәрсені ұстайды, олардың тілінде "мерданг" деп аталады, бір отбасылық үйде 4 - 5 үй бар, кейде одан да көп, қоршау ретінде қоршалған кейбір өсімдіктермен қоршалған, үй әдетте фермамен қоршалған, сонымен қатар мал мал шаруашылығында сиыр мен ешкілер үшін үйде шағын ферма

Стиль/мода

Олар әдемі, сәнді киім киіп, арнайы мерекелерге қатысады. Кейде олар жануар терісін киеді. Олар сондай-ақ, бұрандалар мен алқалар сияқты зергерлік бұйымдар киеді; бұл алқалар кейде құмыра терісінен, ал басқалары белгілі бір жаңғақтардан жасалады. Алғашында белгілі бір металлдан және мәрмәрден жасалған алқалар (халық ақ және қара мәрмәрден киіледі, ал үйленген әйелдер көк мәрмәрден белбеу түрінде киіледі). Олар сондай-ақ, өздерінің жеке көңілдері ұнаған, сәнді және түрлі-түсті киімдер киеді. Символдар әріптер үшін емес, ұрпақтарды ажырату үшін қолданылады.

Әлеуметтік құрылым

Нимангтың жынысы мен жасына байланысты әртүрлі көзқарастары бар. Отбасыға әкесі/күйеуі басшылық етуі керек. Егер әке қайтыс болса немесе қандай да бір себеппен үйден тыс болса, онда үлкен ұлы отбасына басшылық етеді, бірақ әйелдер ешқашан басшылыққа ие болмайды. Ерлер мен әйелдер ертемен фермаларға жұмысқа барады. Үйлену тойында қыздың әкесі мен ағасы күйеуді таңдайды. Қалыңдық кімге үйленетінін шешпейді. Ерлі-зайыптылар ер адамның ерлігі мен батылдығына қарай таңдалады, өйткені ер адам жоғары лауазымға ие. Әйелдер үй ішіндегілерге тамақ жасап, тамақтандырып отыруы керек. Олар жұмыс істеуге әлі жас балалармен қамқорлық жасайды. Сондай-ақ, олар кішкентай жануарларға қамқорлық жасайды, сондай-ақ, егер бала-шағасы болса, көкөніс бақшаларын да күтіп тұрады. 8 - 20 жас аралығындағы ұлдар мен қыздар ірі қара мен басқа да жануарларға қамқорлық жасайды. Жаңбыр жауған кезде олар барлық жоталарға барып, малдармен бірге үш ай бойы қоныстанады. Ер адам дос деп санаған қызға ешқашан үйленбейді. Ол қызға ешқашан қол тигізе алмайды, себебі ұятқа қалудан қорқады. Егер ол солай істесе, онда оны Кужурдың арнайы рәсімдері арқылы тазарту қажет. Ақсақалдар - ауылдың даналары мен қарттары. Кейбіреулері діни қызметкер болуды таңдады. Сегіз төбе бар, әр төбеде бір-бір басшы бар. Таулар: Салара, Тундия, Калара, Курмити, Нитил, Какара, Фус және Хаджар Сұлтан (сұлтанның төбесі, сол жерде сұлтан тұрады және ең маңызды төбе). Бір төбе басының өзі сол төбеде тұратын жеріне жауапты. Ол осы төбедегі проблемаларды шешетін адам. Олардың үстінде барлық төбелердің басшысы болып табылатын басты.

Мекемелер

Отбасында әйелдерге ешбір мәселеде көп сөз жоқ. Шешімдерді әрқашан ерлер қабылдайды. Әкесі/күйеуі жауапты. Егер әке жоқ болса немесе қайтыс болса, онда оның үлкен ұлы басшылықты қолға алады. Ол дағдарыс кезінде не болатынын немесе бірдеңе қолға түскенде шешеді. Бұл - Амма тайпасының дініне байланысты. Олардың 90% -ы мұсылман, 8% -ы христиан, ал 2% -ы басқа да африкалық діндер. Балалардың білім алуы - мемлекеттік мектептердегідей. Олар таңертең ерте тұрып, мемлекеттік мектепке барады. Олардың сүйікті пәндері жоқ, бірақ бәрібір үйреніп жатады.

Экономикалық негіз

Ниманг тайпасының сүйікті кәсібі - ауыл шаруашылығы. Олар егіншілік пен құрылыс жұмыстарын жақсы көреді, олар өте құнды деп санайды. Егер олардың тайпасының бір мүшесі қалаға барса, олар солдат болуды немесе полиция құрамына кіруді, ет сатушы, официант болуды, кейбіреулері нан пісіруші болуды жөн көреді. Нимангтар егін шаруашылығын жақсы көреді, сондықтан да олардың адам басына шаққанда егіндіктері көп. Бұларға қызанақ, жаңғақ, жүгері, бидай және сусамық семірі жатады. Ниманг тайпасы байлықты ақшамен немесе жермен емес, малмен және жермен өлшейді. Мал бағушылықты басқалардан артық санаған адам бай саналады. Нимангтар үшін мал мен жер - валюта сияқты. Олардың тайпасының сауда жүйесі де теңдестірілген: олар басқа тайпалармен тұқымға малмен сауда жасайды. Тұқым мен малдың мөлшерін теңестіру керек. Егер Амма тайпасының малы аз болса, онда олардың тұқым саны көбейеді; бұл керісінше де жұмыс істейді.

Тарих

Олардың сенімдері қайдан пайда болғанын ешкім білмейді, олар Нұба тауына қашан келгенін де білмейді, бірақ жоғарыда айтылғандай, адамдар олар аспаннан келді деп санайды, өйткені олар тауларда табан іздерін көрді және бұл жерде олардың ата-бабалары алғаш рет жерге қонды деп санайды.