Кіріспе
1634 ж. Лодундағы сиқыршылыққа қатысты сот Лодун иеліктері, сондай-ақ Лодунның биліктегі ісі деп аталады, 1634 жылы Франция Корольдігінің Лодун қаласында өткен сиқыршылыққа қатысты сот болды. Урсулиндер монастырының бір монастырында оларға жын-шайтан келіп, билік жүргізді деп айтылған. Католик шіркеуінің тергеуінен кейін, Урбен Грандье есімді жергілікті діни қызметкерге зұлым рухтарды шақырады деген айып тағылды. Ақырында оны сиқыршылық қылмысы үшін айыптады және ағашқа жапқан. Бұл іс 17-ғасырда бүкіл Батыс Еуропада болған басқа да сиқыршылық сынақтарына ұқсас тақырыптарды қамтиды, мысалы 1611 жылы Aix en Provence иеліктері (Франция) немесе 1612 жылы Pendle сиқыршылары (Англия) 1690-шы жылдары Жаңа әлемге жетуден бұрын.
The Loudun possessions, also known as the Loudun possessed affair , was a notorious witchcraft trial that took place in Loudun, Kingdom of France, in 1634. A convent of Ursuline nuns said they had been visited and possessed by demons. Following an investigation by the Catholic Church, a local priest named Urbain Grandier was accused of summoning the evil spirits. He was eventually convicted of the crimes of sorcery and burned at the stake. The case contains similar themes to other witchcraft trials that occurred throughout western Europe in the 17th century, such as the Aix en Provence possessions (France) in 1611 or the Pendle witches (England) in 1612 before reaching the New World by the 1690s.
Өмірбаян
Патшалық билікті нығайтып, орталықтандыруға тырысқан Людовик XIII Францияның Пуату аймағындағы Лудун қаласының қоршауындағы қабырғаларды бұзуға бұйырды. Халықтың ойында бұл туралы екі ой болды. Гугеноттар, негізінен, қабырғаларды сақтағысы келді, ал католиктер монархияны қолдады. 1632 жылдың мамыр айында Лодун қаласында індет көп адамның өмірін жалмады. Бұл оқиғалар екіге бөлінген қалада алаңдаушылық пен қорқыныш атмосферасын тудырды.
Урбайн Грандье
Урбан Грандье XVI ғасырдың аяғында Руверде дүниеге келді. 1617 жылы ол Лодундағы Сент-Пьер-дю-Марше шіркеуінің шіркеуі болып тағайындалды. Ла Флешедегі кеңесші Мсье де Ниудің айтуынша, Грандье көптеген күйеулер мен әкелердің, кейбіреулері өте ықпалды, олардың отбасыларына өздерінің әйелдерімен қарым-қатынас жасау арқылы әкелген абыройсыздығымен қарсылық білдірді. (Бірақ, Niau-ның пікірін оларды толықтай қолдаған кейінгі іс-қимылға қатысушының пікірін түсінуге болады.) 1629 жылы Филиппаның туысы болған Жак де Тибо Грандьедің әйелдермен қарым-қатынасына қатысты пікірін білдірді. Грандье түсіндірмесін сұрағанда, Тибо оны Сент-Крои шіркеуінің алдында таяқпен ұрып-соқты. Сот барысында Тибо өзін қорғап, кейбір айыптауларды көтеріп, судьяларды Грандьеді шіркеу сотына тапсыруға мәжбүр етті. Епископ Грандьеге Пуатье епархиясында бес жыл бойы және Луднда мәңгілік діни қызметкер ретінде қоғамдық қызметтерді атқаруға тыйым салды. Грандье Пуатьедегі сотқа шағымданды. Кейбір куәгерлер өздерінің мәлімдемелерін қайтарып алғандықтан, жаңа дәлелдер келтірілсе, іс қаралмады.
According to Monsieur des Niau, Counsellor at la Flèche, Grandier had aroused the hostility of a number of husbands and fathers, some quite influential, by the dishonor he had brought to their families through relations with the female members of their households. (However, Niau's views may be understood as those of a participant in the subsequent proceedings who fully endorsed them.) Around 1629, Jacques de Thibault, possibly a relative of Philippa, was quite vocal in expressing his opinion of Grandier's conduct with women. When Grandier demanded an explanation, Thibault beat him with a cane outside the Church of Sainte Croix. In the course of the resulting trial, Thibault raised certain charges in his defense, causing the magistrates to turn Grandier over to the ecclesiastical court. The Bishop then prohibited Grandier from performing any public functions as priest for five years in the Diocese of Poitiers, and forever in Loudun. Grandier appealed to the court at Poitiers. As a number of witnesses retracted their statements, the case was dismissed without prejudice should new evidence be presented.
Лудундық уруслиндер
1626 жылы Лудунда урсулиндер монастыры ашылған болатын. 1632 жылы Жоанна де Анжес шіркеудің 17 монахинясына басшылық етті, олардың орташа жасы 25 болды. Ішінде жын-шайтанның болуы туралы алғашқы хабарлар 1632 жылы обаның басталуынан бес ай өткен соң, ол бітіп бара жатқан кезде басталды. Дәрігерлер мен бай меншік иелері қаладан кеткен кезде (дәрігерлер ештеңе істей алмады), басқалары өздерін оқшаулауға тырысты. Монастырлар қабырғалар артына жабылып қалды, монахтар қонақтарды қабылдауды тоқтатты. Грандье ауруларға барып, кедейлерге ақша берді. Бір жас монах өзінің жақында қайтыс болған қайықтауышының, Моссант әкесінің аян көргенін айтты. Сонымен қатар, Грандье діни қызметкерлердің салтбастылығына қарсы кітап жазған, сондай-ақ кардиналға қарсы қатал сатира жасаған.
Тергеу
Қамқоршылық мұнарасы қамалды. Оған қала милициясы кедергі келтірді, ол Парижге оралғаннан кейін Лудундағы жағдай туралы, соның ішінде Урсулин монастырындағы соңғы тәртіпсіздік туралы баяндады. 1633 жылдың қарашасында де Лобардемонтқа мәселені зерттеуге тапсырма берілді. Грандье аймақтан қашып кетуіне қарсы алдын-ала шара ретінде тұтқындалды. Комиссия төрағасы содан кейін куәгерлердің мәлімдемелерін ала бастады, олар Грандье жиі құпия түрде монастырда әр сағат сайын пайда болатынын айтты, бірақ оның қалай кіре алатынын ешкім білмеді. Діни қызметкерді әр түрлі әдепсіздіктермен айыптады. Содан кейін Лобардмон Грандьеге айыптаудың фактілері мен баптары туралы сұрақ қойды және оған өз мәлімдемесінде және бас тартуларында қол қойдырғаннан кейін, Парижге барып, Сотты хабардар етті. Грандьедің басты қолдаушысы Лудунның Бейлидің Парламент Прокурорына жазған хаттары ұсталды. Соңғысының жауабы да қаралды.
Сот
Мсье де Лобардэмонт Лудунға 1634 жылғы 31 мамырдағы Кеңестің Жарлығымен оралды, ол өзінің барлық өкілеттіктерін растады және Парламенттің және басқа да барлық судьялардың мәселеге араласуына тыйым салды және барлық мүдделі тараптарға бес жүз ливр айыппұл салумен шағымдануға тыйым салды. Анже түрмесінде отырған Грандье Лудунға қайтарылды. Лаубардемонт бірнеше монастырға таралған монахтарды тағы да байқап, тергеді. Пуатье епискобы құрбандарды тексеру үшін бірнеше теология докторларын жібергеннен кейін, Лудунға өзі келді және келесі екі жарым ай бойы ол жын-перілерді қуып шығарады, сондай-ақ отец Транкиль О. Ф. М. Кап. 1634 жылы 23 маусымда Пуатье епискобы мен М. де Лаубардемонт болған кезде Грандье өзінің түрмесінен өзінің еншілес жеріндегі Сент-Крои шіркеуіне алып келинді. Барлық жын-перілер де сол жерде болды. Қылмысқа айыпталушы мен оның жақтастары иеліктердің жай ғана алдап жүргенін мәлімдегендіктен, оған өзі жын-перілерді қуып шығаратын адам болуға бұйырылды, ал соловка оған ұсынылды. Ол бас тарта алмады, сондықтан ол сола мен рәсімді алып, пастор батасын алды, ал Veni Creator әнін айтқаннан кейін, әдеттегі түрде жын шығаруды бастады. 1634 жылдың тамызында бұл іс жергілікті билердің алдында қаралды. Грандье шайтанмен келісім жасап, біреуді сиқыршы демалыс күніне шақырған деген айып тағылды. Грандье сиқыршылыққа және урсулин монахтарының иеленуіне себепші болған жаман сиқырларға кінәлі деп танылды; ол өртке өртенуге сотталды. Біз аталған Урбан Грандьеге қатысты заң бойынша сот жүргізіліп, оның сиқыршылық, зұлымдық, Лудун қаласындағы бірнеше урсулин монахтарды жын-перілерге бағындыру, сондай-ақ басқа да зайырлы әйелдерді жын-перілерге бағындыру, басқа да айыптар мен содан туындайтын қылмыстар үшін айыпты деп танылуын бұйырдық және бұйырдық. Бұл үшін біз аталған Грандьеге жазасын өтеуге үкім шығардық және үкім шығарамыз. Ол бас киімсіз, мойнына арқан байлап, қолына екі фунт салмақтағы жанып тұрған құйрықты ұстап, Ол жерде тізе бүгіп, Құдайдан, патшадан және заңнан кешірім сұрауға тиіс. Осыны орындағаннан кейін, оны Сент-Кроистің алаңына алып кетуге және сол жерде осы мақсат үшін орнатылатын эшафолдтың үстіне бағанаға іліп қоюға, сонда тірідей өртеуге және оның күлін желге шашыратуға болады. Біз оның жылжымалы мүлкінің барлық бөліктерін сатып алып, патшаға тәркілеуді бұйырдық және бұйырдық. Алдымен 500 ливр сомасын осы сот процесінің қорытындысын бейнелейтін қола тақтаны сатып алуға жұмсауға, оны Урсулиндер шіркеуінің көрнекті орнына орнатуға және мәңгілікке сонда қалдыруға. Осы үкімді орындауды бастамас бұрын, біз аталған Грандьеге оның серіктеріне қатысты бірінші және соңғы дәрежедегі азаптауды тапсырамыз. Грандье басқа да азаптауларға "ботинка" ретінде қаралды.
Атқару
Грандье Лодунның сотқа жеткізілді. Оған үкім оқылып беріліп, ол М. де Лаубардемонт пен басқа да комиссия мүшелеріне жазаны жеңілдетуді жалынып-жалбарады. М. де Лаубардемонт жауап беріп, судьяларды жазаны жеңілдетуге итермелейтін жалғыз жол - оның серіктестерін бірден жариялау. Оның берген жалғыз жауабы - оның серіктері жоқ екені. Кейін тарихшы Роберт Раплидің айтуынша, экзорцист Лактанс жазалауды жоспарланған іс-әрекетінен ауытқытты. Ажырату үшін жиналған көпшіліктен келеке-шөлеке еткен Лактанс Грандьеді асып өлтіруден бұрын жерлеу бағанасын жағып, оны тірідей өртеп жіберді. Қасқыр, содан кейін, оны басу үшін, әрқашан жасалды, алға, бірақ от кенеттен осындай зорлық-зомбылықпен шықты арқан от алды, және Grandier жанған ағаш арасында тірі құлады. Моше Слуховский Луддунның иеліктері туралы қысқаша баяндамасында Грандье қайтыс болғаннан кейін үш жыл өткен соң, 1637 жылға дейін осы көріністердің жалғасатынын айтады: "Соңғы кетіп бара жатқан жын-шайтандар оның денесінен [жамағаттың анасы Жанна де Анже] шығып кеткенін анық көрсетті. Агенор де Гаспареннің айтуынша, ертедегі "шайтандық көріністер" шын мәнінде кейбір интернат студенттері бірнеше монахтарды қорқытуға тырысқан ойын-сауықтар болды; және жағдайдың өркендеуімен, ол пастора Жан Миньон болды, ол Грандье есімін ұсынысты монахтарға таныстырды. Мишель де Серто монахтардың симптомдарын истерия сияқты кейбір психологиялық бұзылыстарға байланысты деп санайды және оқиғаларды 17-ғасырдағы Франциядағы интеллектуалды климаттың өзгеруі аясында қарастырады. Бұл сектаның көмегімен монахтар өз ойларын, уайымдарын, қорқыныштарын басқа біреудің дауысы арқылы білдіре алды. Олдос Хаксли өзінің "Лодунның шайтандары" атты фантастикалық емес кітабында Грандье монастырьдың рухани директоры болудан бас тартқаннан кейін айыптау басталғанын, Мадам-остаз, Жанна Ангельская оны алыстан көріп, оның жыныстық іс-әрекеттерін естігеннен кейін оған деген құмарлық пайда болғанын білмейтінін дәлелдеді. Грандьедің қарсылығынан ашуланған Жанна бауырлас Грандьеге қарсы болған Жан Миньонды директор болуға шақырды. Жанна Грандьеді өзін азғыру үшін қара сиқыр қолданды деп айыптайды. Басқа монахтар да біртіндеп осындай айыптаулар жасай бастады. Алайда, "La Flèche" кеңесшісі Мсье де Ниу Грандье бұл лауазымға өтініш бергенін, бірақ оның орнына Мсье Триканттың немере інісі канон Жан Миньонға берілгенін айтты. Өз трактатында Кальмет Луднда жасалған әділетсіздіктің себептері саяси амбиция, назар аудару қажеттілігі және саяси қарсыластарды жоюға деген негізгі тілек болды деп мәлімдейді. Кальмет Лодундағы қайғылы оқиғаға Луи XIII-нің бас министрі кардинал Ришелье мен оның Урбан Грандьеді, Лодунның емшісін құртуды мақсат еткенін айыптайды. Грандье тағдыры кардиналдың Лудун қорғанысын, оның ішінде Лудун қалмағын бұзу жоспарына кедергі келтіргенімен бекітілді. Жан де Лобардемонт бақылауында болған бұзғылау Ришельедің жергілікті бекіністерді қирату арқылы гугенот бекіністерін жою бағдарламасының бір бөлігі болды. Протестант (гугенот) және католик тұрғындары да Лудунның қоршауларын алып тастауға қарсы болды, бұл оларды жалдамалы әскерлерге қарсы қорғанышсыз қалдырмас еді. Грандье Луддун қабырғалары жойылмаятынын уәде еткен патшаның уәдесін келтірді, бұл Лобардемонттың бекіністерді бұзуына жол бермеді. Лаубардемонт дереу Ришельеге сәтсіз экзорцизмдер, жалған сатира және Грандьедің Ришелье жоспарларына кедергі келтіргені туралы есеп берді, осылайша Лудун мен Грандьедің жойылуындағы трагедияны қозғалдырды.
Медиа
1949 жылы швед жазушысы Эйвинд Джонсонның "Дроммар ом розор оч елд" атты романы 1634 жылы азапқа ұшырап, өртеніп кеткен қала діни қызметкері Урбайн Грандьедің соты туралы әңгімелейді. Оны шайтанмен одақтасып, бүкіл монастырдың абысын еліктірген деп айыптады. 1952 жылы Альдус Хакслидің "Лодунның шайтандары" атты кітабында да осы оқиға баяндалады. 1961 жылы Джон Уайтингтің "The Devils" (пьеса) атты театралды пьесасы, Сэр Питер Холлдың "Royal Shakespeare Company" театрына тапсырысы бойынша, Олдус Хакслидің романы негізінде жазылған. 1961 жылы жарық көрген поляк фильмінде "Ангелдердің анасы Жоанна" Лудун оқиғасына негізделген. Сценарий Ярослав Иваскевичтің повесі бойынша жазылған. Кшиштоф Пендерецкийдің 1969 жылы Гамбург мемлекеттік операсында премьерасы өткен "Лодунның жындылары" операсы Хакслидің романы мен Уайтингтің пьесасына негізделген. Кен Расселдің 1971 жылғы "Жындар" фильмі Хакслидің романы мен Уайтингтің пьесасына негізделген. De Duivels van Loudun (1970) әнін Луис Нифс жазған.