Кіріспе

Британдық коммерциялық рейдкер - Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болған HM Submarine X1 - бұл соғыстар аралығындағы британдық су асты кемесі. Корольдік әскери-теңіз флоты үшін су астына түсуге жарамды сауда рейдері ретінде ойлап табылған. Ол іске қосылған кезде әлемдегі ең үлкен су асты кемесі болды. Британия үшін су асты крейсері идеясы 1915 жылы ұсынылды, бірақ бұл типті тек 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ғана жүзеге асырды. X1 кемесі 1921 жылы 2 қарашада Чатэмдегі HM Dockyard кемежайында салынды және 1925 жылы 23 қыркүйекте аяқталды. 1922 жылы Вашингтондағы әскери-теңіз келісімінде, Ұлыбритания қол қойған, су асты кемелерін тыйым салған жоқ, бірақ олардың сауда кемелеріне қарсы қолданылуын тыйым салды, бұл X1s-тің мойындалмаған мақсаты болды; оның қару-жарағы конвойларды сүйрейтін кемелердің сыныптарына, мысалы, эсминстер мен фрегаттарға қарсы шығуға арналған. Сондықтан X1 кемесі белгілі бір құпиялылықпен қоршалған, үкімет тіпті жаңа су асты кемесі суға түсірілгеннен кейін оның суреттері бойынша ұлттық газетті сотқа беру үшін барлық көшірмелерді басып алды.

Сипаттама

X1 кемесінің қалың қысымды корпусының диаметрі 19 фут (6 м) болды және 10 су өткізбейтін бөлікке бөлінді. Бұл кеме сыртқы корпусымен толықтай қоршалған, оның ішінде негізгі балласттық резервуарлар мен отынның көп бөлігі орналасқан. Оның ең терең жеріне түсуі 500 фут (152 м) болатын, бірақ қызметте болған кезде 350 футқа (107 м) дейін төмендетілді.

Қару-жарақ

X1 екі қос броньсыз мұнарада төрт QF 5,2 дюймдік Mk I гаулярын алып жүреді, бірі алдыңғы және екіншісі басқару мұнарасының артқы жағында. Олардың қашықтығы шамамен 100 рул болатын. Қақпақ пен оқ-дәрілердің арасында диаметрі 3 метрлік жұмыс камерасы орналасқан. Өртке қарсы басқару мұнарасы басқару мұнарасының ортасында орналасқан және пайдалану кезінде 2 фут (1 метр) көтерілуі мүмкін жоғарғы бөлігі бар. Жоғарғы басқару бөлмесі мұнара мен қысымды корпустың арасында орналасқан. Басқару бөлмесінің артқы жағында қашықтық өлшегіш бөлмесі орналасқан. Теориялық тұрғыдан алғанда, ол жер бетінде жүзуге қабілетті болды, ал экономикалық жылдамдықта ол қалыпты крейсерлерге қарағанда үлкен арақашықтықты иеленді, бірақ дизельдік қозғалтқыштардың екі жиынтығы да оның жылдамдығын және арақашықтығын төмендететін механикалық проблемалардан зардап шекті.

Мансап

1925 жылы желтоқсанда X1 кемесі іске қосылып, 1926 жылы сәуірде қабылданғаннан кейін, ол Гибралтарға сапар шекті, содан кейін оның негізгі қозғалтқышының қозғалтқышы зақымдалған екені анықталды. Жөнделгеннен кейін оны Жерорта теңізіне жөнелтті. 1928 жылы қаңтарда толық қуатымен жұмыс істеген кезде оның оң жақтағы кәмшағаты бұзылып, жаңа дөңгелектер керек болды, бірақ Мальтада қайта жөндеуден өткеннен кейін оның сол жақтағы кәмшағаты 1928 жылы сәуірде сол жерде бұзылып кетті. 1930 жылы оның командирі "ішкі жағдайлары өте қанағаттанарлық емес, өйткені көмекші машиналармен толы, үйлер тар, желдеткіш нашар және кеме ылғалдылықтан зардап шегеді, суға түсу жағдайлары жақсы". Негізгі және қосалқы қозғалтқыштар қиындық туғызды, ол уақытының көп бөлігін жөндеуде өткізді. Х1 кемесі 1930 жылдан кейін резервке қойылды.