Кіріспе
Француз католик діни қызметкері 1634 жылы сиқыршылық жасады деген айыппен өртеліп жазаланды. Урбан Грандье (1590 – 18 тамыз 1634) – француз католик діни қызметкері, «Лаудун иеленулері» деп аталатын оқиғалардан кейін сиқыршылық жасады деп айыпталып, өртеліп жазаланды. Көптеген қазіргі заманғы зерттеушілер Грандье қуатты кардинал Ришелье басқарған саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды деген қорытындыға келді. Әке Грандьеге жасалған сот және оның өлім жазасына кесілуі жайлы мән-жайлар жазушылар Александр Дюма, Айвинд Джонсон, Алдус Хаксли және драматург Джон Уайтинг, кинорежиссер Кен Рассел, композиторлар Кшиштоф Пендерецки және Питер Максвелл Дэвис, сондай-ақ тарихшы Жюль Мишелет және еуропалық сиқыршылықты зерттеушілердің көптеген ғалымдарының назарын аударды.
Urbain Grandier (1590 – 18 August 1634) was a French Catholic priest who was burned at the stake after being convicted of witchcraft, following the events of the so called "Loudun possessions". Most modern commentators have concluded that Grandier was the victim of a politically motivated persecution led by the powerful Cardinal Richelieu. The circumstances of Father Grandier's trial and execution have attracted the attention of writers Alexandre Dumas père, Eyvind Johnson, Aldous Huxley and the playwright John Whiting, filmmaker Ken Russell, composers like Krzysztof Penderecki and Peter Maxwell Davies, as well as historian Jules Michelet and various scholars of European witchcraft.
Өмір
Грандье Бордодағы Ла-Мадлен иезуит колледжінде білім алды. Оның қарындасының күйеуі - дін қызметкері, ол ондағы иезуиттер арасында белгілі бір ықпалға ие болды. Олар Лудундағы Сен-Пьер-дю-Марше шіркеуінің пасторын тағайындау құқығына ие болды және 1617 жылы Грандьені таңдады. Сондай-ақ, олар Лудундағы Сент-Круа шіркеуінің канонын тағайындау құқығына ие болды, және Грандье де осы лауазымға тағайындалды. Осылайша, аға бала ретінде, ол жесір анасы мен туыстарына көмектесе алды. Жергілікті үміткерге қарағанда оның екі құнды лауазымға ие болуы наразылық тудырды. Екі бенефис те Пуатье епархиясының құрамында болды. 1629 немесе 1630 жылдары корольдің прокуроры және Грандьенің досы Луи Тринканттың қызы Филиппа Тринкант ұл тауып алды. Көпшілік Грандьенің баланың әкесі болуы мүмкін деп күдіктенді.
Сиқыршылыққа қатысты айыптаулар
1632 жылы жергілікті Урсулин монастырының бір тобы оны оларды сиқырлап, басқалармен бірге Асмодай жынды жіберіп, олармен зұлым және әдепсіз әрекеттер жасады деп айыптады. Олдос Хаксли өзінің "Лодунның шайтандары" атты ғылыми-публицистикалық кітабында Грандье монастырьдың рухани жетекшісі болуден бас тартқаннан кейін айыптаулар басталғанын, ал анасы Жанна де Анжестің оны алыстан көріп, оның жеке өмірі туралы естігеннен кейін оған деген құмарлығы пайда болғанын білмейтінін айтты. Грандьедің бас тартуынан ашуланған Жанна ана Грандьеге қарсы болған Жан Миньонды директорлыққа шақырды. Жанна Грандьені өзін баурап алу үшін қара магия қолданды деп айыптады. Басқа қарындастар да біртіндеп осындай айыптаулар жасады. Алайда, "Ла Флеш" кеңесшісі Мсье де Ниу Грандьенің бұл лауазымға үміттенгенін, бірақ оның орнына канон Жан Миньонға берілгенін мәлімдеді.
Ришелье
Грандье Францияның құдіретті бас министрі, кардинал Ришельедің ашуына ұшырады. Билікті шоғырландыру және орталықтандыруды жалғастырып келген Король Лудун қаласын қоршаған қабырғаларды бұзуға бұйрық берді. Халықтың пікірі екіге бөлінді: қабырғаларды сақтап қалу керек пе, әлде қорғану үшін орталық үкіметке сену керек пе? Грандье қабырғаларды сақтап қалуды жақтағандарды қолдады. Одан асып, Грандье діни қызметкерлердің бойдақ болуына қарсы кітап жазып қана қоймай, кардиналға қатысты өткір сатира да жазған болатын. Дәл сол кезде, яғни монахтар айыптаған уақытта, Лудун монастырының анасының туысы М. Жан де Лобардемон қалалық мұнараны бұзу үшін жіберілді. Қала милициясы оның жолына тосқауыл қойды, ал ол Парижге оралған соң Лудун қаласындағы жағдайды, соның ішінде Урсулин монастырындағы соңғы оқиғаны баяндады. 1633 жылдың қараша айында Лобардемонға бұл мәселені тергеп-тексеру тапсырылды. Грандье тұтқындалып, Анже түрмесіне қамалды. Лобардемон Парижге қайтып келді, онда Лудунның Бейлінен Парламент Прокурорына Грандьеге қолдау білдіретін хаттар ұсталды, ондағы иелік "алдау" деп жазылған еді. Оның трактатында Лудун қаласындағы теріс әрекеттердің себептері саяси амбиция, назар аудару қажеттілігі және саяси қарсыластарды жоюға деген ниет болғаны айтылады. Лодун ісі Людовик XIII патшаның тұсында болды; Кардинал Ришелье осы трагедияны Грандье, Лудунның Curé-ін, оған қарсы кескіш сатира жазғаны үшін жою мақсатымен жасады деп айыпталады.
Көркем суреттер
18 ғасырда Николас Обин жазған кітапта Лудунның шайтандары туралы оның зерттеулері бар. Кітаптың тақырыбы: "Лодунның шайтандары тарихында Рим дінінің қызметкерлері мен жын-перілерді қуып шығарушылардың алдаулары мен иллюзиялары ашылды". Грандье соттары Александр Дюманың екі туындысының тақырыбы болды: оның "Crimes Célèbres" (1840) төртінші томындағы жазба және "Urbain Grandier" (1850) романы. Француз тарихшысы Жюль Мишель "La Sorcière" (1862) кітабының бір тарауында Грандье туралы айтады. Швециялық автор Эйвинд Джонсон өзінің 1949 жылғы "Drömmar om rosor och eld" романының сюжетін Грандье мен Лудунның иеліктеріне негіздеді. Сол тақырып 1952 жылы жарық көрген Олдус Хакслидің "Лодунның шайтандары" атты зерттемесінде қайта қарастырылды. Хакслидің кітабы 1961 жылы Джон Уайтингтің қойылымына негіз болды (Royal Shakespeare Company тапсырысы бойынша). Кен Рассел 1971 жылы пьесаны "The Devils" фильміне бейімдеді. Роман 1969 жылы Кшиштоф Пендерецкийдің "Die Teufel von Loudun" операсына да әлделенді. Ол сондай-ақ Жарослав Ивашкевичтің "Matka Joanna od Aniołów" ("Ангелдердің анасы Жоанна") әңгімесі негізінде Джерзи Кавалеровичтің "Matka Joanna od Aniołów" (Ангелдердің анасы Жоанна) фильміне шабыт берді. Грандье "Грандьедің өртеу қазбасы" әнінің тақырыбы болып табылады, бұл ән Elvenking тобының "The Pagan Manifesto" (2014) альбомынан шыққан. Грандье сондай-ақ 1993 жылғы "Wytches" альбомынан Inkubus Sukkubus ескіл рок тобының "Devils" әнінің тақырыбы болып табылады. Флоридалық дед-метал тобы Morbid Angel Грандье өмірін өздерінің "Covenant" альбомының басты тақырыптарының бірі ретінде пайдаланды. Лудунның иеліктері мен Грандье соты Мишель Гаудоның "Les brasiers ne s'éteignent jamais" ("Оттар ешқашан сөнбейді") атты француздық қорқыныш RPG "Malefices" үшін жазылған оқиғалық модульдің негізгі тақырыбы болып табылады. Тарихи жағдай туралы білу тергеушілерге құпияны шешуге көмектеседі. Грандьерді 1971 жылғы Кен Расселдің "The Devils" фильмінде Оливер Рид сомдады.